અમેરિકાના એટલાન્ટામાં જી-૨૦ અને ક્વોડ વિદેશ મંત્રીઓની મહત્વપૂર્ણ બેઠક યોજાશે

અમેરિકાના એટલાન્ટા શહેરમાં આ અઠવાડિયે જી-૨૦ અને ક્વોડ વિદેશ મંત્રીઓની બેઠકો યોજાવાની છે. ધ હિન્દુના અહેવાલ મુજબ, ભારતના વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકર ૨૯ થી ૩૧ ઓક્ટોબર દરમિયાન ત્રણ દિવસની મુલાકાત માટે અમેરિકાના એટલાન્ટા જશે. આ મુલાકાત દરમિયાન તેઓ યુએસ સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ માર્કો રુબિયો દ્વારા આયોજિત જી-૨૦ વિદેશ મંત્રીઓની બેઠકમાં હાજરી આપશે. આ સાથે જ તેઓ ક્વોડ વિદેશ મંત્રીઓની બેઠકમાં પણ ભાગ લેશે, જેમાં ઓસ્ટ્રેલિયાના વિદેશ મંત્રી પેની વોંગ અને જાપાનના વિદેશ મંત્રી મોટેગી તોશિમિત્સુ સામેલ હશે.

ઓસ્ટ્રેલિયાના વિદેશ મંત્રી પેની વોંગના જણાવ્યા અનુસાર, આ બેઠકો એવા સમયે યોજાઈ રહી છે જ્યારે મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલો સંઘર્ષ વૈશ્વિક ઉર્જા પુરવઠામાં વિક્ષેપ પાડી રહ્યો છે અને બળતણના ભાવ વધારી રહ્યો છે, જેની અસર ખોરાક અને અન્ય આવશ્યક ચીજવસ્તુઓના ખર્ચ પર પડી રહી છે. ઓસ્ટ્રેલિયા જી-૨૦ દ્વારા આર્થિક સ્થિતિસ્થાપકતા મજબૂત કરવા, ટકાઉ વિકાસને ટેકો આપવા અને શાંતિ તથા સુરક્ષાને આગળ વધારવા માટે મુખ્ય વૈશ્વિક અર્થતંત્રો સાથે કામ કરે છે. આ અઠવાડિયે ઉર્જા સુરક્ષા અને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન માટેના જોખમો સહિતના તાકીદના વૈશ્વિક પડકારો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે.

પેની વોંગના જણાવ્યા મુજબ, આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યાપારના મુક્ત પ્રવાહનું રક્ષણ કરવું એ આ પ્રયાસનો એક ભાગ છે. ઓસ્ટ્રેલિયા યુરોપિયન યુનિયનના નેતૃત્વ હેઠળના 'નો ફીઝ/નો ટોલ્સ' પ્રતિજ્ઞામાં જોડાયું છે, જે ગેરકાયદેસર ફી અને ટોલ્સનો વિરોધ કરે છે જે નેવિગેશનની સ્વતંત્રતાને નબળી પાડે છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ માટે જોખમી પૂર્વધારણા સેટ કરે છે. તેઓ આ વિષયો પર તેમના આંતરરાષ્ટ્રીય સાથીદારો સાથે ચર્ચા કરશે. ક્વોડ બેઠકમાં તેઓ યુએસ, ભારત અને જાપાનના પ્રતિનિધિઓ સાથે મળીને પ્રાદેશિક સુરક્ષા, દરિયાઈ સુરક્ષા અને આર્થિક સ્થિતિસ્થાપકતા પર વ્યવહારુ સહયોગ વધારશે જેથી ઈન્ડો-પેસિફિક પ્રદેશ શાંતિપૂર્ણ, સ્થિર અને સમૃદ્ધ બની શકે.

