ભારતમાં ૩.૮૬ કરોડ પુખ્ત વયના લોકો ડાયાબિટીસથી અજાણ હોવાનો સર્વેમાં ઘટસ્ફોટ

ઇન્ટરનેશનલ ડાયાબિટીસ ફેડરેશન (IDF) દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા એક નવા સર્વેક્ષણમાં ચોંકાવનારી વિગતો સામે આવી છે. આ અહેવાલ મુજબ, ભારતમાં અંદાજે ૩.૮૬ કરોડ પુખ્ત વયના લોકો એવા છે જેઓ ડાયાબિટીસથી પીડિત હોવા છતાં તેનું નિદાન કરાવી શક્યા નથી. દેશમાં ડાયાબિટીસના કુલ ૮.૯૮ કરોડ દર્દીઓ છે, જેનો અર્થ એ છે કે કુલ દર્દીઓમાંથી ૪૩ ટકા લોકો પોતાની બીમારીથી અજાણ છે. આ સર્વેક્ષણ ૧૪ નવેમ્બરના રોજ આવનારા 'વર્લ્ડ ડાયાબિટીસ ડે' અગાઉ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે, જે ડાયાબિટીસના નિદાનમાં રહેલા મોટા અંતરને સ્પષ્ટ કરે છે.

હિન્દુસ્તાન ટાઈમ્સના અહેવાલ મુજબ, આ સર્વેક્ષણ છ દેશોમાં કરવામાં આવેલા અભ્યાસનો એક ભાગ છે, જેમાં ભારતના ૨૫ થી ૬૪ વર્ષની વયના ૫૦૨ પુખ્ત વયના લોકોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. આ અભ્યાસ ગ્લોબલ હેલ્થ સ્ટ્રેટેજીસ દ્વારા આ વર્ષે જૂન મહિનાના અંતથી જુલાઈ મહિનાના અંત સુધી ઓનલાઈન માધ્યમથી કરવામાં આવ્યો હતો. સર્વેમાં સામે આવ્યું છે કે લોકોમાં ડાયાબિટીસના પરીક્ષણના મહત્વ વિશે જાગૃતિ હોવા છતાં, તેઓ પોતાના વ્યક્તિગત જોખમને સમજવામાં નિષ્ફળ રહ્યા છે. લગભગ ૮૪ ટકા લોકોએ સ્વીકાર્યું કે સ્વસ્થ અનુભવતા હોવા છતાં ડાયાબિટીસનું જોખમ તપાસવું ફાયદાકારક છે, પરંતુ માત્ર ૧૪ ટકા લોકો જ એવું માને છે કે તેમને ટાઈપ-૨ ડાયાબિટીસ થવાની શક્યતા છે. આશ્ચર્યજનક બાબત એ છે કે લગભગ દરેક ઉત્તરદાતાએ ઓછામાં ઓછા બે જાણીતા જોખમી પરિબળો હોવાનું સ્વીકાર્યું હતું.

સર્વેક્ષણમાં એવું પણ જાણવા મળ્યું છે કે ૭૫ ટકા લોકો ખોટી માન્યતા ધરાવે છે કે પ્રી-ડાયાબિટીસ ધરાવતા લોકોમાં સ્પષ્ટ લક્ષણો જોવા મળે છે. પ્રી-ડાયાબિટીસ એટલે એવી સ્થિતિ જેમાં બ્લડ ગ્લુકોઝનું સ્તર સામાન્ય કરતા વધારે હોય છે, પરંતુ તે ટાઈપ-૨ ડાયાબિટીસના નિદાન માટે પૂરતું હોતું નથી. આ ગેરસમજ છ દેશોમાં સૌથી વધુ ભારતમાં જોવા મળી છે. લગભગ ૪૮ ટકા લોકોએ જણાવ્યું હતું કે તેઓ ડાયાબિટીસની તપાસ કરાવવા માટે આત્મવિશ્વાસ અનુભવતા નથી. આ માટેના મુખ્ય કારણોમાં પરિણામોનો ડર (૩૫ ટકા), પોતાને જોખમ ન હોવાની માન્યતા (૨૫ ટકા) અને ક્લિનિકમાં એપોઈન્ટમેન્ટ મેળવવામાં મુશ્કેલી (૨૨ ટકા) સામેલ છે. આ ઉપરાંત, ૧૮ ટકા લોકોએ ડોક્ટર સાથે વાત કરવામાં શરમ અનુભવવી અને ૧૨ ટકા લોકોએ ભાષાકીય કે સંવાદની મુશ્કેલીઓનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.

IDF સાઉથ-ઈસ્ટ એશિયા રીજનના અધ્યક્ષ ડૉ. બંશી સાબૂએ જણાવ્યું હતું કે, ભારત આટલું મોટું નિદાનનું અંતર માત્ર લોકો સામે ચાલીને આવે તેની રાહ જોઈને પૂરી કરી શકશે નહીં. તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું કે, આપણે તપાસને સામાન્ય બનાવવાની જરૂર છે, જેના માટે સ્થાનિક ફાર્મસીઓ, સાંજ અને વીકએન્ડ ક્લિનિક્સ અને લોકોની પોતાની ભાષામાં માહિતી પૂરી પાડવી જરૂરી છે. જેથી નિદાન એ ડરની વસ્તુને બદલે સારવારની શરૂઆત બની શકે. IDF ડાયાબિટીસ એટલાસની ૧૧મી આવૃત્તિ મુજબ, ભારતમાં ડાયાબિટીસ ધરાવતા ૫૭ ટકા પુખ્ત વયના લોકોનું નિદાન થયું છે, જે વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાના ૨૦૩૦ સુધીના ૮૦ ટકાના વૈશ્વિક લક્ષ્યાંક કરતા ઘણું ઓછું છે. આ લક્ષ્યાંક સુધી પહોંચવા માટે ૨૦૩૦ના અંત સુધી દરરોજ આશરે ૧૩,૭૦૦ વધારાના નિદાનની જરૂર પડશે.

વર્ષ ૨૦૨૪માં ભારતમાં ડાયાબિટીસ સંબંધિત સ્વાસ્થ્ય પાછળનો ખર્ચ ૯.૮ અબજ ડોલર સુધી પહોંચી ગયો છે. આ રકમનો મોટો હિસ્સો હૃદયરોગનો હુમલો, સ્ટ્રોક, કિડની ફેલ્યોર, દ્રષ્ટિ ગુમાવવી અને પગ કાપવા જેવી ગંભીર જટિલતાઓની સારવારમાં ખર્ચાય છે, જ્યારે ડાયાબિટીસની તપાસનો ખર્ચ આના કરતા ઘણો ઓછો હોય છે.

નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ હેલ્થ (NIH) મુજબ, ટાઈપ-૨ ડાયાબિટીસ એ રોગનું સૌથી સામાન્ય સ્વરૂપ છે, જે ત્યારે થાય છે જ્યારે લોહીમાં ગ્લુકોઝ અથવા ખાંડનું સ્તર ખૂબ વધારે હોય છે. આ રોગ કોઈપણ ઉંમરે થઈ શકે છે, પરંતુ તે મોટાભાગે મધ્યમ વયના અને વૃદ્ધ લોકોમાં જોવા મળે છે. તેના લક્ષણો ઘણીવાર વર્ષો સુધી ધીમે ધીમે વિકસે છે અને તે એટલા હળવા હોઈ શકે છે કે વ્યક્તિ તેના પર ધ્યાન પણ આપતી નથી.