ગંગોત્રી ધામના કપાટ શિયાળા માટે બંધ, માતા ગંગાની ડોલી મુખબા જવા રવાના

ઉત્તરકાશીના વિશ્વ પ્રસિદ્ધ ગંગોત્રી ધામના કપાટ મંગળવાર, ૧૦ નવેમ્બર ૨૦૨૬ના રોજ બપોરે ૧૨:૦૫ વાગ્યે વૈદિક મંત્રોચ્ચાર અને સંપૂર્ણ વિધિ-વિધાન સાથે શિયાળાની છ મહિનાની મોસમ માટે બંધ કરી દેવામાં આવ્યા હતા. દૈનિક ભાસ્કર અને અમર ઉજાલાના અહેવાલ મુજબ, આ બંધ કરવાની પ્રક્રિયા અન્નકૂટ પર્વ અને ગોવર્ધન પૂજાના પવિત્ર અવસર પર અભિજિત મુહૂર્તમાં પૂર્ણ કરવામાં આવી હતી. કપાટ બંધ થયા બાદ માતા ગંગાની ભોગ મૂર્તિ ઉત્સવ ડોલીમાં બિરાજમાન થઈને તેમના શિયાળુ નિવાસસ્થાન મુખબા ગામ જવા માટે રવાના થઈ હતી.

કપાટ બંધ થવાની આ ધાર્મિક પ્રક્રિયા મંગળવાર સવારથી જ શરૂ થઈ ગઈ હતી. તીર્થ પુરોહિતોએ ગંગા ઘાટ પર માતા ગંગાનો અભિષેક અને આરતી કરી હતી, જ્યારે મંદિરની અંદર વિશેષ પૂજા-અર્ચના અને ધાર્મિક અનુષ્ઠાનો સંપન્ન કરવામાં આવ્યા હતા. આ પ્રસંગે મંદિરને ૫ ક્વિન્ટલ ફૂલોથી શણગારવામાં આવ્યું હતું. જ્યારે માતા ગંગાની ઉત્સવ ડોલી રવાના થઈ, ત્યારે ભારતીય સેનાના બેન્ડ અને પરંપરાગત વાદ્યયંત્રોની મધુર ધુન સાથે સમગ્ર ધામ ભક્તિમય બની ગયું હતું. હજારો શ્રદ્ધાળુઓએ માતા ગંગાના જયઘોષ કરીને તેમને ભાવભીની વિદાય આપી હતી.

હરનન ટાઈમ્સના અહેવાલ મુજબ, આ વર્ષે ગંગોત્રી ધામમાં શ્રદ્ધાળુઓની સંખ્યામાં અભૂતપૂર્વ વધારો જોવા મળ્યો હતો. ૧૯ એપ્રિલના રોજ કપાટ ખોલવામાં આવ્યા ત્યારથી અત્યાર સુધીમાં ૧૦ લાખથી વધુ શ્રદ્ધાળુઓએ માતા ગંગાના દર્શન કર્યા હતા, જે છેલ્લા ચાર વર્ષનો રેકોર્ડ તોડે છે. મંદિર સમિતિના જણાવ્યા અનુસાર, આ સીઝનમાં શ્રદ્ધાળુઓની સંખ્યા રેકોર્ડબ્રેક રહી છે. મંગળવારે સવારે ધામમાં માત્ર ૨૦૦ શ્રદ્ધાળુઓ હાજર હતા, પરંતુ કપાટ બંધ થવાના સમય સુધીમાં આ સંખ્યા વધીને એક હજારથી વધુ થઈ ગઈ હતી.

માતા ગંગાની ડોલી હવે મુખબા ગામ સુધીની અંદાજે ૨૫ કિલોમીટરની યાત્રા કરશે, જેને માતાનું પિયર માનવામાં આવે છે. દૈનિક ભાસ્કર મુજબ, ગંગોત્રી ધામથી અંદાજે ૮ કિલોમીટર ચાલ્યા બાદ ડોલી પ્રથમ પડાવ ભૈરવ મંદિર પહોંચશે. ત્યાંથી આગળ અંદાજે ૧૬ કિલોમીટરની મુસાફરી કરીને ડોલી માર્કંડેય મંદિર (ચંદેશ્વરી દેવી મંદિર) પહોંચશે, જ્યાં રાત્રિ વિશ્રામ કરવામાં આવશે. અહીં રાતભર ભજન-કીર્તન અને ધાર્મિક અનુષ્ઠાનો યોજાશે. ત્યારબાદ બુધવાર, ૧૧ નવેમ્બરે ભાઈદૂજના પવિત્ર અવસરે ડોલી અહીંથી અંદાજે ૧ કિલોમીટરનું અંતર કાપીને મુખબા મંદિર પહોંચશે. આગામી છ મહિના સુધી મુખબા સ્થિત મુખીમઠમાં માતા ગંગાની પૂજા-અર્ચના થશે અને શ્રદ્ધાળુઓ ત્યાં દર્શન કરી શકશે.

