હોંગકોંગના લોકશાહી કાર્યકર જોશુઆ વોંગને વિદેશી કતકત બદલ ૧૦ વર્ષની જેલ

હોંગકોંગની હાઈકોર્ટે લોકશાહી કાર્યકર જોશુઆ વોંગને વિદેશી શક્તિઓ સાથે કતકત કરવાના આરોપમાં વધુ ૧૦ વર્ષની જેલની સજા ફટકારી છે. ૩૦ વર્ષીય વોંગ પર હોંગકોંગની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને જોખમમાં મૂકવા માટે વિદેશી તાકાતો સાથે મળીને કાવતરા કર્યાનો આરોપ હતો. આ સજા તેમની નેશનલ સિક્યુરિટી લો હેઠળની બીજી દોષિતતા છે.

એબીસી ન્યૂઝના અહેવાલ મુજબ, જોશુઆ વોંગ અગાઉ શહેરના કડક રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા કાયદા હેઠળ 'સબવર્ઝન' (રાજદ્રોહ/તખ્તાપલટ) ના ગુનામાં ૪ વર્ષ અને ૮ મહિનાની જેલની સજા ભોગવી રહ્યા હતા. આ અગાઉની સજાના આધારે તેમની જાન્યુઆરીમાં મુક્તિની અપેક્ષા હતી. જોકે, હોંગકોંગના સત્તાવાળાઓએ બેઇજિંગ દ્વારા લાદવામાં આવેલા તે જ કાયદાનો ઉપયોગ કરીને જૂન ૨૦૨૫માં તેમની સામે ફરીથી આરોપ લગાવ્યો હતો. તેમના પર અન્ય દેશોને હોંગકોંગ અને ચીન સામે પ્રતિબંધો લાદવા માટે વિનંતી કરવાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો.

સપ્ટેમ્બરમાં વોંગે આ ગુનામાં પોતાનો અપરાધ સ્વીકાર્યો હતો, જેના આધારે આજે તેમની સજા સંભળાવવામાં આવી. હાઈકોર્ટના જજ વિલિયમ ટામીએ સજા સંભળાવતી વખતે જણાવ્યું હતું કે વોંગનો ગુનો ગંભીર પ્રકૃતિનો હતો અને તેમણે વોંગનો રોલ મર્યાદિત હતો તે દલીલને નકારી કાઢી હતી. જજ ટામીએ ઉમેર્યું હતું કે, "સજા ગુનાની ગંભીરતા મુજબ હોવી જોઈએ." તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે કોર્ટે પ્રતિસાદ આપવો જરૂરી છે કે સમુદાય વિદેશી શક્તિઓ અથવા બાહ્ય તત્વો સાથે મળીને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને જોખમમાં મૂકતા આવા કૃત્યો પ્રત્યે નફરત ધરાવે છે.

જજ વિલિયમ ટામીએ જણાવ્યું હતું કે તેમણે શરૂઆતમાં ૧૩ વર્ષની જેલની સજા પર વિચાર કર્યો હતો, પરંતુ વોંગે પોતાનો ગુનો કબૂલ કર્યો હોવાથી સજા ઘટાડીને ૧૦ વર્ષ કરી હતી. વોંગની અગાઉની જેલની સજાના માત્ર બે મહિના બાકી હતા, તેથી જજે બંને સજાઓ એકસાથે (concurrently) ભોગવવાની મંજૂરી આપી છે. ડીડબલ્યુ (DW) ના અહેવાલ મુજબ, હવે વોંગની મુક્તિ ૨૦૩૬ ના અંત સુધીમાં થશે નહીં.

આ કેસમાં પ્રોસિક્યુશન દ્વારા એવો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે વોંગ અને સાથી કાર્યકર નેથન લોએ ૨૦૧૬ની આસપાસ લોકશાહી સ્વ-નિર્ધારણના લક્ષ્યને પ્રાપ્ત કરવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે લોબિંગ કરવાનું નક્કી કર્યું હતું. રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા કાયદો અમલમાં આવ્યો તે પહેલાં, આ બંને વ્યક્તિઓ હોંગકોંગ અને ચીન સામે પ્રતિબંધો અને અન્ય પ્રતિકૂળ પગલાં લેવા માટે આહવાન કરી રહ્યા હતા. પ્રોસિક્યુશને પુરાવા તરીકે ૨૦૧૬ અને ૨૦૧૯માં નન્સી પેલોસી અને માર્કો રુબિયો જેવા અમેરિકન રાજકારણીઓ સાથેની તેમની મુલાકાતોનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.

