ભારતમાં મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રોકાણ મુખ્ય શહેરોમાં કેન્દ્રિત, મુંબઈનો દબદબો

ભારતમાં મ્યુચ્યુઅલ ફંડના રોકાણનો મોટો હિસ્સો અમુક ચોક્કસ શહેરોમાં કેન્દ્રિત છે તેમ ટીવી૯ ગુજરાતીના અહેવાલ મુજબ જાણવા મળે છે. વેલ્યુ રિસર્ચ દ્વારા આપવામાં આવેલા એસોસિએશન ઓફ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ ઇન ઇન્ડિયા (AMFI) ના સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ સુધીના આંકડાઓ દર્શાવે છે કે, દેશના કુલ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ એસેટ અંડર મેનેજમેન્ટ (AUM) માં મુંબઈનો એકલો ૨૭.૧૮ ટકા હિસ્સો છે. આનો અર્થ એ છે કે દેશના કુલ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રોકાણના એક ચતુર્થાંશથી વધુનો ભાગ માત્ર એક જ શહેરમાં છે.

મુંબઈની આ ભાગીદારી દિલ્હી, બેંગલુરુ અને પુણેના સંયુક્ત હિસ્સા કરતા પણ વધારે છે. મુંબઈ પછી રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્હી બીજા ક્રમે છે, જેનો હિસ્સો આશરે ૧૬.૩ ટકા છે. બેંગલુરુનો હિસ્સો ૬.૧ ટકા અને પુણેનો ૪ ટકા છે. આ ત્રણેય શહેરોનો મળીને કુલ હિસ્સો આશરે ૨૬.૪ ટકા થાય છે, જે મુંબઈના ૨૭.૧૮ ટકા હિસ્સા કરતા ઓછો છે. આ આંકડા મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રોકાણના મામલે મુંબઈની મજબૂત સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરે છે.

અન્ય શહેરોની વાત કરીએ તો, કોલકાતાનો હિસ્સો આશરે ૩.૩ ટકા, અમદાવાદનો ૨.૮ ટકા અને ચેન્નઈનો ૨.૭ ટકા છે. હૈદરાબાદમાં ૨.૧ ટકા રોકાણ છે, જ્યારે જયપુર અને વડોદરા બંનેનો હિસ્સો આશરે ૦.૯ ટકા છે. આ આંકડાઓ સૂચવે છે કે મુંબઈ અને દિલ્હી જેવા નાણાકીય કેન્દ્રોનું યોગદાન અન્ય મોટા શહેરો કરતા ઘણું વધારે છે.

અહેવાલ મુજબ, દેશના ટોપ-૧૦ શહેરોમાં મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ઉદ્યોગના કુલ AUM નો ૬૬.૨૪ ટકા હિસ્સો રહેલો છે. એટલે કે દેશના કુલ રોકાણના લગભગ બે-તૃતીયાંશ હિસ્સો માત્ર ૧૦ શહેરોમાં જ છે, જ્યારે બાકીનું ૩૩.૭૬ ટકા AUM દેશના અન્ય શહેરોમાં ફેલાયેલું છે. આનાથી સ્પષ્ટ થાય છે કે રોકાણ આખા દેશમાં સમાન રીતે વહેંચાયેલું નથી, પરંતુ ટોપ-૧૦ શહેરોની બહાર પણ રોકાણની નોંધપાત્ર ઉપસ્થિતિ છે.

મુંબઈ, જે બોમ્બે તરીકે પણ ઓળખાય છે, તે મહારાષ્ટ્ર રાજ્યની રાજધાની અને ભારતની નાણાકીય રાજધાની છે. તે ભારતના પશ્ચિમ કિનારે કોંકણ કિનારે આવેલું છે અને ત્યાં ઊંડું કુદરતી બંદર છે. ૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી મુજબ, તે ભારતનું સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતું શહેર છે, જેની વસ્તી લગભગ ૧.૨૫ કરોડ છે, જ્યારે મુંબઈ મેટ્રોપોલિટન પ્રદેશની વસ્તી ૨ કરોડથી વધુ છે.