કલ્યાણ કર્ણાટકમાં ૫૦ કરોડના બાયો-ઇકોનોમી મિશનનો પ્રસ્તાવ

The Hindu ના અહેવાલ મુજબ, કર્ણાટક સરકાર કલ્યાણ કર્ણાટકના પ્રદેશમાં સ્થાનિક જૈવિક સંસાધનોનો ઉપયોગ કરવા, કૃષિ ઉત્પાદકતા વધારવા અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં રોજગારીની નવી તકો ઊભી કરવા માટે ₹૫૦ કરોડના ખર્ચે 'કલબુરાગી બાયો-ઇકોનોમી મિશન ૨૦૨૬' શરૂ કરવાની યોજના બનાવી રહી છે. આ ત્રણ વર્ષની પહેલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ખેડૂતોની આવકમાં વધારો કરવાનો અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં સાહસિકતાને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.

હોમ, આઈટી, બાયોટેકનોલોજી અને ઈ-ગવર્નન્સ મંત્રી પ્રિયંક ખરગેએ જણાવ્યું હતું કે આ પ્રસ્તાવના અમલીકરણ માટે વિગતવાર પ્રોજેક્ટ રિપોર્ટ (DPR) તૈયાર કરવો, વ્યવહારુતાનો અભ્યાસ કરવો અને કર્ણાટક સરકારની મંજૂરી મેળવવી અનિવાર્ય છે. બેંગલુરુ બાયોઇનોવેશન સેન્ટર (BBC) દ્વારા કલ્પના કરવામાં આવેલ આ મિશન હેઠળ કલ્યાણ કર્ણાટકના ૭ જિલ્લાઓ - કલબુરાગી, બીદર, યાદગીર, રાયચુર, કોપ્પલ, બલ્લારી અને વિજયનગરને આવરી લેવામાં આવશે. આ સમગ્ર પહેલ માટે કલબુરાગીને મુખ્ય કેન્દ્ર તરીકે વિકસાવવાનું સૂચન કરવામાં આવ્યું છે.

આ મિશનનો હેતુ પ્રદેશના વિવિધ વનસ્પતિ સંસાધનો, સ્વદેશી પાક, સૂક્ષ્મજીવો અને અન્ય કૃષિ સંબંધિત જૈવિક સંસાધનોને ઓળખવાનો છે. આ સંસાધનોનો ઉપયોગ આધુનિક બાયોટેકનોલોજી દ્વારા કૃષિ ઉકેલો, મૂલ્યવર્ધિત ઉત્પાદનો અને સ્થાનિક ઉત્પાદન સાહસો વિકસાવવા માટે કરવામાં આવશે.

આ મિશન મુખ્ય ૬ ક્ષેત્રો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. પ્રથમ ક્ષેત્ર જૈવિક પાક સંરક્ષણ છે, જે અંતર્ગત તુવેરના પાકમાં આવતા વિલ્ટ રોગ, મરચામાં એન્થ્રાકનોઝ રોગ અને થ્રિપ્સના ઉપદ્રવને નિયંત્રિત કરવા માટે જૈવિક આધારિત ઉકેલો વિકસાવવાનો પ્રસ્તાવ છે. આ પહેલનો હેતુ રાસાયણિક ઇનપુટ્સ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો અને પાકની તંદુરસ્તી તેમજ ઉત્પાદકતામાં સુધારો કરવાનો છે.

બીજું મુખ્ય પાસું તુવેરનું મૂલ્યવર્ધન છે, જે પ્રદેશના મહત્વપૂર્ણ કૃષિ ઉત્પાદનોમાંનું એક છે. તુવેરને માત્ર કાચા માલ તરીકે વેચવાને બદલે, તેને પ્રોટીન બાર, પ્રોટીન કોન્સન્ટ્રેટ, ઉચ્ચ પ્રોટીન ધરાવતા લોટ, પોષણયુક્ત પીણાં અને તૈયાર ખાવા માટેના ઉત્પાદનોમાં રૂપાંતરિત કરવા પર ભાર મૂકવામાં આવશે. આનાથી સ્થાનિક ખાદ્ય પ્રક્રિયા ઉદ્યોગોને મોટો વેગ મળવાની અપેક્ષા છે.