કાયદો અમલમાં આવ્યા પછી, નેથન લો અને અન્ય લોકોએ વિદેશી રાજકારણીઓને મળીને અને પિટિશન અભિયાન ચલાવીને આ કામગીરી વિદેશથી આગળ વધારી હતી. વોંગે હોંગકોંગમાં રહીને વિદેશી મીડિયા આઉટલેટ્સ અને સોશિયલ મીડિયા દ્વારા આ પ્રયાસોને સમર્થન આપ્યું હતું, જેથી વિદેશી દેશોનું ધ્યાન ખેંચી શકાય અને ચીન તથા હોંગકોંગ સામે પ્રતિબંધો, નાકાબંધી અથવા અન્ય દુશ્મનાવટભર્યા પગલાં લેવાની માંગને મજબૂત કરી શકાય.

જોકે, વોંગે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે તેમણે ક્યારેય હોંગકોંગ માટે સ્વતંત્રતાની હિમાયત કરી નથી કે ચીનમાં શાસન પરિવર્તનની માંગ કરી નથી. તેમ છતાં, બેઇજિંગ વોંગને ચીન-વિરોધી વ્યક્તિ તરીકે જુએ છે જે હોંગકોંગની સ્વતંત્રતાનું સમર્થન કરે છે, જે ચીનની 'રેડ લાઇન' ઓળંગવાની બાબત છે. હોંગકોંગના સત્તાવાળાઓનું કહેવું છે કે ૨૦૧૯ના વિરોધ પ્રદર્શનો પછી શહેરની સ્થિરતા માટે સુરક્ષા કાયદો અત્યંત મહત્વનો છે અને કાયદાકીય કાર્યવાહી પુરાવા આધારિત છે.

કોર્ટમાં સજા સંભળાવતી વખતે વોંગ શાંત દેખાતા હતા અને તેમણે કોર્ટ છોડતા પહેલા તેમના સમર્થકોનો આભાર માન્યો હતો. તેમના સમર્થકો તેમને હાથ હલાવીને પ્રોત્સાહિત કરી રહ્યા હતા. વોંગ દ્વારા એક સમયે નેતૃત્વ કરવામાં આવેલા હવે વિખેરાઈ ગયેલા 'સ્કોલરિઝમ' (Scholarism) સ્ટુડન્ટ એક્ટિવિસ્ટ ગ્રુપના પૂર્વ સભ્ય ટિફની ચિન આ દ્રશ્ય જોઈને આંસુબધ થયા હતા. હોંગકોંગના કેટલાક નાગરિકો તો મંગળવારથી જ કોર્ટની બહાર લાઈનમાં ઉભા હતા જેથી તેઓ પબ્લિક ગેલેરીમાં બેસી શકે. કાર્યકર લુઈ યુક-લિન લાઈનમાં ઉભા હતા અને તેમના હાથમાં વોંગના નામનું કાગળ હતું. હોંગકોંગના રહેવાસી ઈ.ટી. વોંગે જણાવ્યું હતું કે જ્યારે જોશુઆ વોંગ કિશોર હતા, ત્યારે તેમની પાસે એવી 'બિગ-પિક્ચર થિંકિંગ' હતી જે કદાચ કેટલાક પુખ્ત લોકો પાસે પણ નથી હોતી. તેમણે હોંગકોંગના ભવિષ્ય, માનવ અધિકારો અને વિદ્યાર્થી આંદોલન માટે મુશ્કેલ માર્ગ પસંદ કર્યો હતો. ઈ.ટી. વોંગે ઉમેર્યું કે, "મારા હૃદયમાં, તેમણે ખોટી રીતે જેલમાં એક દિવસ પણ વિતાવવો ન જોઈએ હતો."

આ ચુકાદાની આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ભારે ટીકા થઈ છે. હ્યુમન રાઈટ્સ વોચ અને અન્ય ટીકાકારોએ આ સજાને "અન્યાયી" ગણાવી છે. અમેરિકાના હોંગકોંગ કોન્સ્યુલેટે એક નિવેદનમાં આ સજાની "સખત નિંદા" કરી છે અને વોંગની "તત્કાલ મુક્તિ"ની માંગ કરી છે. અમેરિકન પ્રવક્તાએ જણાવ્યું હતું કે, "વોંગ ડિસેમ્બર ૨૦૨૦થી અન્યાયી રીતે જેલમાં છે, જે દર્શાવે છે કે બેઇજિંગ હોંગકોંગમાં મૂળભૂત સ્વતંત્રતાની હિમાયત કરનારાઓને ચૂપ કરવા માટે કોઈપણ હદ સુધી જશે." યુકેના ફોરેન, કોમનવેલ્થ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓફિસે જણાવ્યું હતું કે આ સજા એક સ્પષ્ટ ઉદાહરણ છે કે કેવી રીતે સુરક્ષા કાયદાનો ઉપયોગ રાજકીય અભિવ્યક્તિ અને ભાગીદારી માટે વ્યક્તિઓને નિશાન બનાવવા માટે કરવામાં આવી રહ્યો છે.

