આઈઆઈટી મદ્રાસે વાસ્તવિક દરિયાઈ પરિસ્થિતિઓ માટે 'સીનાવ' ટ્રેનિંગ પ્લેટફોર્મ વિકસાવ્યું

એનડીટીવીના અહેવાલ મુજબ, ભારતીય પ્રૌદ્યોગિક સંસ્થાન (આઈઆઈટી) મદ્રાસના સંશોધકો દ્વારા 'સીનાવ' (Sea Navigation) નામના રિયલ-ટાઇમ ડિજિટલ ટ્વીન પ્લેટફોર્મનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું છે. આ પ્લેટફોર્મ સ્વાયત્ત દરિયાઈ નેવિગેશન સિસ્ટમ્સ માટે પરીક્ષણ, માન્યતા અને તાલીમ પ્રક્રિયાને વાસ્તવિક વર્ચ્યુઅલ વાતાવરણમાં પૂરતી સગવડ પૂરી પાડે છે. યુનિટીથ્રીડી એન્જિનના આધારે તૈયાર થયેલ આ સિમ્યુલેટર દરિયાઈ દુનિયાનું ડિજિટલ ટ્વીન રચે છે, જે સમુદ્રના મોજાં, જહાજની ગતિવિધિઓ અને નેવિગેશન વાતાવરણની યથાર્થ નકલ કરે છે.

આ સિમ્યુલેટરને આશરે 320 મીટર લાંબા બેન્ચમાર્ક ટેન્કર જહાજની મદદથી કેલિબ્રેટ કરવામાં આવ્યું છે, જેનાથી વર્ચ્યુઅલ વાતાવરણમાં મળતા પરિણામો વાસ્તવિક દુનિયાના વેપારી જહાજોના સંચાલનને ખૂબ જ નજીકથી દર્શાવે છે. આઈઆઈટી મદ્રાસના ઓશન એન્જિનિયરિંગ વિભાગ દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલ 'સીનાવ' પ્લેટફોર્મ વૈશ્વિક શિપિંગ ઉદ્યોગ સામેના મોટા પડકારને હલ કરે છે, જે વિશ્વના 80 ટકાથી વધુ વેપારનું વહન કરે છે.

એનડીટીવીને આપવામાં આવેલી પ્રેસ રિલીઝમાં સંસ્થાએ જણાવ્યું હતું કે આ પ્લેટફોર્મ વાસ્તવિક અને ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળું વર્ચ્યુઅલ દરિયાઈ વાતાવરણ પૂરું પાડે છે, જ્યાં જહાજો, સેન્સર, સમુદ્રની પરિસ્થિતિઓ અને જહાજોની અવરજવરનું વાસ્તવિક સમયમાં સિમ્યુલેશન કરી શકાય છે. આ પ્લેટફોર્મ ભારત સરકારના સાગરમાળા કાર્યક્રમ અને મેરિટાઇમ ઇન્ડિયા વિઝન 2030 સાથે પણ સુસંગત છે, જે સ્માર્ટ પોર્ટ્સ, ડિજિટલ તકનીકો અને સ્વાયત્ત દરિયાઈ સિસ્ટમ્સ પર વિશેષ ભાર મૂકે છે.

વધુમાં, આ મલ્ટી-વેસેલ સિમ્યુલેશન ક્ષમતાઓ દરિયાકાંઠાની દેખરેખ, શોધ અને બચાવ કામગીરી તેમજ દરિયાઈ રક્ષણ ક્ષેત્રે ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે. સંસ્થાના ઓશન એન્જિનિયરિંગ વિભાગના એસોસિયેટ પ્રોફેસર ડૉ. સુરેશ રાજેન્દ્રને આ સંશોધનના મહત્વ વિશે વાત કરતા જણાવ્યું હતું કે ડિજિટલ ટ્વીન, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, અદ્યતન સેન્સર ફ્યુઝન અને વર્ચ્યુઅલ રિયાલિટીના સંયોજનથી તેઓ એવું વાતાવરણ રચી રહ્યા છે જ્યાં સ્વાયત્ત સિસ્ટમ્સ અને માનવ સંચાલકો બંને વાસ્તવિક દરિયાઈ ક્ષેત્રોમાં ઉતારતા પહેલા સુરક્ષિત અને અસરકારક તાલીમ મેળવી શકે છે.

તેમણે ઉમેર્યું હતું કે આ પ્લેટફોર્મ ચેન્નાઈ, મુંબઈ, વિશાખાપટ્ટનમ અને કોચી સહિતના ભારતના મોટા બંદરો પર સુરક્ષાને વધુ મજબૂત બનાવી શકે છે, કારણ કે તે ટક્કર અને ગ્રાઉન્ડિંગના જોખમો ઘટાડવા માટે સક્ષમ એવી એઆઈ-સહાયિત નેવિગેશન સિસ્ટમના વિકાસમાં ટેકો આપે છે. આ ઉત્પાદન બહુવિધ સ્વાયત્ત જહાજોને એકસાથે શીખવા અને સંચાલન કરવામાં સક્ષમ બનાવે છે, જે ભીડભાડવાળા જળમાર્ગો પર જટિલ ક્રિયાપ્રતિક્રિયાઓને ધ્યાનમાં રાખીને નેવિગેશન વ્યૂહરચનાઓ વિકસાવે છે.

આ પ્લેટફોર્મમાં એક અત્યાધુનિક મલ્ટી-સેન્સર ફ્યુઝન ફ્રેમવર્ક સામેલ છે, જે લિડાર, મરીન રેડાર અને સ્ટીરિયો વિઝન કેમેરામાંથી મળતા ડેટાને જોડે છે. પરંપરાગત સિમ્યુલેટરથી વિપરીત જે સંપૂર્ણ સેન્સર માહિતી હોવાનું ધારે છે, 'સીનાવ' ઘોંઘાટ અને વિલંબ સહિતની વાસ્તવિક સેન્સર મર્યાદાઓનું મોડેલિંગ કરે છે, જેથી નેવિગેશન સિસ્ટમ્સ ધુમ્મસ, વરસાદ અને ઓછી દૃશ્યતા જેવી મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓમાં પણ અસરકારક રીતે કામ કરી શકે. આ ઉપરાંત, આ પ્લેટફોર્મમાં મેટા ક્વેસ્ટ હેડસેટ્સ દ્વારા સંચાલિત ઇમર્સિવ વર્ચ્યુઅલ રિયાલિટી ઇન્ટરફેસનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.