અમેરિકાએ ઈરાનની એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ પર લક્ષિત હુમલા કર્યા

અમેરિકાએ શુક્રવારે ઈરાનની એર ડિફેન્સ સિસ્ટમને નિશાન બનાવીને નવા મર્યાદિત લક્ષિત હુમલા કર્યા છે. રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આ લશ્કરી કાર્યવાહીની પુષ્ટિ કરી હતી. ફ્લોરિડાના વેસ્ટ પામ બીચ પહોંચ્યા બાદ પત્રકારો સાથેની વાતચીતમાં ટ્રમ્પે આ હુમલાને "માઈનર" એટલે કે નાનો ગણાવ્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, ઈરાને એક નાનું એન્ટી-એરક્રાફ્ટ ઉપકરણ બનાવ્યું હતું, જેને અમેરિકી સેનાએ માત્ર ૧૫ મિનિટ અથવા કદાચ ૫ મિનિટમાં જ નષ્ટ કરી નાખ્યું હતું.

હિન્દુસ્તાન ટાઈમ્સના અહેવાલ મુજબ, ઈરાની સ્ટેટ મીડિયાએ તેલના શિપમેન્ટ માટે મહત્વપૂર્ણ જળમાર્ગ પર આવેલા કેશમ આઇલેન્ડના સુઝા વિસ્તારમાં બે વિસ્ફોટોના અવાજ સંભળાયા હોવાનું નોંધ્યું હતું. રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે નિશાન વિશે વધુ વિગતો આપી ન હતી, પરંતુ અમેરિકી અધિકારીઓએ અગાઉ જણાવ્યું હતું કે જૂન ૨૦૨૫માં ઇઝરાયેલ દ્વારા કરવામાં આવેલા બોમ્બમારન દરમિયાન અને વર્તમાન સંઘર્ષના પ્રારંભિક તબક્કાઓમાં ઈરાનની મોટાભાગની એર ડિફેન્સ સિસ્ટમો કાં તો નષ્ટ થઈ ગઈ હતી અથવા ગંભીર રીતે ક્ષતિગ્રસ્ત થઈ હતી. અમેરિકી અધિકારીઓના મૂલ્યાંકન મુજબ, ઈરાન સમય જતાં આ સિસ્ટમો અને અન્ય લશ્કરી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને ફરીથી બનાવવાનો પ્રયાસ કરશે.

આ સિવાય, અમેરિકી સેનાએ સોમવારે પણ રક્ષણાત્મક હુમલા કર્યા હોવાનું જણાવ્યું હતું. વ્યૂહાત્મક હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં આવેલા કેશમ અને હેંગામ ટાપુઓ તેમજ નજીકના મુખ્ય ભૂમિ વિસ્તાર બંદર અબ્બાસમાં વિસ્ફોટો સાંભળવામાં આવ્યા હતા. મંગળવારના મિડટર્મ ચૂંટણીઓમાં ટ્રમ્પની રિપબ્લિકન પાર્ટીને મળેલી આશ્ચર્યજનક હાર બાદ આ પ્રથમ હુમલા છે. રિપબ્લિકન પાર્ટીએ કોંગ્રેસના બંને ગૃહ ગુમાવ્યા હતા. મતદારોમાં ટ્રમ્પ દ્વારા સંઘર્ષના સંચાલન પ્રત્યેનો અસંતોષ અને યુદ્ધના કારણે વધેલા ઈંધણના ભાવ, જેણે વૈશ્વિક અર્થતંત્રના લગભગ દરેક ક્ષેત્રને અસર કરી છે, તે આ ચૂંટણીમાં હારના મુખ્ય કારણો હતા.

