જેએનયુમાં કોન્ટ્રાક્ટ કામદારોની હડતાળથી ગંદકી વધી હોવાનો વિદ્યાર્થીઓનો આક્ષેપ

દિલ્હીની જવાહરલાલ નહેરુ યુનિવર્સિટી (જેએનયુ)માં કોન્ટ્રાક્ટ પર કામ કરતા સફાઈ કામદારોની હડતાળને કારણે કેમ્પસમાં ગંદકી વધી ગઈ છે અને કચરો ન ઉપાડવાને કારણે દુર્ગંધ ફેલાઈ રહી છે, તેવો આક્ષેપ વિદ્યાર્થીઓએ કર્યો છે. હિન્દુસ્તાન ટાઈમ્સના અહેવાલ મુજબ, આ આંદોલન મંગળવાર સુધીમાં આઠમા દિવસે પહોંચ્યું હતું.

૨ નવેમ્બરથી આશરે ૬૫૦ સફાઈ કામદારો હડતાળ પર ગયા છે. આમાં ૨૫૦ કામદારો હોસ્ટેલની સફાઈ માટે નિયુક્ત છે, જ્યારે બાકીના કામદારો શૈક્ષણિક ઇમારતો, ખાણી-પીણીની જગ્યાઓ અને આંતરિક રસ્તાઓની સફાઈ માટે જવાબદાર છે. આ કામદારોની મુખ્ય માંગોમાં દિવાળી બોનસ, કર્મચારીઓની સંખ્યામાં વધારો, પેઇડ લીવ અને ફરિયાદ નિવારણ સેલની રચનાનો સમાવેશ થાય છે.

સતલુજ હોસ્ટેલમાં રહેતા પીએચડી સ્કોલર રણવિજયે જણાવ્યું કે, જે શૌચાલયો સામાન્ય રીતે દરરોજ સાફ કરવામાં આવે છે, તે હવે દર ત્રણથી ચાર દિવસે એકવાર સાફ કરવામાં આવે છે. તેમણે ઉમેર્યું કે હોસ્ટેલમાં આશરે ૮ કોન્ટ્રાક્ટ સ્ટાફ અને ૨ કાયમી સ્ટાફ છે. કોન્ટ્રાક્ટ સ્ટાફ હડતાળ પર હોવાથી તમામ કામનો બોજ માત્ર બે કાયમી કર્મચારીઓ પર છે, જેના કારણે ડસ્ટબિન સાફ કરવામાં આવતા નથી અને હોસ્ટેલ તેમજ સ્કૂલ બિલ્ડિંગોમાં ચારેબાજુ કચરો ફેલાયેલો છે.

માહી માંડવી હોસ્ટેલના રહેવાસી પ્રવીણ કે. પિયુષે જણાવ્યું કે, હોસ્ટેલમાં ૨૨ સ્ટાફ છે, જેમાં ૧૪ કોન્ટ્રાક્ટ અને ૮ કાયમી છે, પરંતુ કાયમી કર્મચારીઓ શિફ્ટમાં કામ કરે છે. તેમણે કહ્યું કે કામદારોની માંગો વાજબી છે અને વહીવટીતંત્રે તેનો વહેલી તકે ઉકેલ લાવવો જોઈએ. પિયુષે વધુમાં જણાવ્યું કે હડતાળના પ્રથમ દિવસે જ્યારે મેસ કામદારો પણ જોડાયા હતા, ત્યારે હોસ્ટેલ મેસમાં માત્ર દાળ-ચાવળ પીરસવામાં આવ્યા હતા, જોકે બાદમાં મેસ કામદારો કામ પર પરત ફર્યા હતા, પરંતુ સફાઈ કામદારો હજુ પણ આંદોલન કરી રહ્યા છે.

છેલ્લા બે દાયકાથી જેએનયુમાં કામ કરી રહેલા ૩૭ વર્ષીય સંજીવ વૈદે જણાવ્યું કે, કોન્ટ્રાક્ટ અને કાયમી સફાઈ કામદારોના પગારમાં મોટો તફાવત છે. તેમણે કહ્યું કે તેમને માસિક આશરે ₹ ૨૧,૦૦૦ મળે છે, જ્યારે કાયમી સ્ટાફને આશરે ₹ ૬૦-૭૦,૦૦૦ મળે છે. આટલો મોટો તફાવત હોવા છતાં વર્ષમાં એકવાર આવતા તહેવાર માટે તેમને બોનસ પણ મળતું નથી. વૈદે આક્ષેપ કર્યો કે જ્યારે તેઓ વહીવટીતંતરનો સંપર્ક કરે છે, ત્યારે તેમને કોન્ટ્રાક્ટર પાસે મોકલવામાં આવે છે અને કોન્ટ્રાક્ટર તેમને ફરીથી વહીવટીતંતર પાસે મોકલે છે.

ઇનફોર્મલ સેક્ટર અને લેબર સ્ટડીઝના પીએચડી સ્કોલર સૂર્ય પ્રકાશ, જેઓ વાટાઘાટોની પ્રક્રિયામાં સામેલ છે, તેમણે જણાવ્યું કે પેઇડ લીવ (કેઝ્યુઅલ અને અર્ન્ડ લીવ) અને ફરિયાદ નિવારણ સેલની રચનાની બે માંગો સ્વીકારવામાં આવી છે. જોકે, ૨૦૨૬ માટે દિવાળી બોનસ અને કર્મચારીઓની સંખ્યામાં વધારો કરવાની માંગો હજુ પણ અધૂરી છે. લેબર કમિશનર, વહીવટીતંત્ર અને કોન્ટ્રાક્ટર વચ્ચે વાટાઘાટોના ચાર રાઉન્ડ થયા હોવાનું તેમણે જણાવ્યું હતું.

બીજી તરફ, યુનિવર્સિટી વહીવટીતંત્રે કેમ્પસની કામગીરીમાં કોઈ વિક્ષેપ પડ્યા હોવાનો ઇનકાર કર્યો છે. વહીવટીતંત્રના એક અધિકારીએ જણાવ્યું કે, આઉટસોર્સ કામદારોની ફરિયાદો અંગે નવી દિલ્હીના રિજનલ લેબર કમિશનર સમક્ષ ચાલી રહેલી સમાધાન પ્રક્રિયા અનુસાર યોગ્ય પગલાં લેવામાં આવ્યા છે. યુનિવર્સિટી તમામ હિતધારકોના હિતમાં સંવાદ અને ચર્ચા દ્વારા આ સમસ્યાનો હકારાત્મક અને સૌહાર્દપૂર્ણ ઉકેલ લાવવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે. વધુમાં, અધિકારીએ જણાવ્યું કે યુનિવર્સિટીની હોસ્ટેલ મેસ પૂરતા કામદારો સાથે સુચારુ રીતે કાર્ય કરી રહી છે.