ચીન પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા ભારત ૯.૬ અબજ ડોલરનું રોકાણ કરશે

ભારત તેના પરિવહન અને ભૂગર્ભ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના વિકાસ માટે ટનલ બોરિંગ મશીનોનો ઉપયોગ કરનારા વિશ્વના સૌથી મોટા દેશોમાંનો એક છે, ત્યારે હવે ચીન જેવા વિદેશી સપ્લાયર્સ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે ભારત ૯.૬ અબજ ડોલરનું મોટું રોકાણ કરી રહ્યું છે. NDTVના અહેવાલ મુજબ, ભારતની સરકારી સંરક્ષણ અને એન્જિનિયરિંગ કંપની BEML હવે ટનલ બોરિંગ મશીનો (TBM) વિકસાવવાની યોજના બનાવી રહી છે જેથી વિદેશી સપ્લાયર્સ પરની જરૂરિયાત ઓછી કરી શકાય.

BEML ના ચેરમેન અને મેનેજિંગ ડિરેક્ટર શાન્તનુ રોયના જણાવ્યા અનુસાર, કંપની શરૂઆતમાં નાના કદના ટનલ બોરિંગ મશીનો બનાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. આ મશીનોનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે મેટ્રો રેલ, જળવિદ્યુત, સિંચાઈ અને પાણીના પ્રોજેક્ટ્સમાં કરવામાં આવશે. એકવાર આ નાના મશીનોના ઉત્પાદનમાં સફળતા મળી જાય, પછી કંપની મોટા કદના સાધનો બનાવવાની દિશામાં આગળ વધશે.

ચીન દ્વારા નિર્માણ સાધનોની અમુક શ્રેણીઓ પર નિકાસ નિયંત્રણો કડક કરવામાં આવ્યા છે, જેના કારણે ભારતે વિદેશી સપ્લાયર્સ પરની તેની નિર્ભરતા સ્પષ્ટપણે અનુભવી છે. જોકે, શાન્તનુ રોયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે BEML ની આ યોજનાઓ પહેલેથી જ અમલમાં છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, "અમે અમારું હોમવર્ક કરી લીધું છે અને અમે યોજના સાથે તૈયાર છીએ."

કંપનીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય માત્ર વિદેશી કિટ્સનું એસેમ્બલિંગ કરવાને બદલે પોતાની આગવી ટેકનોલોજી વિકસાવવાનો છે. રોયે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે, "તે એક સ્વદેશી ટેકનોલોજી હશે અને તેની બૌદ્ધિક સંપત્તિ (IP) ભારતીય હશે."

BEML આ પ્રયાસમાં મદદ મેળવવા માટે એક વૈશ્વિક સલાહકારની સેવાઓ પણ લઈ રહી છે જેથી ભવિષ્યમાં સંપૂર્ણ સ્વનિર્ભરતા પ્રાપ્ત કરી શકાય. કંપનીની યોજના અત્યંત જટિલ અને વિશાળ મશીનોથી શરૂઆત કરવાને બદલે ૩.૫ મીટરથી ૬.૫ મીટર વ્યાસ ધરાવતા મશીનોથી શરૂઆત કરવાની છે. આ કદના મશીનો સામાન્ય રીતે શહેરી ટ્રાન્ઝિટ અને યુટિલિટી પ્રોજેક્ટ્સમાં વપરાય છે અને બજારમાં તે એક નાનો ભાગ ધરાવે છે.

તુલનાત્મક રીતે જોતા, ભારતના પ્રથમ બુલેટ ટ્રેન લાઇનના મુંબઈ વિભાગમાં ખોદકામ કરી રહેલા ટનલ બોરિંગ મશીનોનું વ્યાસ આશરે ૧૩.૬ મીટર છે. આ મશીનો જર્મનીની કંપની હેરનકનેક્ટ એજી (Herrenknecht AG) દ્વારા તેના ચીની પ્લાન્ટમાં બનાવવામાં આવ્યા હતા.

ભારત વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રોમાં ચીની સપ્લાય ચેઇન પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો વારંવાર પ્રયાસ કરતું રહ્યું છે. જોકે, સ્થાનિક ઉત્પાદન ઇકોસિસ્ટમ વિકસાવવી એ માત્ર એસેમ્બલી ક્ષમતા ઊભી કરવા કરતા વધુ સમય માંગી લે તેવી પ્રક્રિયા છે. અહેવાલમાં રેર-અર્થ મેગ્નેટ્સના તાજેતરના ઉદાહરણનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે, જે દર્શાવે છે કે સ્થાનિક ઉત્પાદન ક્ષેત્રે પડકારો રહેલા છે. હાલમાં આ મહત્વાકાંક્ષા વ્યાવસાયિક રીતે સધ્ધર સ્થાનિક ઉદ્યોગમાં પરિવર્તિત થશે કે નહીં તે જોવું રહ્યું છે.

BEML એ ભારતની એક સરકારી સંરક્ષણ અને એન્જિનિયરિંગ કંપની છે જે મિલિટરી અને માઇનિંગ વાહનો તેમજ રેલ કારનું ઉત્પાદન કરે છે.