CRPF માટે ૪૭ વર્ષમાં પ્રથમ વખત ઓપરેશનલ મૃત્યુ વિનાનું વર્ષ

કેન્દ્રીય અનામત પોલીસ દળ (CRPF) એ છેલ્લા ૪૭ વર્ષમાં પ્રથમ વખત દેશમાં ક્યાંય પણ ઓપરેશનલ કામગીરી દરમિયાન એક પણ જાનહાનિ વગરનું ૧૨ મહિનાનું વર્ષ પૂર્ણ કર્યું છે. જાન્યુઆરી ૧૯૭૯ના સમયગાળા પછી આ પ્રથમ વખત બન્યું છે જ્યારે સતત ૧૨ મહિના સુધી કોઈ ઓપરેશનલ મૃત્યુ નોંધાયું નથી. હિન્દુસ્તાન ટાઈમ્સના અહેવાલ મુજબ, આ સિદ્ધિ એવા સમયે મળી છે જ્યારે સરકાર દ્વારા ૩૧ માર્ચ સુધીમાં ડાબેરીય ઉગ્રવાદ (LWE) ના અંત લાવવાના લક્ષ્યને પૂર્ણ કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી.

CRPF ચીફ જીપી સિંહે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર એક પોસ્ટમાં આને એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્ન ગણાવ્યું છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે સતત ૧૨ મહિના સુધી કોઈ ઓપરેશનલ મૃત્યુ વગર પસાર થયા છે. આ સિદ્ધિ પાછળ આધુનિક હાર્ડવેર, બહેતર તાલીમ અને વ્યૂહાત્મક આયોજનનો મોટો ફાળો છે. આ ઉપરાંત, ઘટના પછીના પ્રતિભાવ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાથી, જેમાં ઈજાગ્રસ્ત જવાનોને સેકન્ડરી અને ટર્શરી મેડિકલ સુવિધાઓમાં ઝડપથી ખસેડવાનો સમાવેશ થાય છે, તેનાથી આ લક્ષ્ય હાંસલ કરવામાં ખૂબ મદદ મળી છે. સિંહે વધુમાં ઉમેર્યું કે આ સિદ્ધિ ત્યારે વધુ મહત્વની બની છે જ્યારે દળ તમામ મુખ્ય ઓપરેશનલ ક્ષેત્રોમાં સક્રિય રીતે તૈનાત છે અને નોંધપાત્ર સફળતા મેળવી રહ્યું છે. તેમણે દેશના તમામ નાગરિકો માટે શાંતિ અને સુરક્ષા જાળવી રાખવા માટેની પ્રતિબદ્ધતા પણ વ્યક્ત કરી હતી.

આ સિદ્ધિ પાછળ મુખ્ય કારણ માઓવાદી પ્રવૃત્તિઓનો અંત હોવાનું માનવામાં આવે છે. વર્ષ ૨૦૨૫માં, ડાબેરીય ઉગ્રવાદથી અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં નવમાંથી આઠ CRPF જવાનો લડાઈ દરમિયાન માર્યા ગયા હતા, જ્યારે એક જવાન ફિલ્ડ ફાયરિંગ પ્રેક્ટિસ દરમિયાન મૃત્યુ પામ્યો હતો. વર્ષ ૨૦૨૪માં છત્તીસગઢ, જમ્મુ અને કાશ્મીર તેમજ મણિપુરમાં ૧૨ મૃત્યુ નોંધાયા હતા. ઓક્ટોબર ૨૦૨૫માં ઝારખંડના વેસ્ટ સિંઘભૂમ વિસ્તારમાં એરિયા ડોમિનેશન એક્સરસાઇઝ દરમિયાન થયેલા વિસ્ફોટમાં ઇન્સ્પેક્ટર કૌશલ કુમાર મિશ્રા ઈજાઓને કારણે મૃત્યુ પામ્યા હતા અને હેડ કોન્સ્ટેબલ મહેન્દ્ર લશ્કર પણ તે જ દિવસે લડાઈમાં માર્યા ગયા હતા.

ભારતમાં માઓવાદના ઉચ્ચતમ સ્તર દરમિયાન, એટલે કે ૨૦૦૦ના દાયકાના મધ્યમાં, ૧૦૦થી વધુ જિલ્લાઓ ડાબેરીય ઉગ્રવાદથી અસરગ્રસ્ત હતા. માઓવાદના શિખર દરમિયાન લગભગ ૫૦,૦૦૦ CRPF જવાનો આ વિસ્તારોમાં તૈનાત હતા, જેમાં છત્તીસગઢના બસ્તારમાં ૪૦,૦૦૦ જવાનો સામેલ હતા. જોકે, કડક કાર્યવાહી, રેકોર્ડબ્રેક શરણાગતિ, અથડામણો અને ધરપકડના પરિણામે ૩૦ માર્ચ, ૨૦૨૬ના રોજ ભારતને માઓવાદ મુક્ત જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું. છેલ્લે, ૨૮ જુલાઈના રોજ ઝારખંડમાંથી માઓવાદી સેન્ટ્રલ કમિટીના છેલ્લા સભ્ય મિસિર બેસરાની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી, જે તે જ ઝારખંડમાં ઓક્ટોબર ૨૦૨૫માં છેલ્લા બે CRPF જવાનો લડાઈમાં માર્યા ગયા હતા.

હવે CRPFનું ધ્યાન મણિપુરમાં વંશીય હિંસા પર કેન્દ્રિત છે, જ્યાં બસ્તારમાંથી અનેક બટાલિયન ખસેડવામાં આવી હતી. નાગા-કુકી સંઘર્ષ વધતા કેન્દ્ર સરકાર મણિપુરમાં વધુ CRPF જવાનો મોકલવાની યોજના બનાવી રહી છે. મણિપુરમાં તૈનાત એક અધિકારીના જણાવ્યા મુજબ, પૂર્વોત્તર રાજ્ય હવે CRPF માટે મોટું પડકાર બની ગયું છે. તેમણે જણાવ્યું કે માઓવાદી વિસ્તારોમાં હવે માત્ર દેખરેખની જરૂર છે, પરંતુ મણિપુરમાં પડકારો વધી રહ્યા છે. ઈમ્ફાલમાં બળવાખોરોના બોમ્બ હુમલામાં છેલ્લે ત્રણ CRPF જવાનો ઈજાગ્રસ્ત થયા હતા. આ ઉપરાંત, SoO (સસ્પેન્શન ઓફ ઓપરેશન્સ) જૂથના કેડરોના કેમ્પ પર CRPF દ્વારા કબજો લેવામાં આવતા પડકારો વધુ વધ્યા છે. મણિપુરમાં CRPF અચાનક દરેક જગ્યાએ જોવા મળી રહી છે, કારણ કે તેણે વિવિધ સ્થળોએ આસામ રિફલ્સનું સ્થાન પણ લીધું છે. ૩,૦૦,૦૦૦ થી વધુ જવાનો સાથે CRPF એ ભારતનું સૌથી મોટું કેન્દ્રીય સશસ્ત્ર પોલીસ દળ છે.