જજનું કઠોર વર્તન બેઈમાની નથી, સુપ્રીમ કોર્ટે અલ્લાહબાદ હાઈકોર્ટની અરજી ફગાવી

આજ તકના અહેવાલ મુજબ, સુપ્રીમ કોર્ટે ન્યાયિક અધિકારીઓના આચરણ અને તેમની ઈમાનદારીને લઈને એક મહત્ત્વપૂર્ણ નિર્ણય આપ્યો છે. શીર્ષ અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે કોઈ ન્યાયિક અધિકારીનું કઠોર સ્વભાવ, સખત વલણ અથવા કથિત પ્રશાસનિક અવજ્ઞા તેમની ઈમાનદારી પર સવાલ ઉઠાવવાનો આધાર બની શકે નહીં. કોર્ટે જણાવ્યું કે કોઈ પણ ન્યાયિક અધિકારીનો વ્યવહાર અને તેમની વ્યક્તિગત ઈમાનદારી બે અલગ-અલગ વિષયો છે. જજનું અસહજ કે સખત વર્તન તેમના સ્વભાવ અને આચરણ સાથે જોડાયેલું હોઈ શકે છે, પરંતુ તેને સીધી રીતે બેઈમાની કહી શકાય નહીં. ઈમાનદારી પર સવાલ ત્યારે જ ઉઠાવી શકાય છે, જ્યારે તેની પાછળ ભ્રષ્ટાચાર અથવા બેઈમાની સાથે જોડાયેલા ઠોસ આધારો મોજૂદ હોય.

આજ તકના અહેવાલ અનુસાર, ચીફ જસ્ટિસ સૂર્યકાંત, જસ્ટિસ જૉયમાલ્ય બાગચી અને જસ્ટિસ વી. મોહનાની પીઠે ઉત્તર પ્રદેશની એક મહિલા ન્યાયિક અધિકારી મંજુ કુમારી સાથે જોડાયેલા કેસમાં આ ટિપ્પણી કરી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટે અલ્લાહબાદ હાઈકોર્ટ પ્રશાસનની અરજી ફગાવી દીધી છે. આ અરજીમાં મહિલા ન્યાયિક અધિકારી સામે જારી કરવામાં આવેલી 'સંદિગ્ધ ઈમાનદારી' (Doubtful Integrity) સંબંધી પ્રશાસનિક નોટને ફરીથી બહાલ કરવાની માંગ કરવામાં આવી હતી. શીર્ષ અદાલતે આ કેસમાં સ્પષ્ટ કર્યું કે કોઈ અધિકારીના આદેશોથી અસહમતિ કે પ્રશાસનિક સ્તરે કથિત અસહયોગને તેમની વ્યક્તિગત ઈમાનદારીની કમી સાથે જોડવું યોગ્ય નથી.

આજ તકના અહેવાલ મુજબ, સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે કોઈ પણ ન્યાયિક અધિકારીનું કઠોર વર્તન, સખત મિજાજ કે અસહજ રવૈયો તેમના વ્યક્તિત્વ અને કામ કરવાની રીત સાથે જોડાયેલો મામલો છે. તેને તેમની ઈમાનદારી સાથે જોડીને જોવામાં આવવું જોઈએ નહીં. અદાલતના મતે, કોઈ અધિકારીનું પ્રશાસનિક નિર્દેશોનું પાલન ન કરવું અથવા કથિત રીતે અવજ્ઞા કરવી પણ પોતાનામાં બેઈમાનીનો પ્રમાણ નથી. ઈમાનદારીનો સીધો સંબંધ ભ્રષ્ટાચાર અને ધોખાધડી જેવા મામલાઓ સાથે હોય છે. એટલા માટે માત્ર વ્યવહાર સંબંધી ફરિયાદોના આધારે કોઈ જજનીનિષ્ઠા પર સવાલ ખડા કરવો યોગ્ય નથી.

