૧૦૦ ઉત્પાદનોના સ્થાનિક ઉત્પાદનને વેગ આપવા બજેટમાં સહાયની શક્યતા

કેન્દ્ર સરકાર આગામી નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૭-૨૮ના બજેટમાં ૧૦૦ જેટલી વિવિધ વસ્તુઓના સ્થાનિક ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે વિશેષ સહાયની જાહેરાત કરી શકે છે. બિઝનેસ સ્ટાન્ડર્ડના અહેવાલ મુજબ, વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલય હેઠળના ડિપાર્ટમેન્ટ ફોર પ્રમોશન ઓફ ઈન્ડસ્ટ્રી એન્ડ ઈન્ટરનલ ટ્રેડ (DPIIT) દ્વારા આ માટેની તૈયારીઓ પૂર્ણ કરી લેવામાં આવી છે. આ યાદીમાં એવી વસ્તુઓનો સમાવેશ થાય છે જેના માટે ભારત હાલમાં વિદેશી આયાત પર મોટા પાયે નિર્ભર છે.

સરકારી અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, આ યાદી તૈયાર કરવા માટે વિવિધ મંત્રાલયો અને ખાનગી ક્ષેત્રના નિષ્ણાતો સાથે વ્યાપક પરામર્શ કરવામાં આવ્યો છે. આ ૧૦૦ ઉત્પાદનોમાં મુખ્યત્વે ઓટો કમ્પોનન્ટ્સ, કેમિકલ્સ અને મશીનરી જેવા ક્ષેત્રોની વસ્તુઓનો સમાવેશ થાય છે. આ પહેલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દેશમાં ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારીને આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો છે. આ ઉત્પાદનો કાં તો હાલમાં ભારતમાં બનતા નથી અથવા તો તેની ઉત્પાદન ક્ષમતા માંગની સરખામણીએ ઘણી ઓછી છે. સરકારનું લક્ષ્ય આ વસ્તુઓનું ઉત્પાદન વધારીને તેને સ્થાનિક અને વૈશ્વિક બજારમાં ઉપલબ્ધ કરાવવાનું છે.

આગામી બજેટમાં નાણા મંત્રાલયને મોકલવામાં આવનારી ભલામણોમાં આ વિગતો સામેલ કરવામાં આવશે. સૂચિત સહાયક પગલાંઓમાં નાણાકીય અને બિન-નાણાકીય પ્રોત્સાહનો, સંશોધન અને વિકાસ (R&D) માટે સહયોગ, વેપાર અને ટેરિફ સંબંધિત ફેરફારો તેમજ ટેસ્ટિંગ અને સર્ટિફિકેશન ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને મજબૂત બનાવવાનો સમાવેશ થઈ શકે છે. કેન્દ્રીય બજેટ ૨૦૨૭-૨૮ આગામી વર્ષે ૧ ફેબ્રુઆરીના રોજ રજૂ કરવામાં આવે તેવી શક્યતા છે.

વાણિજ્ય મંત્રાલયના આંકડા મુજબ, એપ્રિલ-સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬-૨૭ દરમિયાન કેમિકલ્સની આયાત ૧૦.૫ ટકા વધીને ૧૬.૧ અબજ ડોલર સુધી પહોંચી હતી. આ ઉપરાંત, ડાઈંગ અને કલરિંગ મટિરિયલ્સની આયાતમાં ૩૦ ટકાનો વધારો થઈને તે ૨.૭ અબજ ડોલર થઈ હતી. સાથે જ ઈલેક્ટ્રિકલ અને નોન-ઈલેક્ટ્રિકલ મશીનરીની આયાત ૧૫.૫ ટકા વધીને ૩૪.૧ અબજ ડોલર અને ટ્રાન્સપોર્ટ ઈક્વિપમેન્ટની આયાત ૯.૨૧ ટકા વધીને ૧૮.૨૧ અબજ ડોલર નોંધાઈ હતી.

સરકાર અગાઉથી જ સ્થાનિક ઉત્પાદનને વેગ આપવા માટે વિવિધ યોજનાઓ અમલમાં મૂકી ચૂકી છે. જેમાં ૧૪ ક્ષેત્રો માટે પ્રોડક્શન લિંક્ડ ઈન્સેન્ટિવ (PLI) સ્કીમ, પીએમ ગતિશક્તિ, નેશનલ લોજિસ્ટિક્સ પોલિસી અને ભારત ઔદ્યોગિક વિકાસ યોજના (BHAVYA) જેવી મહત્વની યોજનાઓનો સમાવેશ થાય છે. DPIIT એ ભારત સરકારનું એક નોડલ વિભાગ છે, જે દેશમાં ઔદ્યોગિક વિકાસ, રોકાણને પ્રોત્સાહન અને આંતરિક વેપારના નિયમન માટે જવાબદાર છે. આ વિભાગ દ્વારા અગાઉ પણ મેક ઇન ઇન્ડિયા જેવી રાષ્ટ્રીય પ્રાથમિકતાઓને વેગ આપવા માટે વિવિધ નીતિવિષયક નિર્ણયો લેવામાં આવ્યા હતા.