ઉજ્જવલા અને આયુષ્માન ભારત યોજનાઓના લાભ માટે રેશનકાર્ડ જરૂરી

આજતકના અહેવાલ મુજબ, રેશનકાર્ડ હવે માત્ર સસ્તું કે મફત અનાજ મેળવવાનું સાધન નથી રહ્યું, પરંતુ તે અનેક સરકારી યોજનાઓના લાભ લેવા માટે પરિવારની ઓળખ સાબિત કરતો એક મહત્વપૂર્ણ દસ્તાવેજ બની ગયો છે. ખાસ કરીને પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના (PMUY) અને આયુષ્માન ભારત પ્રધાનમંત્રી જન આરોગ્ય યોજના (AB PM-JAY) જેવી યોજનાઓમાં રેશનકાર્ડ અથવા પરિવારની રચના દર્શાવતા અન્ય સરકારી દસ્તાવેજોની જરૂર પડે છે.

પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના હેઠળ પાત્ર ગરીબ પરિવારોની પુખ્ત વયની મહિલાઓને કોઈપણ સિક્યુરિટી ડિપોઝિટ વગર LPG કનેક્શન આપવામાં આવે છે. આ યોજનાનો લાભ લેવા માટે મહિલાની ઉંમર ઓછામાં ઓછી ૧૮ વર્ષ હોવી જોઈએ. આ ઉપરાંત, શરત એવી છે કે પરિવારમાં અગાઉ કોઈ પણ સભ્યના નામે LPG કનેક્શન હોવું જોઈએ નહીં. આ યોજનામાં રેશનકાર્ડનો મુખ્ય ઉપયોગ પરિવારના સભ્યોની માહિતી અને તેમની સંખ્યાની પુષ્ટિ કરવા માટે કરવામાં આવે છે. જો કોઈ લાભાર્થી પાસે રેશનકાર્ડ ઉપલબ્ધ ન હોય, તો તેઓ રાજ્ય સરકાર અથવા કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા જારી કરવામાં આવેલ પરિવારની રચના દર્શાવતો અન્ય કોઈ માન્ય દસ્તાવેજ રજૂ કરી શકે છે.

ઉજ્જવલા યોજના માટે જરૂરી દસ્તાવેજોની વાત કરીએ તો, જો આધાર કાર્ડ પર હાલના સરનામાની માહિતી સાચી હોય, તો તેનો ઉપયોગ એડ્રેસ પ્રૂફ તરીકે કરી શકાય છે. પરંતુ જો સરનામું અલગ હોય, તો અન્ય માન્ય સરનામાનો પુરાવો આપવો અનિવાર્ય છે. આ યોજના હેઠળ સિક્યુરિટી ડિપોઝિટ વગર કનેક્શન આપવાની સાથે, પાત્ર લાભાર્થીઓને પ્રથમ વખત રિફિલ ગેસ સિલિન્ડર અને ચૂલો પણ મફત આપવામાં આવે છે.

બીજી તરફ, આયુષ્માન ભારત પ્રધાનમંત્રી જન આરોગ્ય યોજના (PM-JAY) હેઠળ પાત્ર પરિવારોને દર વર્ષે ₹૫ લાખ સુધીની કેશલેસ સારવારની સુવિધા મળે છે. આ યોજનાનો લાભ લેતા પહેલા વ્યક્તિએ એ તપાસવું જરૂરી છે કે તેમનું નામ સરકારી લાભાર્થી યાદીમાં સામેલ છે કે નહીં. અહીં એ નોંધવું મહત્વનું છે કે આયુષ્માન કાર્ડ બનાવવા માટે દરેક વ્યક્તિ પાસે રેશનકાર્ડ હોવું ફરજિયાત નથી. નેશનલ હેલ્થ ઓથોરિટી (NHA) ના જણાવ્યા અનુસાર, લાભાર્થીની વ્યક્તિગત ઓળખ માટે આધાર કાર્ડ અથવા અન્ય માન્ય સરકારી ઓળખપત્રનો ઉપયોગ કરી શકાય છે, જ્યારે પરિવારની ઓળખ સાબિત કરવા માટે રેશનકાર્ડ અથવા અન્ય માન્ય પારિવારિક દસ્તાવેજનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.

આયુષ્માન કાર્ડ કઢાવવા માટેના દસ્તાવેજો અને પાત્રતાની શરતો રાજ્ય અને લાભાર્થીની શ્રેણી મુજબ અલગ-અલગ હોઈ શકે છે. આ યોજનામાં એક વિશેષ જોગવાઈ ૭૦ વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમરના તમામ વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે કરવામાં આવી છે. તેમના માટે 'આયુષ્માન વય વંદના કાર્ડ' (Ayushman Vay Vandana Card) ની શરૂઆત કરવામાં આવી છે, જેના દ્વારા તેઓ પણ ₹૫ લાખ સુધીની કેશલેસ સારવાર મેળવી શકે છે. આ શ્રેણીમાં નોંધણી કરાવવા માટે આધાર આધારિત e-KYC જરૂરી છે અને આ પ્રક્રિયામાં આધાર કાર્ડ જ મુખ્ય દસ્તાવેજ તરીકે કામ કરે છે.

આજતકના અહેવાલમાં વધુમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે રેશનકાર્ડ દ્વારા પાત્ર પરિવારોને સરકારી રેશન દુકાનો પરથી મફત અથવા રાહત દરે અનાજ પ્રાપ્ત થાય છે. તે પરિવારના સભ્યોની ઓળખ સાથે જોડાયેલો એક મહત્વનો પુરાવો છે, તેથી ઘણી સરકારી યોજનાઓમાં તેને પુરાવા તરીકે સ્વીકારવામાં આવે છે. જોકે, દરેક સરકારી યોજનામાં રેશનકાર્ડ ફરજિયાત હોતું નથી; કેટલીક યોજનાઓમાં અન્ય સરકારી દસ્તાવેજો પણ માન્ય રાખવામાં આવે છે. તેથી, કોઈપણ યોજના માટે અરજી કરતા પહેલા તેની પાત્રતા અને જરૂરી દસ્તાવેજોની શરતો ચકાસવી જરૂરી છે.

જે લોકો પાસે રેશનકાર્ડ નથી અને તે કઢાવવા માંગે છે, તેઓ પોતાના રાજ્યના ખાદ્ય અને નાગરિક પુરવઠા વિભાગ (Food and Civil Supplies Department) ની વેબસાઇટ પર જઈને ઓનલાઇન અરજી કરી શકે છે. આ પ્રક્રિયા દ્વારા તેઓ સરળતાથી રેશનકાર્ડ મેળવી શકે છે અને ત્યારબાદ વિવિધ સરકારી યોજનાઓના લાભો ઉપલબ્ધ કરાવી શકે છે.