ચિત્તાના મોતની તપાસ માટે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા ઉચ્ચ સ્તરીય ટીમની રચના

મધ્ય પ્રદેશના કૂનો નેશનલ પાર્કમાં રહેતા ૧૯ મહિનાના નર ચિત્તા (KNG22) ના બંદૂકના છરાથી થયેલી ઇજાના કારણે થયેલા કરુણ મોતને કેન્દ્ર સરકારે અત્યંત ગંભીરતાથી લીધું છે. પ્રોજેક્ટ ચિત્તાના મહત્વ અને પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવેલા ચિત્તાઓની સુરક્ષા માટે સર્વોચ્ચ ધોરણો સુનિશ્ચિત કરવાની જરૂરિયાતને ધ્યાનમાં રાખીને, કેન્દ્ર સરકારે આ ઘટનાની સ્થળ પર તપાસ કરવા માટે એક ઉચ્ચ સ્તરીય કેન્દ્રીય ટીમ મોકલી છે. PIB મુજબ, આ ટીમ દ્વારા ઘટનાના તમામ પાસાઓની તપાસ કરવામાં આવશે.

કેન્દ્રીય ટીમમાં નેશનલ ટાઈગર કન્ઝર્વેશન ઓથોરિટી (NTCA) ના ઇન્સ્પેક્ટર જનરલ ઓફ ફોરેસ્ટ્સ, વાઇલ્ડલાઇફ ક્રાઇમ કંટ્રોલ બ્યુરો (WCCB) ના એડિશનલ ડાયરેક્ટર અને WCCB ના રીજિયોનલ ડેપ્યુટી ડાયરેક્ટરનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. આ ટીમને ચિત્તાના મોત તરફ દોરી જતી પરિસ્થિતિઓની સંપૂર્ણ તપાસ કરવાની, ઉપલબ્ધ તમામ પુરાવાઓની તપાસ કરવાની અને આ બાબતમાં સખત તથા ઝડપી કાર્યવાહી સુનિશ્ચિત કરવા માટે મધ્ય પ્રદેશના વન વિભાગ સાથે નજીકથી તાલમેલ સાધવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે.

મૃત ચિત્તા, જેનું નામ KNG22 હતું, તે કૂનો નેશનલ પાર્કની માદા ચિત્તા નિર્વાનોનું બચ્ચું હતું. ૨૫ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ ના રોજ, કૂનો નેશનલ પાર્કના સુરક્ષિત વિસ્તારની બહાર મોરેનાના પ્રાદેશિક જંગલોમાં તે ઘાયલ હાલતમાં મળી આવ્યું હતું. NDTV ના અહેવાલ મુજબ, મોનિટરિંગ ટીમને માહિતી મળી હતી કે પ્રાણી શ્યોપુર પ્રાદેશિક વન વિભાગના કમ્પાર્ટમેન્ટ નંબર ૭૪૮ માં ઇજાગ્રસ્ત થયું છે. મધ્ય પ્રદેશ વન વિભાગ દ્વારા જણાવ્યા અનુસાર, તેને તે જ દિવસે શ્યોપુર પ્રાદેશિક વન વિભાગમાંથી રેસ્ક્યુ કરવામાં આવ્યું હતું.

ત્યારબાદ, ચિત્તાને સઘન પશુચિકિત્સા સંભાળ અને ઇમરજન્સી સર્જરી પૂરી પાડવા માટે જબલપુર ખાતેની વેટરનરી ફેસિલિટીમાં લઈ જવામાં આવ્યું હતું. નાનાજી દેશમુખ વેટરનરી સાયન્સ યુનિવર્સિટીના ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ વેટરનરી સર્જરી એન્ડ રેડિયોલોજી ખાતે તેની વિગતવાર તપાસ કરવામાં આવી હતી. શરૂઆતના એક્સ-રેમાં શરીરમાં વિવિધ જગ્યાએ વિદેશી પદાર્થો હોવાનું જાણવા મળ્યું હતું. ત્યારબાદ નિષ્ણાતો સાથે પરામર્શ કર્યા બાદ CT સ્કેન કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં જાણવા મળ્યું કે આ પદાર્થોએ ચિત્તાના આંતરિક અંગો, મસ્ક્યુલોસ્કેલેટલ સિસ્ટમ અને ચેતાતંત્રને નુકસાન પહોંચાડ્યું હતું.

ઇમરજન્સી સર્જરી દરમિયાન, ચિત્તાના શરીરમાંથી બંદૂકના પાંચ છરા મળી આવ્યા હતા. પ્રિન્સિપલ ચીફ કન્ઝર્વર ઓફ ફોરેસ્ટ અને ચીફ વાઇલ્ડલાઇફ વોર્ડન ડો. સમીતા રાજોરાના નિવેદન મુજબ, વેટરનરી ટીમ દ્વારા સતત પ્રયાસો અને સર્જરી કરવામાં આવ્યા હોવા છતાં, આ નર ચિત્તાને બચાવી શકાયું ન હતું. તબીબી તપાસમાં બંદૂકના છરા સાથે સંકળાયેલી બહુવિધ આંતરિક ઇજાઓની પુષ્ટિ થઈ હતી. અંતે, ૨૭ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ ના રોજ ઇજાઓને કારણે ચિત્તાએ દમ તોડ્યો હતો.

રાજ્ય સરકારે આ ઘટનાની તપાસ માટે વન અને પોલીસ અધિકારીઓનો સમાવેશ કરતી એક સ્પેશિયલ ટાસ્ક ફોર્સ (STF) ની રચના કરી દીધી છે. MoEFCC દ્વારા નિયુક્ત કરવામાં આવેલી કેન્દ્રીય ટીમ રાજ્યના તંત્ર સાથે મળીને કામ કરશે. આ ટીમ ભવિષ્યમાં આવી કોઈપણ ઘટનાને રોકવા માટે સુરક્ષા પ્રોટોકોલના અમલીકરણ તેમજ હાલમાં હાથ ધરવામાં આવેલા મોનિટરિંગ અને રક્ષણાત્મક પગલાંની પણ તપાસ કરશે. કેન્દ્રીય ટીમ તેના તારણો અને ભલામણો મંત્રાલયને સુપ્રત કરશે, જેથી રાજ્ય સરકાર અને ફિલ્ડ અધિકારીઓને આગળના જરૂરી નિર્દેશો આપી શકાય.

અત્યાર સુધીની તપાસમાં ઇજાઓના ચોક્કસ કારણો સ્થાપિત થઈ શક્યા નથી, પરંતુ અધિકારીઓ ઘટનાના તમામ સંભવિત પાસાઓની તપાસ કરી રહ્યા છે. આ દુખદ ઘટનાને કારણે ભારતમાં ચિત્તાની કુલ વસ્તી ઘટીને ૫૮ થઈ ગઈ છે. આ આંકડા મુજબ, મધ્ય પ્રદેશમાં જ ૫૨ ચિત્તા કૂનો નેશનલ પાર્કમાં, ૪ ચિત્તા ગાંધી સાગર વન્યજીવ અભયારણ્યમાં અને ૨ ચિત્તા વીરંગના દુર્ગાવતી ટાઈગર રિઝર્વમાં છે.