દિલ્હીમાં યુવાનો માટે નવી માનસિક સ્વાસ્થ્ય નીતિ ૧૯ નવેમ્બરે શરૂ થશે

પીટીઆઈ (PTI) ના અહેવાલ મુજબ, દિલ્હી સરકાર બાળકો અને યુવાનો માટે ખાસ માનસિક સ્વાસ્થ્ય નીતિ શરૂ કરવા જઈ રહી છે, જેનો અમલ ૧૯ નવેમ્બર, ૨૦૨૬ થી થશે. દિલ્હીના શિક્ષણ મંત્રી આશિષ સૂદે બુધવારે, ૧૧ નવેમ્બરના રોજ આ નીતિની સમીક્ષા કર્યા બાદ આ જાહેરાત કરી હતી. આ નવી માળખાકીય નીતિ માત્ર શાળાઓ કે કૉલેજોમાં ભણતા વિદ્યાર્થીઓ પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે ઔપચારિક શિક્ષણ પ્રણાલીની બહાર રહેલા યુવાનોને પણ આવરી લેશે. આ પહેલનો ઉદ્દેશ્ય ૨૯ વર્ષ સુધીની વયના તમામ બાળકો અને યુવાનો સુધી પહોંચવાનો છે.

આ પ્રસ્તાવિત નીતિ હેઠળ સીએમ શ્રિ (CM SHRI) શાળાઓ, સરકારી અને સરકારી સહાયપ્રાપ્ત શાળાઓ, ખાનગી શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ, ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓ તેમજ વિશેષ જરૂરિયાતો ધરાવતા બાળકોને સામેલ કરવામાં આવશે. આ કાર્યક્રમનો મુખ્ય હેતુ એક એવું સહાયક વાતાવરણ ઊભું કરવાનો છે જ્યાં બાળકો અને યુવાનો કોઈ પણ પ્રકારના ડર, ચુકાદા અથવા સામાજિક કલંક વિના તેમની ભાવનાત્મક અને માનસિક ચિંતાઓ વિશે ખુલીને વાતચીત કરી શકે.

સરકારી નિવેદનમાં જણાવ્યા અનુસાર, આ પ્રસ્તાવિત નીતિની એક મહત્વપૂર્ણ વિશેષતા શાળાના સમગ્ર વાતાવરણમાં માનસિક સ્વાસ્થ્યને એક સહિયારી જવાબદારી બનાવવાની છે. આ નીતિ અંતર્ગત શૈક્ષણિક અને બિન-શૈક્ષણિક સ્ટાફ તેમજ બાળકોના સંપર્કમાં આવતા પરિવહનકર્મીઓની સાયકોમેટ્રિક એસેસમેન્ટ એટલે કે મનોવૈજ્ઞાનિક મૂલ્યાંકન માટેની જોગવાઈઓની પણ સમીક્ષા કરવામાં આવી છે.

આ ઉપરાંત, સરકારે વયસ્કોને બાળકોની ભાવનાત્મક જરૂરિયાતો સમજવામાં અને તેનો યોગ્ય પ્રતિસાદ આપવામાં મદદ કરવા માટે ખાસ હૅન્ડબુક્સ તૈયાર કરી છે. આ માર્ગદર્શિકા પુસ્તિકાઓમાં ભાવનાત્મક જાગૃતિ અને બાળકો સાથે જવાબદારીપૂર્વક જોડાણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે રચનાત્મક પ્રશ્નો, વ્યવહારુ કસરતો અને પ્રવૃત્તિઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

આ મહત્વપૂર્ણ નીતિનો આનુષ્ઠાનિક શુભારંભ ૧૯ નવેમ્બર, ૨૦૨૬ ના રોજ ઇન્દિરા ગાંધી ઇન્ડોર સ્ટેડિયમ ખાતે યોજાશે. આ વિશેષ કાર્યક્રમમાં આધ્યાત્મિક ગુરુ શ્રી શ્રી રવિશંકર ઉપસ્થિત રહે તેવી અપેક્ષા છે. શિક્ષણમાં ભાવનાત્મક સ્વાસ્થ્યના મહત્વ પર ભાર મૂકતા શિક્ષણ મંત્રી આશિષ સૂદે જણાવ્યું હતું કે, આપણે શિક્ષણને ફક્ત વર્ગખંડ, પાઠ્યપુસ્તકો અને પરીક્ષાના પરિણામોથી આગળ વધીને જોવું જોઈએ.

તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે દરેક બાળક એક એવું વાતાવરણ મેળવવાને પાત્ર છે જ્યાં તેઓ સુરક્ષિત, સાંભળેલા અને સમજનારા અનુભવે. માનસિક સ્વાસ્થ્ય એ કોઈ એવી વાતચીત ન હોવી જોઈએ જે બાળક મુશ્કેલીમાં મુકાય ત્યારે જ શરૂ થાય. સરકાર એક એવું વાતાવરણ બનાવવા માંગે છે જ્યાં બાળકો પોતાની લાગણીઓ વ્યક્ત કરી શકે અને કોઈ પણ પ્રકારના ખચકાટ વિના સહાય મેળવી શકે.

આ પ્રસ્તાવિત નીતિ દિલ્હી સરકારના સર્વગ્રાહી શિક્ષણ અભિગમનો એક ભાગ છે. તે શૈક્ષણિક પ્રદર્શનની સાથે-સાથે આત્મવિશ્વાસ, સ્થિતિસ્થાપકતા અને ભાવનાત્મક સુખાકારીને મહત્વ આપવાનું લક્ષ્ય રાખે છે. શાળા કે કૉલેજમાં ના નોંધાયેલા યુવાનો સુધી તેની પહોંચ વધારીને આ નીતિ ઔપચારિક શિક્ષણ પ્રણાલીની બહારના માનસિક સ્વાસ્થ્યના પ્રશ્નોને પણ સંબોધિત કરવાનો પ્રયાસ કરે છે.