ત્રીજું, કલબુરાગી જિલ્લાના સ્વદેશી કમલાપુર રેડ બનાનાની જાતિનું ટિશ્યુ કલ્ચર ટેકનોલોજી દ્વારા સંરક્ષણ કરવામાં આવશે. દર મહિને ૨ થી ૩ લાખ ગુણવત્તાયુક્ત રોપાનું ઉત્પાદન કરવાની ક્ષમતા વિકસાવવાનો લક્ષ્યાંક છે, જેથી આ વિશિષ્ટ જાતિની ખેતીને વધુ વ્યાપક બનાવવામાં આવે.

ચોથું ક્ષેત્ર પ્રાદેશિક માઇક્રોબાયલ બાયોબેંક દ્વારા સ્વદેશી સૂક્ષ્મજીવોની ઓળખ અને જાળવણી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. આ સૂક્ષ્મજીવોનો ઉપયોગ બાયોફર્ટિલાઇઝર, જૈવિક જંતુ નિયંત્રણ અને જમીનની ફળદ્રુપતા સુધારવા માટે કરવામાં આવશે તેવા સંશોધનો હાથ ધરવામાં આવશે.

પાંચમું, કલબુરાગીમાં એક સંકલિત બાયો-ઇકોનોમી ઇન્ડસ્ટ્રિયલ પાર્ક સ્થાપવાનો પ્રસ્તાવ છે. આ પાર્ક સંશોધન, બાયોમેન્યુફેક્ચરિંગ, ટિશ્યુ કલ્ચર, ફૂડ પ્રોસેસિંગ, ગુણવત્તા પરીક્ષણ અને સ્ટાર્ટ-અપને ટેકો આપવા માટે ઇન્ક્યુબેશન સુવિધાઓના હબ તરીકે કાર્ય કરશે.

છઠ્ઠું, ગ્રામીણ સાહસિકતા હેઠળ ખેડૂત ઉત્પાદક સંગઠનો (FPOs), સ્ટાર્ટ-અપ્સ અને ગ્રામીણ સાહસિકોને તાલીમ અને માર્ગદર્શન આપવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, ઉત્પાદન મૂલ્યવર્ધન, માર્કેટ લિંકેજ અને નિકાસ માટેની સજ્જતામાં પણ સહાય પૂરી પાડવામાં આવશે જેથી નવા સાહસોની સ્થાપનાને પ્રોત્સાહન મળે.

આ ત્રણ વર્ષના સમયગાળા દરમિયાન, મિશનનો લક્ષ્યાંક ૪૦ થી વધુ સ્થાનિક જૈવિક ઉત્પાદનોની ક્ષમતા ઓળખવાનો અને ૭,૦૦૦ થી ૧૦,૦૦૦ જમીનના નમૂનાઓ એકત્રિત કરીને તેનો અભ્યાસ કરવાનો છે. મિશન દ્વારા સ્વદેશી પાકોનું સંરક્ષણ કરવા, કૃષિ ઉત્પાદકતા વધારવા અને મૂલ્યવર્ધિત કૃષિ ઉત્પાદનો પર આધારિત સ્થાનિક ઉત્પાદન એકમોને પ્રોત્સાહન આપવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.

મંત્રી પ્રિયંક ખરગેના જણાવ્યા અનુસાર, 'સ્વદેશી જૈવવિવિધતાથી ખેડૂત સમૃદ્ધિ સુધી' ના વિઝન સાથેની આ પહેલ કલ્યાણ કર્ણાટકની કૃષિ, ઉદ્યોગ અને ગ્રામીણ અર્થતંત્રને એક નવી દિશા આપી શકે છે.