ઉત્તર પ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાતમાં રૂફટોપ સોલાર ક્ષમતા વીસ જીડબલ્યુ નજીક

બિઝનેસલાઇન અહેવાલ મુજબ, દેશમાં રેસિડેન્શિયલ રૂફટોપ સોલાર પાવર ક્ષમતા પીએમ સૂર્ય ઘર: મુફ્ત વિજળી યોજના (PMSG: MBY) હેઠળ ઑક્ટોબર 2૦૨૬માં ૧૯ ગીગાવાટ (GW) થી વધુ થઈ ગઈ છે, જેમાં ઉત્તર પ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાત દ્વારા સૌથી વધુ ક્ષમતા ઉમેરવામાં આવી છે.

આ યોજના હેઠળ, ગત મહિને સમગ્ર ભારતમાં સ્થાપિત રૂફટોપ ક્ષમતા ૧૯,૧૮૯ મેગાવોટ (MW) હતી, જેમાં ૬૫,૨૬,૪૬૧ ઘર આવરી લેવામાં આવ્યા હતા. જેએમકે રિસર્ચ એન્ડ એનાલિટિક્સના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતમાં રેસિડેન્શિયલ રૂફટોપ સોલાર ઇન્સ્ટોલેશન સપ્ટેમ્બર 2૦૨૬ના ૧,૩૭૫ મેગાવોટથી આશરે ૧૮.૪ ટકા વધીને ઑક્ટોબર 2૦૨૬માં ૧,૬૨૮ મેગાવોટ થયું છે.

તેણે વધુમાં ઉમેર્યું કે ઑક્ટોબર 2૦2૬માં ઉત્તર પ્રદેશે ૨૫૯.૪૧ મેગાવોટ ક્ષમતા સાથે રેસિડેન્શિયલ રૂફટોપ સોલાર ઇન્સ્ટોલેશનમાં અગ્રણી સ્થાન મેળવ્યું હતું, ત્યારબાદ મહારાષ્ટ્ર (૨૩૬.૬૬ મેગાવોટ) અને ગુજરાત (૨૧૫.૫૯ મેગાવોટ) રહ્યા હતા. PMSG: MBY પોર્ટલના ડેટા મુજબ, ઑક્ટોબર દરમિયાન ઉત્તર પ્રદેશમાં રેસિડેન્શિયલ રૂફટોપ સોલાર યુનિટ સ્થાપવા માટે ૧૪,૫૭૮ અરજીઓ મળી હતી, જેની સામે ૧૩,૨૯૦ ઇન્સ્ટોલેશન થયા હતા. મહારાષ્ટ્રમાં ૧૭,૪૩૯ અરજીઓની સામે ઇન્સ્ટોલેશનની સંખ્યા ૨૦,૫૪૦ હતી. ગુજરાતમાં ૧૨,૩૫૪ ઇન્સ્ટોલેશનની સામે ૨૩,૯૯૦ અરજીઓ મળી હતી.

ઑક્ટોબર 2૦૨૬ દરમિયાન ભારતમાં કુલ મળીને ૧,૨૦,૦૩૪ અરજીઓ પ્રાપ્ત થઈ હતી અને ૮૪,૧૪૦ ઇન્સ્ટોલેશન થયા હતા. તારીખ પ્રમાણે સંચિત ધોરણે, દેશભરમાં ૮૯.૪૩ લાખ અરજીઓ મળી છે જેનાથી આશરે ૫૬.૧૮ લાખ ઇન્સ્ટોલેશન થયા છે અને ૬૬.૩૩ લાખ ઘર આવરી લેવાયા છે, જેનાથી ૧૯,૫૦૮ મેગાવોટ ક્ષમતા થઈ છે. અત્યાર સુધીમાં કુલ ₹૩૬,૯૫૭ કરોડની સબસિડી વિતરિત કરવામાં આવી છે.

ઇન્ડિયન સોલાર મેન્યુફેક્ચરર્સ એસોસિએશન (ISMA) ના તાજેતરના અહેવાલમાં "અફોર્ડેબિલિટી ઇફેક્ટ" પર પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો છે, જે દર્શાવે છે કે રૂફટોપ સોલાર અપનાવવાનું પ્રમાણ એવા રાજ્યોની બહાર પણ વિસ્તરી રહ્યું છે જ્યાં તેની અર્થવ્યવસ્થા સ્વાભાવિક રીતે સૌથી મજબૂત છે. ISMA એ સબસિડી વિના રાજ્ય-સ્તરના પેબેક સમયનું મૂલ્યાંકન કર્યું, જેણે દર્શાવ્યું કે રેસિડેન્શિયલ રૂફટોપ સોલાર માર્કેટ ક્યાં પોતાના જોરે વ્યાપારી રીતે સક્ષમ છે અને ક્યાં તેને હજુ નીતિગત સમર્થનની જરૂર છે.

તેમાં નોંધવામાં આવ્યું છે કે મહારાષ્ટ્ર અને કેરળ જેવા ઉચ્ચ-શુલ્ક ધરાવતા રાજ્યોમાં નાણાં ઝડપથી વળતર આપે છે, જ્યારે ઉત્તર પ્રદેશ, ગુજરાત અને તામિલનાડુ જેવા મોટા રહેણાંક બજારોમાં નીચા શુલ્ક અને લાંબા પેબેક સમય છે. અહેવાલમાં ભારપૂર્વક જણાવવામાં આવ્યું છે કે છતાં PMSG: MBY હેઠળ આવા ઓછા પેબેક વાળા રાજ્યોમાં ઇન્સ્ટોલેશન ઝડપથી વધી રહ્યા છે કારણ કે આ યોજના પેબેક અંતરને ઓછું કરી રહી છે. તે ભારતના સૌથી મોટા અને સૌથી ઓછા ભાવના વીજળી બજારોને પહોંચમાં લાવી રહી છે.

આ પ્રકાશન ડેટામાં દર્શાવે છે કે PMSG: MBY હેઠળ સ્થાપિત ક્ષમતાના આશરે ૬૦ ટકા ભાગ એવા રાજ્યોમાં છે જ્યાં રૂફટોપ સોલાર પોતાની મેળે નફાકારક સાબિત ન થાત.

વિકિપીડિયાના બેકગ્રાઉન્ડ મુજબ, સોલાર ઊર્જા એ સૂર્યના પ્રકાશ અને ગરમીમાંથી મળતી રેડિયન્ટ ઊર્જા છે, જેને સોલાર ઇલેક્ટ્રિસીટી, સોલાર થર્મલ એનર્જી અને સોલાર આર્કિટેક્ચર જેવી ટેકનોલોજી દ્વારા મેળવી શકાય છે. તે પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જાનો આવશ્યક સ્ત્રોત છે, અને તેની ટેકનોલોજી સોલાર ઊર્જાને કેવી રીતે મેળવે છે અને વિતરણ કરે છે અથવા તેને સોલાર પાવરમાં રૂપાંતરિત કરે છે તેના આધારે વ્યાપકપણે પેસિવ સોલાર અથવા એક્ટિવ સોલાર તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.