ચીનના વિદેશ મંત્રાલયે આ નિર્ણય પર બોલનારાઓને ચેતવણી આપી છે. વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ગુઓ જીઆકુને એક ન્યૂઝ બ્રીફિંગમાં કહ્યું હતું કે, "સંબંધિત પક્ષોએ ચીનની સાર્વભૌમત્વનો આદર કરવો જોઈએ, હોંગકોંગની કાનૂની પ્રણાલીનો આદર કરવો જોઈએ અને હોંગકોંગના ન્યાયિક કેસોના ટ્રાયલ અંગે બિનજવાબદાર ટિપ્પણીઓ કરવાનું બંધ કરવું જોઈએ."

મેલબોર્ન સ્થિત વકીલ અને હોંગકોંગના લોકશાહી સમર્થક કેવિન યામ્સે ૧૦ વર્ષની જેલની સજાને "અબ્સર્ડ" (હાસ્યાસ્પદ) ગણાવી છે. તેમણે કહ્યું કે, "મારી પ્રથમ પ્રતિક્રિયા એ હતી કે લોકશાહી માટે લડતા અને હોંગકોંગમાં લોકશાહી માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે લોબિંગ કરનાર વ્યક્તિને ૧૦ વર્ષની સજા મળે તે સંપૂર્ણપણે અસંગત છે." તેમણે અન્ય એક કેસ સાથે તુલના કરતા જણાવ્યું કે, ગઈકાલે જ હોંગકોંગના એક ચુકાદામાં બેઇજિંગ સમર્થક રાજકારણીને પેડોફિલિયા (બાળનિરપેક્ષતા) ના ગુનામાં માત્ર અઢી વર્ષની સજા થઈ હતી. યામ્સે ઉમેર્યું કે, "આનો અર્થ એ છે કે હોંગકોંગમાં હવે લોકશાહી માટે લડવું એ પેડોફિલિયા કરતા મોટો ગુનો છે."

જ્યોર્જટાઉન સેન્ટર ફોર એશિયન લોના રિસર્ચ ફેલો એરિક લાઈએ જણાવ્યું હતું કે, જો સરકાર જરૂરી સમજે તો નેશનલ સિક્યુરિટી લો (NSL) ના આરોપોનો ઉપયોગ કોઈ ચોક્કસ રાજકીય કેદીને જેલમાં રાખવા માટે વારંવાર હથિયાર તરીકે કરી શકાય છે. નિરીક્ષકોનું કહેવું છે કે વોંગની સજા દર્શાવે છે કે સત્તાવાળાઓ જાણીજોઈને અગ્રણી કાર્યકરોને લાંબા સમય સુધી જેલમાં રાખવા માંગે છે, જેથી નાગરિક સક્રિયતામાં ઘટાડો થાય.

હોંગકોંગ એક સમયે તેની જીવંત વિરોધ પ્રદર્શનો અને મીડિયા દ્રશ્યો માટે જાણીતું હતું. પરંતુ ૨૦૧૯માં સરકાર વિરોધી આંદોલન પછી, સત્તાવાળાઓએ ચૂંટણીઓમાં જાહેર પસંદગી ઘટાડી અને ઘણા અગ્રણી કાર્યકરોની ધરપકડ કરી. સરકારની ટીકા કરતા અનેક ન્યૂઝ આઉટલેટ્સ બંધ થયા અને અનેક નાગરિક સમાજ જૂથો વિખેરાઈ ગયા. વોંગ અગાઉ ૨૦૨૦માં બિનસત્તાવાર પ્રાથમિક ચૂંટણીમાં તેમની ભૂમિકા બદલ 'સબવર્ઝન' ના કેસમાં 'હોંગકોંગ ૪૭' તરીકે ઓળખાતા કાર્યકરોના જૂથમાં સામેલ હતા, જેમાં તેમને ૪ વર્ષ અને ૮ મહિનાની સજા થઈ હતી.

જોશુઆ વોંગ હોંગકોંગના ૨૦૧૪ના વિરોધ પ્રદર્શનો, જે 'અમ્બ્રેલા મૂવમેન્ટ' તરીકે જાણીતા હતા, તેમાં એક પ્રભાવશાળી વ્યક્તિ તરીકે આંતરરાષ્ટ્રીય ખ્યાતિ મેળવ્યા હતા. તેમણે વિદ્યાર્થી કાર્યકરોના જૂથ 'સ્કોલરિઝમ'નું નેતૃત્વ કર્યું હતું.