જાન્યુઆરીથી ચેકબુકના નવા નિયમો લાગુ પડશે તેવા સમાચાર ખોટા છે

રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) એ શનિવારે સોશિયલ મીડિયા પર circualting થઈ રહેલા એવા સંદેશાઓને તથ્યહીન અને ગેરમાર્ગે દોરનારા ગણાવીને નકારી કાઢ્યા છે, જેમાં એવો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે ૧ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૭થી સુરક્ષાના અપડેટેડ ધોરણો ધરાવતી નવી ચેકબુક અમલમાં આવશે. સેન્ટ્રલ બેંકે સ્પષ્ટતા કરી છે કે ચેક ટ્રંકેશન સિસ્ટમ (CTS) હેઠળ હાલમાં વપરાતી પ્રમાણભૂત ચેકબુકમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવનાર નથી.

NDTV ના અહેવાલ મુજબ, સોશિયલ મીડિયા પર એવા મેસેજ વાયરલ થઈ રહ્યા હતા જેમાં એવો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે ૩૧ ડિસેમ્બર, ૨૦૨૬ થી ચેક ટ્રંકેશન સિસ્ટમ (CTS) હેઠળ હાલમાં ઉપયોગમાં લેવાતી પ્રમાણભૂત ચેકબુક બદલાઈ જશે. આ મેસેજમાં વધુમાં એવું પણ કહેવામાં આવ્યું હતું કે ૧ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૭ થી નવા સુરક્ષા ધોરણો સાથેની ચેકબુક રજૂ કરવામાં આવશે. આ બાબતે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર એક પોસ્ટ દ્વારા સ્પષ્ટતા કરતા આરબીઆઈએ જણાવ્યું હતું કે, "CTS ચેકબુકના સંદર્ભમાં RBI એવા કોઈ પગલાં અમલમાં મૂકી રહ્યું નથી."

બેંકે આ મેસેજને તથ્યહીન અને ગેરમાર્ગે દોરનારું ગણાવ્યું છે. આરબીઆઈએ જાહેર જનતાને વિનંતી કરી છે કે તેઓ આવા વિષયો પર સમયાંતરે સેન્ટ્રલ બેંક દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવતી માહિતી પર જ ભરોસો રાખે. બેંકે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સોશિયલ મીડિયા પર ફેલાતી આ માહિતીમાં કોઈ સત્યતા નથી.

આ ઉપરાંત, આરબીઆઈએ કૃષિ લોન માટે દસ્તાવેજીકરણની જરૂરિયાતોને વધુ કડક બનાવવાનો અને પ્રાયોરિટી સેક્ટર લેન્ડિંગ (PSL) ની ગણતરીમાં ફેરફાર કરવાનો પ્રસ્તાવ પણ મૂક્યો છે. આ પ્રસ્તાવમાં અમુક પ્રકારના ટ્રેડ-ક્રેડિટ એક્સપોઝરની સારવારનો પણ સમાવેશ થાય છે. આ પ્રસ્તાવ 'ડ્રાફ્ટ રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (પ્રાયોરિટી સેક્ટર લેન્ડિંગ - ટાર્ગેટ્સ એન્ડ ક્લાસિફિકેશન) ડાયરેક્શન્સ, ૨૦૨૬' નો ભાગ છે, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય કૃષિ ધિરાણ પર દેખરેખ મજબૂત કરવાનો છે. આ ડ્રાફ્ટ પર ટિપ્પણીઓ ૨૬ નવેમ્બર સુધી આમંત્રિત કરવામાં આવી છે.

દર પ્રસ્તાવિત ધોરણો હેઠળ, બેંકોએ સોના દ્વારા લેવામાં આવતી કૃષિ લોનની ચકાસણી કરતી વખતે ખેતી હેઠળની જમીનનું સ્થાન, ઉગાડવામાં આવતા પાક અને પાકની હાયપોથેકેશન (ગીરો) જેવા વિગતો જાળવવી પડશે. આરબીઆઈએ એવો પણ પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે કે મંજૂર કરાયેલ લોનની રકમ માત્ર કોલેટરલ (જામીનગીરી) ના પ્રકાર અથવા મૂલ્ય પર આધારિત હોવાને બદલે, લાગુ પડતા સ્કેલ ઓફ ફાઇનાન્સ અને કૃષિ પ્રવૃત્તિઓ માટેની ક્રેડિટ જરૂરિયાતોના મૂલ્યાંકન પર આધારિત હોવી જોઈએ. બેંકોએ લોનનો અંતિમ ઉપયોગ મોનિટર કરવા માટે અધિકારીઓની ફિલ્ડ મુલાકાતોના રેકોર્ડ પણ જાળવવા પડશે. જે ખેતમજૂરો અને sharecroppers (ભાગિયા ખેડૂતો) પાસે જમીનના રેકોર્ડ અથવા લીઝ ડીડ નથી, તેમના માટે PSL વર્ગીકરણ માટેની પાત્રતા સ્થાપિત કરવા માટે વૈકલ્પિક ચકાસી શકાય તેવા દસ્તાવેજો જાળવવા જરૂરી બનશે.

રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા એ ભારતની સેન્ટ્રલ બેંક છે જે દેશની નાણાકીય પ્રણાલીનું નિયમન કરે છે અને નાણાકીય સ્થિરતા જાળવવાની જવાબદારી સંભાળે છે. તે દેશની નાણાકીય નીતિઓ ઘડે છે અને બેંકિંગ ક્ષેત્રના નિયમનકાર તરીકે કાર્ય કરે છે.