આજ તકના અહેવાલ મુજબ, સુપ્રીમ કોર્ટે આ કેસમાં મહિલા ન્યાયિક અધિકારીની એન્યુઅલ કોન્ફિડેન્શિયલ રિપોર્ટ (ACR)માં દર્જ પ્રતિકૂળ ટિપ્પણીઓ પર પણ ધ્યાન આપ્યું હતું. અદાલતે જોયું કે અધિકારી સામે કેટલીક ટિપ્પણીઓ તેમના દ્વારા પારિત ન્યાયિક આદેશોના આધારે કરવામાં આવી હતી. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે કોઈ જજના આદેશમાં કાનૂની કે પ્રક્રિયાગત ખામી હોવા પર તેને અપીલ કે પુનર્વિચાર અરજી દ્વારા પડકારી શકાય છે. ન્યાયિક આદેશોની સમીક્ષા માટે કાયદામાં નિર્ધારિત પ્રક્રિયા મોજૂદ છે. આવા આદેશોમાં કમીને આધાર બનાવીને સંબંધિત જજની ઈમાનદારી પર સવાલ ઉઠાવવો યોગ્ય નથી.

આજ તકના અહેવાલ મુજબ, શીર્ષ અદાલતે એ પણ ચેતવણી આપી કે કોઈ ન્યાયિક અધિકારીની ઈમાનદારીને લઈને વગર ઠોસ પુરાવાના 'સંદિગ્ધ' હોવાનો ઠપ્પો લગાવવો ખૂબ જ ગંભીર પરિણામો પેદા કરી શકે છે. તેનાથી સંબંધિત અધિકારીની આખી કારકિર્દી પ્રભાવિત થઈ શકે છે. અદાલતે કહ્યું કે આ પ્રકારની ટિપ્પણીઓની અસર માત્ર સંબંધિત જજ સુધી સીમિત રહેતી નથી, પરંતુ જિલ્લા ન્યાયપાલિકાના બીજા અધિકારીઓના મનોબળ પર પણ પડે છે. ન્યાયિક અધિકારીઓને પોતાના કર્તવ્યોનું નિર્વહન નિષ્પક્ષ અને સ્વતંત્ર રીતે કરવાનું અવસર મળવું જોઈએ. એટલા માટે પ્રશાસનિક સ્તરે ઈમાનદારી સાથે જોડાયેલી ટિપ્પણીઓ દર્જ કરતી વખતે વિશેષ સાવધાની રાખવી જરૂરી છે.

આજ તકના અહેવાલ મુજબ, સુપ્રીમ કોર્ટે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે કોઈ ન્યાયિક અધિકારી અને બાર એટલે કે વકીલોના સભ્યો વચ્ચે વિવાદ કે ફરિયાદોને સીધી રીતે બેઈમાની માની શકાય નહીં. અદાલતના મતે, જો કોઈ જજની વર્તણૂક, નિર્ણયો કે પ્રશાસનિક કામકાજમાં સુધારની જરૂર છે, તો તેના માટે યોગ્ય પ્રક્રિયા અપનાવવી જોઈએ. સંબંધિત અધિકારીને નિયમાનુસાર ચેતવણી કે પ્રશાસનિક નોટ આપી શકાય છે. પરંતુ વ્યવહાર સંબંધી ફરિયાદોને સીધી તેમની વ્યક્તિગત ઈમાનદારી પર સવાલ ઉઠાવવાનો આધાર બનાવવો જોઈએ નહીં.

આજ તકના અહેવાલ મુજબ, સુપ્રીમ કોર્ટના આ નિર્ણયથી અધિનસ્થ ન્યાયપાલિકાના અધિકારીઓના મૂલ્યાંકન અને તેમની ગોપનીય રિપોર્ટમાં ટિપ્પણીઓ દર્જ કરવાની રીતને લઈને મહત્ત્વપૂર્ણ સંદેશ ગયો છે. અદાલતે સાફ કર્યું છે કે પ્રશાસનિક પ્રાધિકારીઓએ કોઈ ન્યાયિક અધિકારીની ઈમાનદારી પર ટિપ્પણી કરતી વખતે કાનૂની સીમાઓ અને ઉપલબ્ધ પુરાવાઓનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ.