રાજસ્થાનથી ગુજરાતને મળશે ગ્રેટ ઇન્ડિયન બસ્ટર્ડના ૪ બચ્ચાં

ટાઇમ્સ ઓફ ઇન્ડિયાના અહેવાલ મુજબ, ગુજરાતના કચ્છમાં અત્યંત જોખમમાં મુકાયેલી ગ્રેટ ઇન્ડિયન બસ્ટર્ડ (GIB) પ્રજાતિના સંવર્ધન માટે આગામી મહિને રાજસ્થાનથી ૪ બચ્ચાં લાવવામાં આવશે. આ બચ્ચાંઓમાં બે નર અને બે માદાનો સમાવેશ થાય છે. આ સ્થળાંતર બાદ ગુજરાતમાં GIBની કુલ સંખ્યા વધીને ૮ થશે. હાલમાં કચ્છના નલિયાના ઘાસના મેદાનોમાં માત્ર ૩ પુખ્ત માદા પક્ષીઓ જ છે અને ડિસેમ્બર ૨૦૧૮ થી રાજ્યમાં એક પણ નર GIB ઉપલબ્ધ નથી, તેથી આ નર બચ્ચાંઓનું આગમન ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.

આ નવા ૪ બચ્ચાંને નલિયામાં તાજેતરમાં શરૂ કરાયેલા સોફ્ટ-રિલીઝ સેન્ટરમાં ૪ થી ૫ મહિના સુધી રાખવામાં આવશે. વાઇલ્ડલાઇફ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ઇન્ડિયાની માર્ગદર્શિકા મુજબ તૈયાર કરાયેલા આ કેન્દ્રમાં માનવીય સંપર્ક ઘટાડવા અને પક્ષીઓની કુદરતી અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવાની ક્ષમતા જાળવવા માટે ખાસ વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, વન વિભાગ દ્વારા આક્રમક વનસ્પતિ પ્રોસોપિસ જુલીફ્લોરાથી પ્રભાવિત ૧૧ ચોરસ કિમી વિસ્તારમાં ઘાસના મેદાનો પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવી રહ્યા છે અને ૧૫ ચોરસ કિમી વિસ્તારને સુરક્ષિત કરવા માટે ૩૦ કિમી લાંબી શિકારી-પ્રૂફ ફેન્સિંગ પણ લગાવવામાં આવી છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે, મે ૨૦૨૬માં રાજસ્થાનથી લાવવામાં આવેલા ઇંડામાંથી કચ્છમાં એક નર બચ્ચાનો જન્મ થયો હતો. અધિકારીઓને આશા છે કે આ નર બચ્ચું મે ૨૦૨૯ સુધીમાં પ્રજનન માટે સક્ષમ બની જશે, જે ગુજરાતના ઘાસના મેદાનોમાં આ પ્રજાતિના કુદરતી સંવર્ધન માટે માર્ગ મોકળો કરશે.

ગ્રેટ ઇન્ડિયન બસ્ટર્ડ એ ભારતીય ઉપખંડમાં જોવા મળતું એક મોટું પક્ષી છે, જે ઉડતા પક્ષીઓમાં સૌથી ભારે પક્ષીઓ પૈકીનું એક ગણાય છે. એક સમયે ભારતના સૂકા ઘાસના મેદાનોમાં સામાન્ય રીતે જોવા મળતું આ પક્ષી શિકાર અને રહેઠાણના નાશને કારણે અત્યંત જોખમમાં છે. વર્ષ ૨૦૧૮ના અંદાજ મુજબ, તેની સંખ્યા ઘટીને ૧૫૦ જેટલી રહી ગઈ હતી. આ પક્ષી ભારતીય વન્યજીવ સંરક્ષણ અધિનિયમ, ૧૯૭૨ હેઠળ સુરક્ષિત છે.