આ પ્રસંગે હાજર રહેલા નાગપુર, મહારાષ્ટ્રના શ્રદ્ધાળુ અમૃતા સિંઘે જણાવ્યું હતું કે, "મંગળવારે ગંગોત્રી ધામના કપાટ બંધ થવાના સાક્ષી બનવા બદલ મારું કુટુંબ નસીબદાર છે, તે એક દિવ્ય અનુભવ હતો." મુખબાના રહેવાસી હર્ષવીર સિંઘે જણાવ્યું કે તેઓ મૂર્તિની સાથે યાત્રા કરી રહ્યા હતા અને રસ્તામાં ગ્રામજનોએ ફૂલોની વર્ષા કરીને ડોલીનું સ્વાગત કર્યું હતું.

ગંગોત્રી ધામ મંદિર સમિતિના સેક્રેટરી સુરેશ સેમવાલે જણાવ્યું હતું કે, મંદિરના પુરોહિતો દ્વારા પગપાળા લઈ જવામાં આવેલી ઉત્સવ ડોલી ચંદેશ્વરી મંદિર પહોંચી છે અને બુધવારે મુખબા પહોંચશે. તેમણે આ સીઝન દરમિયાન વધુ સારા સંકલન માટે જિલ્લા વહીવટીતંત્ર, શ્રદ્ધાળુઓ અને ખાસ કરીને રાજ્યના મુખ્યમંત્રી પુષ્કર ધામીનો આભાર વ્યક્ત કર્યો હતો. ગંગોત્રીના ધારાસભ્ય સુરેશ ચૌહાણે પણ મોટી સંખ્યામાં આવેલા પ્રવાસીઓના સુચારુ સંચાલન માટે રાજ્ય વહીવટીતંત્ર, પોલીસ અને રાજ્યના નેતૃત્વને શ્રેય આપ્યો હતો. તેમણે શ્રદ્ધાળુઓને વિનંતી કરી હતી કે હવે તેઓ શિયાળુ ચારધામ સીઝન દરમિયાન મુખબામાં માતા ગંગાના દર્શન કરવા આવે.

ઉત્તરકાશીના જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ પ્રશાંત આર્યાએ જણાવ્યું હતું કે, મંદિરના પુરોહિતો દ્વારા કરવામાં આવેલી કપાટ બંધ કરવાની વિધિમાં દૂર-દૂરથી આવેલા શ્રદ્ધાળુઓ અને સ્થાનિકો હાજર રહ્યા હતા. આ વર્ષે શ્રદ્ધાળુઓની સંખ્યા પ્રોત્સાહક રહી હોવાથી, તેઓ શિયાળુ ચારધામ યાત્રા દરમિયાન મુખબા મંદિર ખાતે શ્રદ્ધાળુઓનું સ્વાગત કરવા તૈયાર છે.

આ પ્રસંગે શિયાળામાં પણ ગંગોત્રી ધામમાં રહેતા સાધુ-સંતો તેમજ મંદિર, આશ્રમ અને હોટલોની દેખરેખ રાખતા કર્મચારીઓએ પણ માતા ગંગાને ભાવભીની વિદાય આપી હતી. ધામમાં હવામાનની સ્થિતિની વાત કરીએ તો, મંગળવારે સવારે તાપમાન -૧૦°C નોંધાયું હતું, જ્યારે દિવસ દરમિયાન પારો -૨ થી -૩°C ની આસપાસ રહ્યો હતો.

ચારધામના કપાટ બંધ થવાના સમયપત્રક મુજબ, ૧૧ નવેમ્બરે યમુનોત્રી અને કેદારનાથ ધામના કપાટ અનુક્રમે સવારે ૧૦:૨૮ અને ૮:૩૦ વાગ્યે બંધ થશે. જ્યારે બદ્રીનાથ ધામના કપાટ ૧૬ નવેમ્બરે રાત્રે ૯:૩૭ વાગ્યે બંધ કરવામાં આવશે. શિયાળા દરમિયાન યમુનોત્રીની પૂજા ખરસાલીમાં, કેદારનાથની પૂજા ઊખીમઠ સ્થિત ૐકારેશ્વર મંદિરમાં અને બદ્રીનાથની પૂજા પાંડુકેશ્વર તથા જોશીમઠમાં કરવામાં આવશે.

ગંગોત્રી ધામ હિમાલયના ઉત્તરાખંડ રાજ્યના ઉત્તરકાશી જિલ્લામાં આવેલું એક પવિત્ર હિંદુ મંદિર છે, જે ગંગા નદીના ઉદગમ સ્થાન તરીકે પૂજાય છે અને ચારધામ યાત્રાના મુખ્ય સ્થળોમાંનું એક છે.