તેલંગાણાના શહેરોને ક્લાયમેટ-પ્રૂફ બનાવવા ₹૨૦,૦૦૦ કરોડના પ્રોજેક્ટનું આયોજન

તેલંગાણા સરકાર તેના શહેરોને આબોહવા પરિવર્તનની અસરો સામે વધુ સ્થિતિસ્થાપક બનાવવા માટે એક વ્યાપક યોજના તૈયાર કરી રહી છે. ધ હિંદુના અહેવાલ મુજબ, આ પહેલ અંતર્ગત અંદાજે ₹૨૦,૦૦૦ કરોડના પ્રોજેક્ટ્સની પાઇપલાઇન તૈયાર કરવામાં આવી છે, જે રાજ્યના લાંબા ગાળાના 'તેલંગાણા રાઇઝિંગ ૨૦૪૭' વિઝનનો એક ભાગ છે.

મ્યુનિસિપલ એડમિનિસ્ટ્રેશન અને અર્બન ડેવલપમેન્ટના સેક્રેટરી ટી.કે. શ્રીદેવીએ જણાવ્યું હતું કે, આ રોડમેપનો ઉદ્દેશ્ય શહેરી સ્થાનિક સંસ્થાઓ (ULBs) માં શહેરી આયોજન, ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ અને મ્યુનિસિપલ સેવાઓમાં આબોહવા સંબંધિત ચિંતાઓને એકીકૃત કરવાનો છે. આ માટે પોલિસી ફ્રેમવર્કને મજબૂત કરવામાં આવી રહ્યું છે, જેમાં ફરજિયાત અર્બન રોડ કોડ, કૂલ રૂફ પોલિસી, હીટવેવ એક્શન પ્લાન અને ટ્રીટેડ વોટર રિયુઝ પોલિસીનો સમાવેશ થાય છે. અર્બન ચેલેન્જ ફંડ (UCF) હેઠળ પ્રસ્તાવિત ૪૩ પ્રોજેક્ટ્સમાંથી ત્રણને મંજૂરી મળી ગઈ છે.

રાજ્યમાં હીટવેવ અને અનિયમિત વરસાદની ઘટનાઓ વધી રહી છે, જેના કારણે ક્લાયમેટ ડેટાના આધારે ચોક્કસ સ્થળ-આધારિત હસ્તક્ષેપની જરૂરિયાત ઊભી થઈ છે. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, રાજ્યના શહેરોમાં કાર્બન ડાયોક્સાઇડ ઇક્વિવેલન્ટનું નેટ ઉત્સર્જન લગભગ ૬૬.૫૬ મિલિયન ટન છે. આ ઉત્સર્જનમાં મુખ્યત્વે ઇમારતો, પરિવહન, વેસ્ટવોટર, કચરા વ્યવસ્થાપન અને શહેરી વિસ્તરણનો મોટો ફાળો છે.

કેટલાંક કામો હાલમાં જ શરૂ થઈ ગયા છે. ખમ્મમમાં વાંસના મિસ્ટિંગ બસ શેલ્ટર્સ બનાવવામાં આવ્યા છે, જે ઓછા કાર્બનવાળી સામગ્રીનો ઉપયોગ કરીને મુસાફરોને ઠંડક અને છાયડો પૂરો પાડે છે. આ ઉપરાંત, જૂના કચરાના ઢગલાઓનું બાયો-માઇનિંગ કરવામાં આવી રહ્યું છે જેથી મિથેન ઉત્સર્જન ઘટાડી શકાય અને જમીન પુનઃપ્રાપ્ત કરી શકાય. સેક્રેટરી શ્રીદેવીએ જણાવ્યું કે, બાયો-માઇનિંગ કાર્યક્રમ દ્વારા અંદાજે ૫.૬ લાખ ટન કાર્બન ડાયોક્સાઇડ ઇક્વિવેલન્ટ ઉત્સર્જન ઘટાડવામાં આવ્યું છે અને ઉત્પાદક શહેરી ઉપયોગ માટે લગભગ ૪૧૮ એકર જમીન પુનઃપ્રાપ્ત કરવામાં આવી છે.

સરકાર લીક ડિટેક્શન, પાઇપલાઇન રિન્યુઅલ અને ડિજિટલ મોનિટરિંગ દ્વારા નોન-રેવન્યુ વોટર ઘટાડવા પર કામ કરી રહી છે. સાથે જ અન્ડરગ્રાઉન્ડ સીવરેજ નેટવર્કનો વિસ્તાર કરવામાં આવી રહ્યો છે અને શુદ્ધ કરેલા વેસ્ટવોટરનો પુનઃઉપયોગ કરવામાં આવશે.

આ તમામ પ્રયાસોના સંકલન માટે કમિશનર અને ડાયરેક્ટર ઓફ મ્યુનિસિપલ એડમિનિસ્ટ્રેશનની કચેરી ખાતે 'સ્ટેટ ક્લાયમેટ સેન્ટર ફોર સિટીઝ'ની સ્થાપના કરવામાં આવી છે. આ કેન્દ્ર શહેર-સ્તરના ક્લાયમેટ એક્શન પ્લાન્સનું સંકલન કરશે, ક્લાયમેટ ડેટા રિપોઝીટરી જાળવશે અને નગરપાલિકાઓને ટેકનિકલ સહાય પૂરી પાડશે.

હૈદરાબાદ સિવાયના નવ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનોમાં સમર્પિત ક્લાયમેટ ચેન્જ સેલ્સ, શહેર-વિશિષ્ટ એક્શન પ્લાન્સ અને નવ ક્લાયમેટ એક્શન ઓફિસર્સની યોજના છે. આ નવ શહેરોમાં ગ્રેટર વરંગલ, કરિમનગર, ખમ્મમ, નિઝામાબાદ, રામગુન્ડમ, નલગોંડા, મનચેરિયલ, મહબૂબનગર અને કોઠાગુડેમનો સમાવેશ થાય છે.

નગરપાલિકાઓને સંવેદનશીલ ઝોન ઓળખવામાં, રોકાણની પ્રાથમિકતા નક્કી કરવામાં અને ક્લાયમેટ ઇન્ડિકેટર્સને ટ્રેક કરવામાં મદદ કરવા માટે 'તેલંગાણા અર્બન ક્લાયમેટ એટલાસ' નામનું ક્લાયમેટ ઇન્ટેલિજન્સ પ્લેટફોર્મ સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું છે. આ ઉપરાંત, ૧૧૩ ULBs ના પ્રતિનિધિઓ માટે ક્ષમતા નિર્માણ કાર્યક્રમો યોજવામાં આવ્યા છે.

કૂલ રૂફ પોલિસી એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે, જે ૧ એપ્રિલ, ૨૦૨૩ થી ૩૧ માર્ચ, ૨૦૨૮ સુધી અમલી છે. આ પોલિસી હેઠળ કુલ ૩૦૦ ચોરસ કિમી કૂલ રૂફ્સનું લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યું છે, જેમાં હૈદરાબાદ મેટ્રોપોલિટન ક્ષેત્રમાં ૨૦૦ ચોરસ કિમી અને અન્ય શહેરી સ્થાનિક સંસ્થાઓમાં ૧૦૦ ચોરસ કિમીનો સમાવેશ થાય છે.