હિમાલયની પૂરની ઘટના બાદ વધુ ઝડપી અને ન્યાયી પગલાં ભરવાની યુએન ક્લાઇમેટ ચીફની અપીલ

પીટીઆઈના અહેવાલ મુજબ, આ વર્ષે હિમાલયમાં થયેલા હિમનદીના ધસી પડવાની ઘટના અને અચાનક આવેલા પૂરથી વૈશ્વિક સ્તરે આબોહવા પરિવર્તન સામે વધુ ઝડપી અને ન્યાયી પગલાં લેવાની તાકીદ ઊભી થઈ છે. તુર્કીના એન્ટાલ્યા ખાતે યોજાયેલી સંયુક્ત રાષ્ટ્ર આબોહવા પરિષદ (COP31) ની બાજુમાં આ મુદ્દે પ્રતિક્રિયા આપતાના, યુનાઈટેડ નેશન્સ ફ્રેમવર્ક કન્વેન્શન ઓન ક્લાઇમેટ ચેન્જ (UNFCCC) ના એક્ઝિક્યુટિવ સેક્રેટરી સાયમન સ્ટીલે જણાવ્યું હતું કે, ન્યાયી, વ્યવસ્થિત અને સમાનતાપૂર્ણ રીતે અશમિભૂત બળતણથી દૂર રહેવું અને અનુકૂલન નાણાકીય સહાયને ત્રણ ગણી કરવી આ કટોકટીના ઉકેલ માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.

તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે આ વર્ષે હિમાલયમાં થયેલા હિમનદીના તૂટવાની ઘટનાઓ અને પૂર એ વાતની વિનાશક યાદ અપાવે છે કે આ પર્વતીય વાતાવરણ, ખાસ કરીને હિન્દુ કુશ હિમાલય કેટલું નાજુક છે. વર્ષોથી વૈજ્ઞાનિકો અને સ્થાનિક સમુદાયો ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે હિમાલય આબોહવા પરિવર્તનને કારણે ભારે જોખમમાં છે. નેપાળ અને ભૂતાન દ્વારા તેમજ અલગથી કિર્ગિઝસ્તાન દ્વારા ૩૧મી યુએન પરિષદમાં પર્વત-સંબંધિત મુદ્દાઓ પર ઔપચારિક એજન્ડા આઇટમ્સ સુરક્ષિત કરવાના પ્રસ્તાવને મુખ્ય વાટાઘાટ કરનાર જૂથોનું સમર્થન મળ્યું ન હતું.

માનવીઓ હજુ પણ કોલસો, તેલ અને ગેસનો મોટો જથ્થો બળી રહ્યા છે અને જંગલોનો નાશ કરી રહ્યા છે જેને કારણે વૈશ્વિક તાપમાન વધી રહ્યું છે તેમ રેખાંકિત કરતા, યુએનએફસીસીસીના એક્ઝિક્યુટિવ સેક્રેટરીએ યુએઈ ખાતે યોજાયેલી COP28 ને યાદ કરી, જ્યાં તમામ દેશોએ ન્યાયી, વ્યવસ્થિત અને સમાન રીતે ઊર્જા પ્રણાલીઓમાં અશ્મિભૂત બળતણથી દૂર રહેવા માટે સંમતિ દર્શાવી હતી.

