વર્ષ ૨૦૨૬ના પ્રથમ ૧૦ મહિનામાં ટ્રાફિક ચલણનો નિકાલ માત્ર ૧૭.૮% રહ્યો

વર્ષ ૨૦૨૬ના પ્રથમ દસ મહિના દરમિયાન ટ્રાફિક ચલણના નિકાલના દરમાં મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. ધ ઈકોનોમિક ટાઈમ્સના અહેવાલ મુજબ, જાન્યુઆરીથી ઓક્ટોબર સુધીના સમયગાળામાં માત્ર ૧૭.૮% ટ્રાફિક ચલણનો જ નિકાલ કરવામાં આવ્યો હતો. આ આંકડો દર્શાવે છે કે મોટાભાગના ટ્રાફિક ઉલ્લંઘનોના કેસો હજુ પણ પેન્ડિંગ છે અથવા તેમનો નિકાલ કરવામાં આવ્યો નથી.

નાણાકીય દ્રષ્ટિએ જોવામાં આવે તો, આ સમયગાળા દરમિયાન ટ્રાફિક નિયમોના ઉલ્લંઘન બદલ કુલ ₹૧૬,૯૦૩.૯૩ કરોડનો દંડ ફટકારવામાં આવ્યો હતો. જોકે, આટલી મોટી રકમના દંડ સામે સરકાર દ્વારા માત્ર ₹૨,૮૨૪.૩૮ કરોડની જ વસૂલાત કરવામાં આવી છે. આના કારણે સરકારી મહેસૂલમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે, જે અંદાજે ત્રીજા ભાગ જેટલો ઓછો થયો હોવાનું જાણવા મળ્યું છે.

અહેવાલમાં જણાવ્યા અનુસાર, ટ્રાફિક ઉલ્લંઘનોની પ્રક્રિયા કરવામાં થયેલા વિલંબને કારણે કેસોનો મોટો ભરાવો (બેકલોગ) સર્જાયો છે. જ્યારે ટ્રાફિક નિયમોના ઉલ્લંઘન બદલ સમયસર કાર્યવાહી કરવામાં આવતી નથી, ત્યારે તેનાથી વહીવટી પ્રક્રિયામાં અવરોધ ઊભો થાય છે અને દંડની વસૂલાતમાં પણ ઘટાડો જોવા મળે છે.

આ નબળી અમલીકરણ પ્રણાલીની ગંભીર અસરો રસ્તા પરની સુરક્ષા પર પણ પડી રહી છે. રિપોર્ટમાં ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે કે કાયદાના નબળા અમલીકરણને કારણે માર્ગ અકસ્માતોમાં વધારો થયો છે. જ્યારે વાહનચાલકોને ખબર હોય છે કે દંડ ભરવાની પ્રક્રિયા ધીમી છે અથવા તેનો નિકાલ થતો નથી, ત્યારે નિયમો પ્રત્યેની તેમની ગંભીરતા ઘટે છે, જે અંતે જીવલેણ અકસ્માતોનું કારણ બને છે.

સુરક્ષા ઉપરાંત, ટ્રાફિક નિયમોના નબળા અમલીકરણની અસર પર્યાવરણ પર પણ જોવા મળી રહી છે. વાહનો દ્વારા થતું પ્રદૂષણ વધ્યું છે, કારણ કે પ્રદૂષણ નિયંત્રણના નિયમોનું પાલન કરાવવામાં અને તેના ઉલ્લંઘન બદલ કડક કાર્યવાહી કરવામાં નિષ્ફળતા જોવા મળી છે. આમ, નબળી અમલીકરણ પદ્ધતિએ માત્ર મહેસૂલ ઘટાડ્યું નથી, પરંતુ જાહેર સુરક્ષા અને પર્યાવરણ સાથે પણ સમાધાન કર્યું છે.

આ ગંભીર પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને હવે ન્યાયતંત્ર દ્વારા પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે. સુપ્રીમ કોર્ટે તાજેતરમાં કેટલાક મહત્વપૂર્ણ નિર્દેશો આપ્યા છે. સુપ્રીમ કોર્ટના આ નિર્દેશોનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એ છે કે જે ચલણની રકમ ચૂકવવામાં આવી નથી, તેની સામે કડક અમલીકરણ કરવામાં આવે. આ સાથે જ, જે લોકોએ દંડ ભર્યો નથી તેમની સંબંધિત સેવાઓમાં અવરોધ ઊભો કરીને તેમને દંડ ભરવા માટે મજબૂર કરવામાં આવે તેવી યોજના છે.

આમ, ₹૧૬,૯૦૩.૯૩ કરોડના કુલ દંડ સામે માત્ર ₹૨,૮૨૪.૩૮ કરોડની વસૂલાત અને ૧૭.૮% નો નિકાલ દર ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ અને કાયદાકીય અમલીકરણની નબળાઈઓને ઉજાગર કરે છે. હવે સુપ્રીમ કોર્ટના નવા નિર્દેશો બાદ આ પ્રક્રિયામાં કેટલી ઝડપ આવશે અને મહેસૂલની વસૂલાતમાં કેટલો વધારો થશે તે જોવું રહ્યું. ટ્રાફિક નિયમોનું કડક પાલન માત્ર દંડની વસૂલાત માટે જ નહીં, પરંતુ રસ્તા પરની સુરક્ષા વધારવા અને પ્રદૂષણ ઘટાડવા માટે પણ અનિવાર્ય છે.