વધતી મોંઘવારી છતાં મેકડોનાલ્ડ્સ અને નેસ્લે જેવી મોટી કંપનીઓ ભાવ વધારો ટાળી રહી છે

ભારતમાં વધતી જતી મોંઘવારી વચ્ચે દેશની મોટી ગ્રાહક કંપનીઓ એક મહત્વપૂર્ણ વ્યૂહરચના અપનાવી રહી છે. વધતા જતા ખર્ચને ગ્રાહકો પર લાદવાને બદલે, આ કંપનીઓ પોતે જ તે વધારાના ખર્ચને સહન કરી રહી છે. આ બાબત દર્શાવે છે કે પરિવારોની ખરીદશક્તિ નબળી પડી રહી છે, જેના કારણે કોર્પોરેટ નફાના માર્જિન પર દબાણ આવી રહ્યું છે.

NDTVના અહેવાલ મુજબ, સપ્ટેમ્બર મહિનામાં ભારતનો ફુગાવો લગભગ બે વર્ષના ઉચ્ચ સ્તરે ૫.૫૪ ટકા સુધી પહોંચી ગયો હતો. આ વધારાનું મુખ્ય કારણ ખોરાકના ભાવમાં થયેલો ઉછાળો છે. ખાસ કરીને ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓના ફુગાવા (ફૂડ ઈન્ફ્લેશન) માં ૭.૭૪ ટકાનો મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો હતો. શાકભાજી, ફળો, ખાધ્ય તેલ, ખાંડ અને તૈયાર ખોરાકના ભાવમાં તીવ્ર વધારો થવાને કારણે આ સ્થિતિ સર્જાઈ છે.

માત્ર કરિયાણાના ભાવ જ નહીં, પરંતુ પરિવહન, રેસ્ટોરન્ટ્સ અને અન્ય સેવાઓના ખર્ચમાં પણ વધારો થયો છે, જે પરિવારોના બજેટ પર સીધી અસર કરી રહ્યો છે. આ પરિસ્થિતિને જોતા, મેકડોનાલ્ડ્સ અને KFC જેવી મોટી બ્રાન્ડ્સ ભાવ વધારો કરવામાં સાવચેતી દાખવી રહી છે.

વેસ્ટલાઈફ ફૂડવર્લ્ડ લિમિટેડ, જે પશ્ચિમ અને દક્ષિણ ભારતમાં મેકડોનાલ્ડ્સના ફાસ્ટ ફૂડ ચેઈન સ્ટોર્સનું સંચાલન કરે છે, તે સ્ટોર પર ગ્રાહકોની સંખ્યા જાળવી રાખવા માટે તેના વાર્ષિક ભાવ વધારા સિવાયના અન્ય મોટા ભાવ વધારા બાબતે ખૂબ જ રૂઢિચુસ્ત અભિગમ ધરાવે છે. કંપનીના મુખ્ય કાર્યકારી અધિકારી (CEO) અક્ષય જાતિયાએ બ્લૂમબર્ગ ન્યૂઝ સાથે વાત કરતા જણાવ્યું હતું કે, "અમારે એ સુનિશ્ચિત કરવાની જરૂર છે કે આ બાબતમાં અમે અમારી પોતાની જ નુકસાન ન કરી બેસીએ."

કંપનીઓ વચ્ચેની આ સાવચેતી માત્ર મેકડોનાલ્ડ્સ પૂરતી મર્યાદિત નથી. ઓછામાં ઓછી ૧૫ ગ્રાહક-કેન્દ્રિત કંપનીઓ ભાવ વધારા અંગે સાવધ છે અથવા ભાવ સ્થિર રાખવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. આ યાદીમાં KFC અને પિઝા હટ ચલાવનાર ડેવ્યાની ઈન્ટરનેશનલ લિમિટેડ અને સેફાયર ફૂડ્સ ઈન્ડિયા લિમિટેડનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, પેઇન્ટ બનાવતી અગ્રણી કંપની એશિયન પેઇન્ટ્સ લિમિટેડ અને રિટેલર વી-માર્ટ રિટેલ લિમિટેડ પણ માંગમાં આવતી અનિયમિતતા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી રહી છે.

કોટક મહિન્દ્રા બેંકના અર્થશાસ્ત્રી સુવોદીપ રક્ષિતે એક ઇન્ટરવ્યુમાં જણાવ્યું હતું કે, નાણાકીય અને ક્રેડિટની સ્થિતિ નોંધપાત્ર રીતે કડક બનવાને કારણે, આગામી કેટલાક ત્રિમાસિક ગાળા દરમિયાન વિવેકાધીન વપરાશ (discretionary consumption) માં ઘટાડો થવાની શક્યતા છે. આ સંકેત આપે છે કે ગ્રાહકો હવે બિનજરૂરી ખર્ચ કરવામાં સાવચેતી રાખશે.

ઘણા ગ્રાહક બ્રાન્ડ્સને ડર છે કે જો તેઓ ભાવ વધારશે તો તેનાથી વેચાણમાં ઘટાડો થઈ શકે છે. પરિણામે, અમુક કંપનીઓ જેઓ ભાવ વધારો ટાળી રહી છે, જેમ કે પેપ્સીકોના ભારતીય બોટલર વરુણ બેવરેજીસ લિમિટેડ, તેઓ તેમના માર્જિનમાં ઘટાડા વિશે ચેતવણી આપી રહી છે. વરુણ બેવરેજીસના એક્ઝિક્યુટિવ વાઈસ ચેર અક્ષય વારુણ જયારિયાએ ૩૦ ઓક્ટોબરના કોન્ફરન્સ કોલ દરમિયાન વિશ્લેષકોને જણાવ્યું હતું કે, કાચા માલના ભાવને કારણે માર્જિન પર દબાણ છે. તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે, "દરેક વ્યક્તિ દબાણ હેઠળ છે, તેઓ વિચારી રહ્યા છે કે શું કરવું અને આ ખર્ચને કેવી રીતે નિવારવો."

ડિસેમ્બર પછી ઘરેલું આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ નબળી પડી શકે છે કારણ કે વધતા ખર્ચને કારણે ગ્રાહકોની ખરીદશક્તિ ઘટી રહી છે.