ભારતની વિદેશ નીતિમાં સુસંગતતાનો અભાવ અને સરકાર એડ હોક અભિગમ અપનાવે છે

ભારત પાસે કોઈ સુસંગત વિદેશ નીતિ નથી અને કેન્દ્ર સરકાર એડ હોક અભિગમ અપનાવી રહી છે, તેમ પૂર્વ વિદેશ મંત્રી સલમાન ખુર્શીદે જણાવ્યું છે. ધ હિન્દુના અહેવાલ મુજબ, હૈદરાબાદના HICC ખાતે શુક્રવારે આયોજિત ભારત સમિટ ૨૦૨૬ દરમિયાન ખુર્શીદે નરેન્દ્ર મોદી સરકારની વિદેશ નીતિની આકરી ટીકા કરી હતી. તેમણે આરોપ લગાવ્યો હતો કે આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધો માટે દેશ પાસે કોઈ સુવ્યવસ્થિત અને માળખાગત અભિગમનો અભાવ છે.

મુખ્યમંત્રી એ. રેવંત રેડ્ડી અને તેમના કેબિનેટ સાથીદારો સાથે પત્રકારો સાથે વાત કરતા ખુર્શીદે કહ્યું કે સરકાર પાસે કોઈ સુસંગત નીતિગત માળખું હોતું જણાતું નથી. તેમણે ઉમેર્યું કે આ નીતિમાં કોઈ માળખું નથી અને સરકાર બે ડગલાં આગળનું વિચારતી નથી. સરકાર ખૂબ જ સરળતાથી એક નીતિમાંથી બીજી નીતિમાં બદલાઈ રહી છે, તેમ તેમણે જણાવ્યું હતું. ખુર્શીદના મતે, વિદેશ નીતિ માટે સાતત્ય, વ્યૂહાત્મક દૂરદૃષ્ટિ અને સ્પષ્ટતા હોવી અત્યંત આવશ્યક છે.

ભારતના અમેરિકા, ઈરાન, રશિયા અને ચીન સાથેના સંબંધોનો ઉલ્લેખ કરતા ખુર્શીદે કહ્યું કે સરકારનો અભિગમ લાંબા ગાળાના રાષ્ટ્રીય હિતો દ્વારા સંચાલિત હોવાને બદલે વધુને વધુ વ્યવહારુ અથવા ટ્રાન્ઝેક્શનલ બની રહ્યો છે. તેમણે દેશની નજીકની જળસીમામાં ઈરાની જહાજ ડૂબી જવાની ઘટના પર ભારતની પ્રતિક્રિયા અંગે પણ સવાલ ઉઠાવ્યા હતા. વધુમાં, તેમણે નોંધ્યું હતું કે રશિયા સાથેના ભારતના પરંપરાગત ગાઢ સંબંધો પણ ક્યારેક તણાવ હેઠળ હોય તેવું જણાયું છે.

ચીન અંગે વાત કરતા ખુર્શીદે જણાવ્યું હતું કે ભારતે મિત્રતાપૂર્ણ સંબંધો જાળવવા જોઈએ, પરંતુ તેની સાથે દેશની સાર્વભૌમત્વ અને ગરિમા સાથે સમજૂતી ન થવી જોઈએ. તેમણે સરકાર પર આરોપ લગાવ્યો હતો કે તે વિદેશ નીતિના અનેક મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્નો પર સ્પષ્ટતા આપવામાં નિષ્ફળ રહી છે અને સંસદમાં આ બાબતે અર્થપૂર્ણ ચર્ચા કરવાનું ટાળી રહી છે. તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું હતું કે લોકશાહી સંસ્થાઓએ ચર્ચા, તપાસ અને જવાબદારી માટે અવકાશ આપવો જોઈએ.

ભારત સમિટનું બચાવ કરતા ખુર્શીદે કહ્યું કે આ સમિટ વિદેશ નીતિ, આબોહવા પરિવર્તન અને વૈશ્વિક વિકાસ સહિતના મહત્વપૂર્ણ નીતિગત પ્રશ્નો પર વિચારણા કરવાની તક પૂરી પાડે છે. તેમણે દાવોસમાં યોજાતા વર્લ્ડ ઈકોનોમિક ફોરમ સાથે સરખામણી કરતા કહ્યું કે હૈદરાબાદને આર્થિક નીતિ, વિકાસ અને વૈશ્વિક બાબતોના વિનિમય માટે અન્ય મહત્વપૂર્ણ આંતરરાષ્ટ્રીય કેન્દ્ર તરીકે ઉભરવું જોઈએ. તેમણે આશા વ્યક્ત કરી હતી કે હૈદરાબાદ નીતિ વિધાન, વિનિમય અને ચર્ચાઓનું હબ બનશે, જેથી વિશ્વ માત્ર એક જ કેન્દ્ર દ્વારા સંચાલિત ન થાય.

ખુર્શીદે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે ભારત સમિટને ભારત માટે વિવિધ રાજકીય, આર્થિક અને વૈચારિક દ્રષ્ટિકોણ સાથે જોડાવાની તક તરીકે જોવી જોઈએ. આ કાર્યક્રમનું આંતરરાષ્ટ્રીય સ્વરૂપ એ બાબત પરથી સાબિત થાય છે કે તેમાં અનેક દેશોમાં સત્તામાં રહેલી રાજકીય પાર્ટીઓએ પણ ભાગ લીધો હતો.

સલમાન ખુર્શીદ કોંગ્રેસના વિદેશ બાબતોના વિભાગના અધ્યક્ષ છે. તેઓ ભારતના પૂર્વ વિદેશ મંત્રી તરીકે સેવા આપી ચૂક્યા છે.