સરકારી બેંકોની ડોલર ખરીદીને કારણે ભારતીય રૂપિયાની છ દિવસની તેજી અટકી

ભારતીય રૂપિયા માટે છેલ્લા છ દિવસથી ચાલી રહેલી તેજીનો દૌર સોમવાર, ૯ નવેમ્બર ૨૦૨૬ના રોજ સમાપ્ત થયો છે. રોઇટર્સના અહેવાલ મુજબ, રાજ્ય સરકાર દ્વારા સંચાલિત બેંકો દ્વારા કરવામાં આવેલી ડોલરની ખરીદીને કારણે રૂપિયાની સતત વધી રહેલી ગતિ પર બ્રેક લાગ્યો હતો. આ ખરીદીનું પ્રમાણ એટલું હતું કે તેણે બજારમાં રહેલી સકારાત્મક ગતિશક્તિ પર અસર કરી, જેના પરિણામે રૂપિયાની છ સત્રોથી ચાલી રહેલી જીતની હારમાર્ગી શ્રેણી તૂટી ગઈ છે.

બજારના આંકડા પર નજર કરીએ તો, સોમવારે ટ્રેડિંગ દરમિયાન ભારતીય રૂપિયો એક મહત્વપૂર્ણ સીમા વટાવી ગયો હતો. તે ૯૩.૬૯ પ્રતિ ડોલરના સ્તર સુધી પહોંચ્યો હતો, જે છેલ્લા છ મહિનાનો સૌથી ઉંચો સ્તર ગણાય છે. જોકે, દિવસના અંતે રૂપિયો આ ઉંચાઈ જાળવી શક્યો ન હતો અને તે થોડો ઘટીને ૯૩.૯૨૭૫ ના સ્તરે બંધ થયો હતો. આ ઘટાડો મુખ્યત્વે સરકારી બેંકોની ડોલર માંગને કારણે જોવા મળ્યો હતો, જેણે રૂપિયાના મૂલ્ય પર દબાણ વધાર્યું હતું.

જોકે, બજારમાં કેટલાક એવા પરિબળો પણ હતા જેણે રૂપિયાને સંપૂર્ણપણે ઘટતા અટકાવ્યો હતો અને તેને ટેકો પૂરો પાડ્યો હતો. ઇકોનોમિક ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં થયેલો ઘટાડો રૂપિયા માટે રાહતજનક રહ્યો હતો. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કચ્ચે તેલના ભાવ નીચા રહેતા ભારતની આયાત ખર્ચમાં ઘટાડો થવાની શક્યતા રહે છે, જે સામાન્ય રીતે સ્થાનિક ચલણને મજબૂત કરવામાં મદદ કરે છે.

તેમજ, વિદેશી ઇક્વિટી ઇનફ્લોઝ એટલે કે વિદેશી રોકાણકારો દ્વારા ભારતીય શેરબજારમાં કરવામાં આવેલી રોકાણની આવકને કારણે પણ રૂપિયાને સમર્થન મળ્યું હતું. જ્યારે વિદેશી રોકાણકારો ભારતીય કંપનીઓના શેરમાં રોકાણ કરે છે, ત્યારે તેઓ ડોલર લાવીને તેને રૂપિયામાં બદલે છે, જેનાથી બજારમાં રૂપિયાની માંગ વધે છે અને ચલણના મૂલ્યમાં સ્થિરતા આવે છે.

આમ, એક તરફ સરકારી બેંકોની ડોલર ખરીદીએ રૂપિયાને નીચે ખેંચ્યો, તો બીજી તરફ નીચા ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ અને વિદેશી રોકાણના પ્રવાહ દ્વારા તેને ટેકો મળ્યો હતો. છતાં, અંતિમ પરિણામમાં છ દિવસની સતત તેજીનો સિલસિલો તૂટી ગયો અને રૂપિયો ૯૩.૯૨૭૫ પર બંધ થયો હતો. આ ઘટનાક્રમ દર્શાવે છે કે ફોરેક્સ માર્કેટમાં સરકારી બેંકોની હિલચાલ કેટલી નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવે છે.

બજારના વિશ્લેષકો માટે આ એક મહત્વપૂર્ણ વળાંક છે કારણ કે રૂપિયો છ મહિનાની સર્વોચ્ચ સપાટીએ પહોંચ્યો હતો. છ દિવસ સુધી ચાલેલી આ 'ફેસ્ટિવ રન' અથવા તેજીના માહોલનો અંત આવ્યો છે. હવે બજારની નજર આગામી દિવસોમાં ડોલરના ભાવ અને બેંકોની વ્યૂહરચના પર રહેશે કે શું રૂપિયો ફરીથી પોતાની ગતિ પકડી શકશે કે પછી ડોલરની માંગ તેને વધુ દબાવશે.

આ સમગ્ર ઘટનાક્રમમાં ક્રૂડ ઓઇલ અને વિદેશી રોકાણના પ્રવાહ જેવા વૈશ્વિક પરિબળોએ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે, પરંતુ સ્થાનિક સ્તરે સરકારી બેંકો દ્વારા કરવામાં આવેલી ડોલરની ખરીદી સૌથી પ્રભાવી સાબિત થઈ છે. આના કારણે જ રૂપિયાની છ દિવસની જીતની હારમાર્ગી શ્રેણી સમાપ્ત થઈ છે અને ચલણના મૂલ્યમાં સામાન્ય ઘટાડો નોંધાયો છે.