દવાઓની ગુણવત્તા તપાસવા માટેના SUGAM Labs પોર્ટલ અપનાવવામાં ૧૧ રાજ્યો પાછળ

દવાઓની ગુણવત્તા અને ઉત્પાદક કંપનીઓની કામગીરી પર નજર રાખવા માટે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા અમલમાં લાવવામાં આવતા SUGAM Labs પોર્ટલના ઉપયોગમાં ૧૧ રાજ્યો પાછળ રહી ગયા છે. સંદેશ (દેશ) ના અહેવાલ મુજબ, આ ડિજિટલ તપાસ વ્યવસ્થા સાથે જોડાવા માટે આગળ આવેલા ૧૬ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાંથી માત્ર ૫એ જ પોતાની નોંધણીની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી છે, જ્યારે બાકીના ૧૧ રાજ્યો હજુ સુધી આ સાથે જોડાયા નથી.

આ પોર્ટલનો મુખ્ય હેતુ દવાઓના નમૂના એકત્ર કરવાથી લઈને લેબોરેટરીમાં તેની તપાસ અને અંતિમ પરિણામ સુધીની સમગ્ર પ્રક્રિયાને ડિજિટલ અને પારદર્શક બનાવવાનો છે. આ પ્લેટફોર્મ દ્વારા કયા નમૂનાની તપાસ કરવામાં આવી, કઈ લેબોરેટરીમાં તે તપાસ થઈ અને તેનું પરિણામ શું આવ્યું, તેની તમામ માહિતી એક જ જગ્યાએ ઉપલબ્ધ થઈ શકે છે. જોકે, ૧૧ રાજ્યોના જોડાણમાં થઈ રહેલા આ વિલંબને કારણે સરકારી દેખરેખની વ્યવસ્થા સામે સવાલો ઊભા થઈ રહ્યા છે.

દવાઓની ગુણવત્તા સીધી રીતે લોકોના સ્વાસ્થ્ય સાથે જોડાયેલી હોવાથી, આ ડિજિટલ વ્યવસ્થાના અમલીકરણમાં થઈ રહેલા વિલંબ પાછળના કારણો ચિંતાજનક છે. શું રાજ્યોના દવા નિયંત્રણ વિભાગો પાસે પૂરતી ટેકનિકલ સુવિધાઓ નથી અથવા તો વહીવટી પ્રક્રિયામાં વિલંબ થઈ રહ્યો છે તે જાણવું જરૂરી છે. જો ડિજિટલ દેખરેખ નબળી પડે, તો નમૂનાઓની તપાસ, પરિણામોની નોંધણી અને તેના આધારે લેવામાં આવતી કાર્યવાહી પર એકસાથે નજર રાખવી મુશ્કેલ બની શકે છે. આ સ્થિતિમાં દવા બનાવતી કંપનીઓ સામેની કાર્યવાહીની ઝડપ અને તેની જવાબદારી અંગે પણ પ્રશ્નો ઉભા થાય છે.

CDSCO ના આંકડાઓ દવાઓની ગુણવત્તા અંગે ચિંતાજનક સ્થિતિ દર્શાવે છે. આ આંકડા મુજબ, જૂન ૨૦૨૬માં ગુણવત્તાની કસોટીમાં નિષ્ફળ ગયેલા ૧૫૯ નમૂના નોંધાયા હતા. જુલાઈમાં આ સંખ્યા વધીને ૨૮૦ થઈ હતી, ઓગસ્ટમાં ૨૨૦ અને સપ્ટેમ્બરમાં ૩૩૦ નમૂના નિષ્ફળ જાહેર થયા હતા. આ ચાર મહિનાના સમયગાળામાં સપ્ટેમ્બરનો આંકડો સૌથી વધુ રહ્યો હતો. સપ્ટેમ્બરમાં નિષ્ફળ જાહેર થયેલા ૩૩૦ નમૂનાઓમાંથી ૨૮૮ નમૂનાઓ રાજ્યની દવા પરીક્ષણ પ્રયોગશાળાઓ દ્વારા નિષ્ફળ જાહેર કરાયા હતા. આ દવાઓને 'નોટ ઓફ સ્ટાન્ડર્ડ ક્વોલિટી' (NSQ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, જેનો અર્થ છે કે આ દવાઓના નમૂનાઓ નક્કી કરેલા ગુણવત્તાના ધોરણો પર ખરા ઉતર્યા નહોતા.

C-DAC દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલું SUGAM Labs પોર્ટલ કેન્દ્ર અને રાજ્યના દવા નિયામકો, ડ્રગ ઇન્સ્પેક્ટરો અને પરીક્ષણ લેબોરેટરીઓને એક જ ડિજિટલ માળખા હેઠળ લાવવા માટે બનાવવામાં આવ્યું છે. તેનાથી નમૂનાઓની તપાસ અને કાર્યવાહીનો રેકોર્ડ રાખવામાં સરળતા રહેશે. કેન્દ્ર સરકારે હવે બાકીના રાજ્યોને આ પોર્ટલ સાથે ઝડપથી જોડાવા માટે સૂચના આપી છે.

C-DAC એ ભારત સરકારના સંરક્ષણ અને માહિતી ટેકનોલોજી ક્ષેત્રે કાર્યરત એક સંસ્થા છે. તેણે વિવિધ ડિજિટલ સોલ્યુશન્સ વિકસાવવા માટે કામ કર્યું છે.