ચૂંટણીમાં મળેલી આ હાર પછીના દિવસોમાં ટ્રમ્પના વલણમાં બદલાવ જોવા મળ્યો હતો. તેઓ એક તરફ ઈરાનને "નષ્ટ" કરવાની ધમકી આપી રહ્યા હતા, તો બીજી તરફ યુદ્ધનો ઉકેલ નજીક હોવાનું સૂચવી રહ્યા હતા. શુક્રવારે વહેલી સવારે મધ્ય પૂર્વના બે સરકારી અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે, ઈરાન તેના પરમાણુ કાર્યક્રમ અંગે અમેરિકા સાથેના મતભેદો દૂર કરવા માટે મુખ્ય મધ્યસ્થી કતાર દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલી દરખાસ્તોની સમીક્ષા કરી રહ્યું છે.

જોકે, એક અધિકારીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, ઈરાન હાલમાં ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર સાથે પરમાણુ પ્રવૃત્તિઓ અંગે વાટાઘાટો કરવા તૈયાર નથી. ઈરાનની માંગ છે કે કોઈપણ સીઝફાયર (યુદ્ધવિરામ) કરારના ભાગ રૂપે અમેરિકા તેની કેટલીક મુખ્ય શરતો સ્વીકારે. પરમાણુ કાર્યક્રમ અંગેના મતભેદો સૌથી જટિલ મુદ્દો છે અને ટ્રમ્પનો આગ્રહ છે કે ૮ મહિનાથી વધુ સમયથી ચાલી રહેલા આ યુદ્ધને સમાપ્ત કરવા માટેના કોઈપણ સોદામાં આ મુદ્દાનો ઉકેલ લાવવો અનિવાર્ય છે. આ બંને અધિકારીઓએ નામ ન જાહેર કરવાની શરતે માહિતી આપી હતી કારણ કે તેઓ આ સંવેદનશીલ વાટાઘાટો પર જાહેરમાં ટિપ્પણી કરવા અધિકૃત નહોતા.

બીજી તરફ, મધ્ય પૂર્વમાં અમેરિકી લશ્કરી કામગીરીની દેખરેખ રાખતા યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડે શુક્રવારે મોડી રાત્રે X પર એક પોસ્ટ દ્વારા જાહેરાત કરી હતી કે, અમેરિકા ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ વિશેની માહિતી માટે ₹૨ કરોડ (૨૦ મિલિયન ડોલર) સુધીનું ઇનામ અને સંભવિત પુનઃસ્થાપન (રિલોકેશન) ઓફર કરી રહ્યું છે. આ માહિતીમાં પરમાણુ સુવિધાઓ, સાધનો અને વૈજ્ઞાનિક સમુદાય સહિતના સંબંધિત કર્મચારીઓ અથવા તેમની હિલચાલ વિશેની વિગતોનો સમાવેશ થાય છે. આ પોસ્ટમાં સ્ટેટ ડિપાર્ટમેન્ટના 'રિવોર્ડ્સ ફોર જસ્ટિસ' પ્રોગ્રામની લિંક પણ આપવામાં આવી હતી.

વ્હાઇટ હાઉસ દ્વારા કતારની દરખાસ્તો પર કોઈ ટિપ્પણી કરવામાં આવી નથી, પરંતુ ટ્રમ્પે શુક્રવારે પત્રકારોને જણાવ્યું હતું કે મધ્યસ્થીઓની ઈરાન સાથેની ચર્ચાઓ ચાલુ છે. તેમણે કહ્યું, "અમે ઈરાન સાથે વાત કરી રહ્યા છીએ. અમે હંમેશા કરતા આવ્યા છીએ." ટ્રમ્પનો દાવો છે કે અમેરિકી સેના હજુ પણ આ સંઘર્ષ પર નિયંત્રણ ધરાવે છે અને ઈરાન નબળું પડી ગયું છે. તેમ છતાં, તેહરાન પરમાણુ વાટાઘાટો શરૂ કરતા પહેલા અમેરિકા પાસેથી કેટલીક છૂટછાટોની માંગ કરી રહ્યું છે, જેને ટ્રમ્પે ભૂતકાળમાં નકાર્યા હતા.