તેમણે જણાવ્યું કે આ કરાર સંપૂર્ણપણે અમલમાં મૂકવો જ જોઇએ, અને આબોહવાની અસરો સામે અનુકૂલન સાધવા તથા નબળા રાષ્ટ્રો કે જેમણે આબોહવા કટોકટીમાં લગભગ કોઈ યોગદાન આપ્યું નથી તેમની સ્થિતિસ્થાપકતા વધારવા માટે ઝડપી પ્રગતિ કરવી પણ એટલી જ આવશ્યક છે. શ્રી સ્ટીલે પીટીઆઈને જણાવ્યું હતું કે તેનો અર્થ એ છે કે ગયા વર્ષે બ્રાઝિલમાં યોજાયેલી COP30 માં સંમત થયેલી અનુકૂલન નાણાકીય સહાયને ત્રણ ગણી કરવાના લક્ષ્યને સંપૂર્ણપણે પૂર્ણ કરવું. વિકસિત અર્થતંત્ર દ્વારા તમામ ઉલિક નાણાકીય પ્રતિબદ્ધતાઓને સંપૂર્ણપણે પૂરી કરવી પણ આવશ્યક છે, તેમજ સૌથી વધુ જરૂરિયાતમંદો માટે નાણાંની પહોંચને પ્રોત્સાહન આપવું જરૂરી છે, ખાસ કરીને તે સંવેદનશીલ વિકાસશીલ રાષ્ટ્રો માટે જેમણે વૈશ્વિક કટોકટી લાવવામાં સૌથી ઓછું યોગદાન આપ્યું છે.

જ્યારે તેમને પૂછવામાં આવ્યું કે આબોહવા-સંવેદનશીલ રાષ્ટ્રો COP જેવા પ્લેટફોર્મ પર કેવી રીતે વિશ્વાસ કરી શકે છે કારણ કે અનુકૂલન નાણાકીય સહાયને ત્રણ ગણી કરવાનો એજન્ડા ઔપચારિક રીતે અપનાવવામાં નિષ્ફળ ગયો હતો, ત્યારે તેમણે કહ્યું કે નુકસાન અને અશક્તિ પ્રતિસાદ માટેનું ફંડ (FRLD) નબળા વિકાસશીલ દેશોને ટેકો પૂરો પાડવા માટે સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું છે, અને ઉમેર્યું કે હિમાલયની કટોકટી બતાવે છે કે COP પ્રક્રિયા શા માટે નિર્ણાયક છે.

FRLD તેના સ્થાપના તબક્કામાં છે અને તેણે ભંડોળ એકત્ર કર્યું છે અને મેળવ્યું છે તેમ જણાવતા તેમણે કહ્યું કે આ ફંડ હવે નેપાળ માટે ૨૧૬ લાખ ડોલર ($૨૧૬ લાખ) ની પ્રારંભિક કામચલાઉ ફાળવણી સાથે વિતરણ તરફ આગળ વધી રહ્યું છે, જે ખૂબ જ હકારાત્મક પગલું છે. FRLD નું કેપિટલાઇઝેશન ચાલુ રાખવું અને તેને મહત્તમ મર્યાદા સુધી તૈનાત કરવું આવશ્યક છે, તેમ છતાં તેમણે ઉમેર્યું કે એકલું FRLD નુકસાન અને અશક્તિના સ્માણને પૂરી શકી શકે તેમ નથી.

૯ નવેમ્બરના રોજ ઉદ્ઘાટન પૂર્ણસત્ર દરમિયાન સર્વસમિતિ ન સધાઈ શકવાને કારણે અનુકૂલન નાણાકીય સહાયને ત્રણ ગણી કરવા પર એકલ એજન્ડા આઇટમ ઔપચારિક રીતે અપનાવવામાં આવી ન હતી.

નાણાં એ આબોહવા યોજનાઓને વાસ્તવિક દુનિયાના પરિણામોમાં ફેરવવાની ચાવી છે તેની નોંધ લેતા તેમણે જણાવ્યું કે નેપાળની પુનઃનિર્માણની જરૂરિયાતો આબોહવા વિત્ત તેમજ માનવતાવાદી, વિકાસ અને આપત્તિ જોખમ વિત્ત વચ્ચે બહુ મોટા પાયે નાણાં એકત્ર કરવાની તાકીદને રેખાંકિત કરે છે.

યુનાઈટેડ નેશન્સ ફ્રેમવર્ક કન્વેન્શન ઓન ક્લાઇમેટ ચેન્જ એ સંયુક્ત રાષ્ટ્રની એક સંસ્થા છે જે આબોહવા પરિવર્તનના જોખમ સામે વૈશ્વિક પ્રતિસાદના સંકલન માટે જવાબદાર છે.