કાવેરી બેસિનના સંચાલન માટે રિવર બોર્ડની રચનાનો પ્રસ્તાવ

કાવેરી વોટર મેનેજમેન્ટ ઓથોરિટી (સીડબ્લ્યુએમએ) ના અધ્યક્ષ સૌમિત્ર કુમાર હલદારે કાવેરી બેસિનના સંચાલન માટે એક વિશેષ 'રિવર બોર્ડ'ની સ્થાપના કરવાનો મહત્વનો પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો છે. 'ધ હિન્દુ'ના અહેવાલ મુજબ, આ બોર્ડનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સમગ્ર કાવેરી બેસિનમાં આવેલા જળાશયોની માલિકી, સંચાલન અને નિયમન કરવાની સત્તા મેળવવાનો છે. આ પગલા પાછળનો મુખ્ય હેતુ તમિલનાડુ અને કર્ણાટક વચ્ચે પાણીની વહેંચણીને લઈને વર્ષોથી ચાલી આવતા જટિલ વિવાદનો કાયમી ઉકેલ લાવવાનો છે.

અધ્યક્ષના મતે, નદીના વહેણના માર્ગમાં આવતી રાજકીય સરહદોને ધ્યાનમાં રાખવાને બદલે કાવેરી નદીને એક સમાન એકમ તરીકે ગણવી જોઈએ. જો નદીના સમગ્ર સંસાધનોનું સંચાલન એક જ કેન્દ્રીય સંસ્થા દ્વારા કરવામાં આવે, તો જળ વિવાદોમાં ઘટાડો થઈ શકે છે. આ રિવર બોર્ડ નદીના પાણીના ઉપયોગ અને જળાશયોના સંચાલન અંગેના તમામ નિર્ણયો લેવા માટે સક્ષમ હશે, જેથી રાજ્યો વચ્ચેના મતભેદોને દૂર કરી શકાય.

કાવેરી નદી, જે ઐતિહાસિક રીતે તમિલ ભાષામાં 'પોન્ની' તરીકે ઓળખાય છે, તે દક્ષિણ ભારતની એક મુખ્ય નદી છે. ગોદાવરી અને કૃષ્ણા પછી તે દ્વીપકલ્પની ત્રીજી સૌથી મોટી નદી ગણાય છે. આ નદીનો બેસિન વિસ્તાર અંદાજે ૮૧,૧૫૫ ચોરસ કિમી જેટલો વિશાળ છે, જે તમિલનાડુ, કર્ણાટક, કેરળ અને પુડુચેરીના કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં ફેલાયેલો છે. આ નદી દક્ષિણ ભારતના કૃષિ અને પીવાના પાણીના સ્ત્રોત તરીકે મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. સૌમિત્ર કુમાર હલદારનો આ પ્રસ્તાવ નદીના સંસાધનોના વ્યવસ્થિત ઉપયોગ માટે એક નવી દિશા ચીંધે છે, જેના પર હવે સંબંધિત રાજ્યો અને કેન્દ્ર સરકાર કેવી પ્રતિક્રિયા આપે છે તે જોવું રહ્યું.