ચીને તાઇવાન નજીક અઘોષિત યુદ્ધ અભ્યાસમાં ૧૦૦થી વધુ જહાજો તૈનાત કર્યા

તાઇવાન અને પશ્ચિમી પ્રશાંત મહાસાગરના આસપાસના વિસ્તારોમાં નવેમ્બર મહિનાની શરૂઆતમાં ચીન દ્વારા કોઈ પણ જાતની પૂર્વ જાહેરાત વગર એક મોટો લશ્કરી અભ્યાસ હાથ ધરવામાં આવ્યો હતો. 'ધ હિન્દુ' અખબારના અહેવાલ મુજબ, તાઇવાનના અધિકારીઓએ આ કાર્યવાહીને તાઇવાન તેમજ અન્ય સરકારો પર મોટા આંતરરાષ્ટ્રીય સંમેલનો અગાઉ દબાણ લાવવાના હેતુથી “મૌન ધાકધમકી” તરીકે વર્ણવી છે. આ મામલાની સંવેદનશીલતાને કારણે પોતાની ઓળખ ગુપ્ત રાખવાની શરતે વાત કરનાર તાઇવાનના એક વરિષ્ઠ સુરક્ષા અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે આ મહિનાની શરૂઆતમાં ચીનની સેના અને કોસ્ટ ગાર્ડે આ ક્ષેત્રમાં એક સમયે ૧૦૦ કરતા પણ વધુ જહાજો એકત્રિત કર્યા હતા.

આ નૌકાદળની તૈનાતી ગત વર્ષે તાઇવાનને નિશાન બનાવીને કરાયેલા “જસ્ટિસ મિશન ૨૦૨૫” કરતા પણ મોટી હતી અને આ ચીનની અત્યાર સુધીની સૌથી મોટી નૌકાદળની તૈનાતીઓમાંની એક છે. આ અભ્યાસો દરમિયાન અન્ય સેનાઓ અને તાઇવાન સહિતના શહેરો પર નકલી હુમલાઓનું અનુકરણ પણ સામેલ હતું. આ અભ્યાસ એવા સમયે સામે આવ્યા છે જ્યારે લોકશાહી રીતે શાસિત તાઇવાનને પોતાનો જ પ્રદેશ ગણતું ચીન છેલ્લા પાંચ વર્ષથી પોતાનું લશ્કરી દબાણ સતત વધારી રહ્યું છે. આ બાબતે તાઇવાન દ્વારા સખત નિંદા કરવામાં આવી છે અને પશ્ચિમી દેશોની રાજધાનીઓમાં સંઘર્ષની શક્યતાને લઈને ચિંતાઓ વધી ગઈ છે.

ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગે ગુરુવાર એટલે કે ૧૨ નવેમ્બર ૨૦૨૬ ના રોજ તાઇવાન વિશે એક મોટું નીતિગત ભાષણ આપ્યું હતું. આ ભાષણમાં તેમણે શાંતિપૂર્ણ “એકીકરણ” પર ભાર મૂક્યો હતો જો કે બળના પ્રયોગ વિશે કોઈ ઉલ્લેખ કર્યો ન હતો. તાઇવાનના સુરક્ષા અધિકારીએ એમ પણ જણાવ્યું હતું કે આ તાજેતરના અભ્યાસો દરમિયાન ચીનની એક સબમરીન દ્વારા પીળા સમુદ્રમાંથી ચીનની મુખ્ય ભૂમિ તરફ એક આંતરખંડીય બેલેસ્ટિક મિસાઇલ પણ છોડવામાં આવી હતી. અધિકારીએ આ સૈનિક પ્રવૃત્તિ વિશે સમજાવતા કહ્યું હતું કે આ એક મૌન કવાયત છે અને અસરકારક રીતે મૌન ડરાવવાની નીતિ છે.

ચીનના રક્ષા મંત્રાલય દ્વારા આ અંગે કોઈ ટિપ્પણી કરવામાં આવી નથી. તાઇવાનના રક્ષા મંત્રાલયે આ મામલે મંત્રી વેલિંગ્ટન કૂ દ્વારા કરવામાં આવેલી ટિપ્પણીઓનો સંદર્ભ આપ્યો હતો, જેમાં જણાવાયું હતું કે ચીન પશ્ચિમી પ્રશાંત ક્ષેત્રમાં વિમાનવાહક જહાજ અને અન્ય નૌકાદળની રચનાઓ સાથે “ક્ષેત્ર અસ્વીકાર” અભ્યાસ ચલાવી રહ્યું છે. ચીન, જેણે તાઇવાનને પોતાના નિયંત્રણમાં લાવવા માટે ક્યારેય બળના પ્રયોગનો ત્યાગ કર્યો નથી, તેનું કહેવું છે કે વિમાનવાહક જહાજ “નિયમિત” અભ્યાસ પર છે જે કોઈ પણ દેશ સામે નિર્દેશિત નથી.

આગામી અઠવાડિયે બેઇજિંગ શેનઝેન ખાતે એપેક નેતૃત્વ શિખર સંમેલનની યજમાની કરી રહ્યું છે, જ્યાં યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ આ વર્ષે ત્રીજી વખત મુલાકાત કરે તેવી અપેક્ષા છે. તાઇવાન પણ એપેક સંમેલનમાં હાજરી આપે છે. એક વિદેશી ગુપ્તચર સૂત્રએ જણાવ્યું હતું કે ચીન દ્વારા કોઈ સાર્વજનિક ઘોષણા ન કરવાને કારણે આ “નામ વગરના મૌન અભ્યાસ” ઇરાદાપૂર્વકના જણાતા હતા, જેનાથી બેઇજિંગને રાજદ્વારી પ્રતિક્રિયા ટાળીને લશ્કરી દબાણ લાવવામાં મદદ મળે છે.

વર્ષનો ઉત્તરાર્ધ, જ્યારે હવામાન સામાન્ય રીતે શાંત હોય છે, તે સમય ચીન દ્વારા સામાન્ય રીતે કવાયત હાથ ધરવામાં આવે છે તેમ સૂત્રએ જણાવ્યું હતું. તાઇવાનના અધિકારીએ જણાવ્યું કે ચીની અભ્યાસમાં તેના પૂર્વીય, ઉત્તરીય અને દક્ષિણી થિયેટર કમાન્ડના સંકલિત નૌકાદળો સામેલ હતા. આ કદ એ વાતનો સંકેત આપે છે કે બેઇજિંગ માત્ર તાઇવાન નાકાબંધીના દૃશ્યનો જ નહીં પરંતુ પશ્ચિમી પ્રશાંત મહાસાગરમાં વ્યાપક કામગીરીનો અભ્યાસ કરી રહ્યું હતું.

વધુમાં, તાઇવાનના બે સુરક્ષા અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, શુક્રવાર ૧૩ નવેમ્બર સુધીમાં પ્રથમ ટાપુ સાંકળની અંદર આશરે ૭૦ જહાજો સક્રિય હોવાથી ચીનના નૌકાદળની તૈનાતીનું પ્રમાણ આ અઠવાડિયે ઘટ્યું છે.

ચીન એ પૂર્વ એશિયામાં આવેલો એક વિશાળ દેશ છે, જે તાઇવાનને પોતાનો હિસ્સો માને છે અને તાજેતરના વર્ષોમાં પોતાની સૈન્ય તાકાતના જોરે આ ક્ષેત્રમાં સતત દબાણ વધારી રહ્યો છે.