ધ હિન્દુના અહેવાલ મુજબ, આ વર્ષે એસ. જયશંકરની આ ચોથી અમેરિકા મુલાકાત છે. જોકે વિદેશ મંત્રાલયે હજુ સુધી આ મુલાકાતની સત્તાવાર જાહેરાત કરી નથી, પરંતુ રાજદ્વારી સ્ત્રોતોએ પુષ્ટિ કરી છે કે આ બેઠકોમાં ક્વોડ વિદેશ મંત્રીઓની બેઠકનો સમાવેશ થશે. અગાઉ આ વર્ષે મે મહિનામાં ક્વોડ મંત્રીઓની બેઠક દિલ્હીમાં યોજાઈ હતી, પરંતુ નેતાઓની સમિટનું આયોજન થઈ શક્યું ન હતું. ૨૦૨૪ થી સમિટનું યજમાનપદ ભારત પાસે છે, પરંતુ ક્વોડ નેતાઓની સમિટ હવે નવેમ્બરના મધ્યમાં મનિલામાં યોજાશે. આ સમિટમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ, જાપાની વડાપ્રધાન સનાએ તાકાઈચી અને ઓસ્ટ્રેલિયન વડાપ્રધાન એન્થોની અલ્બેનિઝ ભાગ લેશે. મનિલામાં યોજાનારી આ સમિટ ક્વોડ દેશોની બહારના દેશમાં યોજાનારી પ્રથમ સમિટ હશે.

ક્વોડ નેતાઓની સમિટ માટે અધિકારીઓ મે મહિનાની વિદેશ મંત્રીઓની બેઠકના ત્રણ મુખ્ય પરિણામોને આગળ વધારવા પર કામ કરી રહ્યા છે, જેમાં ઈન્ડો-પેસિફિક મેરીટાઇમ સર્વેલન્સ ઇનિશિયેટિવ, ક્વોડ ક્રિટિકલ મિનરલ્સ ફ્રેમવર્ક અને ક્વોડ ઇનિશિયેટિવ ઓન ઈન્ડો-પેસિફિક એનર્જી સિક્યુરિટીનો સમાવેશ થાય છે.

એટલાન્ટામાં જી-૨૦ બેઠક દરમિયાન, દ્વિપક્ષીય તણાવને કારણે યુએસ દ્વારા આ વર્ષે જી-૨૦ માં દક્ષિણ આફ્રિકાને બહાર રાખવાના નિર્ણય પર વિવાદ પણ ઉઠવાની શક્યતા છે. રશિયા જેવા અન્ય સભ્યોએ આ નિર્ણયની ટીકા કરી છે અને જર્મન ચાન્સેલર ફ્રેડરિક મેર્ઝે પણ યુએસને આ નિર્ણય પાછો ખેંચવા માટે અપીલ કરી છે. આ મુદ્દે ભારત દ્વારા હજુ સુધી કોઈ ટિપ્પણી કરવામાં આવી નથી, પરંતુ એક અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે ભારત "હંમેશા સમાવેશી જી-૨૦ ને ટેકો આપે છે".

આ ઉપરાંત, માર્કો રુબિયો અને રશિયાના સર્ગેઈ લાવરોવ તથા ચીનના વિદેશ મંત્રી વાંગ યી વચ્ચેની સંભવિત ત્રિપક્ષીય બેઠક પર પણ સૌની નજર રહેશે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સૂચવ્યું છે કે તેઓ ડિસેમ્બરના અંતમાં ચીનના શેન્ઝેનમાં એપેક (APEC) ફોરમની સમિટ દરમિયાન રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન અને ચીની રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ સાથે ત્રિપક્ષીય બેઠક યોજવા માટે તૈયાર છે. ટ્રમ્પ ૧૪ થી ૧૫ ડિસેમ્બર દરમિયાન ટ્રમ્પ નેશનલ ડોરલ રિસોર્ટ ખાતે જી-૨૦ સમિટનું યજમાનપદ સંભાળશે. વડાપ્રધાન મોદી ડિસેમ્બર મહિનામાં કેનેડા, અમેરિકા અને બેલ્જિયમની મુલાકાત લેશે, જ્યાં તેઓ ૧૬ ડિસેમ્બરે ભારત-EU ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ પર હસ્તાક્ષર કરશે.