₹૪૦૦ કરોડના બાકી લેણાં અને ૧૩ શિક્ષકોના આત્મઘાત બદલ સિંહગડ સોસાયટીની CBI-ED તપાસ

મહારાષ્ટ્રના પુણેમાં આવેલી સિંહગડ ટેકનિકલ એજ્યુકેશન સોસાયટી (STES) અને તેની સાથે જોડાયેલી ૪૪ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં થઈ રહેલી નાણાકીય ગેરરીતિઓના મામલે બોમ્બે હાઈકોર્ટે તપાસના આદેશ આપ્યા છે. આજ તકના અહેવાલ મુજબ, આ મામલે હવે કેન્દ્રીય તપાસ બ્યુરો (CBI), એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટરીટ (ED) અને આવકવેરા વિભાગ (Income Tax Department) તપાસ કરશે.

આ સમગ્ર વિવાદ સંસ્થાના શિક્ષકો અને બિન-શૈક્ષણિક કર્મચારીઓને લાંબા સમયથી પગાર, પેન્શન અને અન્ય બાકી લેણાં ચૂકવવામાં ન આવ્યા હોવા સાથે જોડાયેલો છે. આરોપ છે કે છેલ્લા ૮ વર્ષથી વધુ સમયથી કર્મચારીઓને તેમના હક મળ્યા નથી અને કર્મચારીઓના કુલ બાકી લેણાંની રકમ ₹૪૦૦ કરોડથી વધુ હોવાનું કહેવામાં આવ્યું છે.

આ બાબતે ન્યાય મેળવવા માટે પરેશાન કર્મચારીઓએ બોમ્બે હાઈકોર્ટના દ્વાર ખખડાવ્યા હતા. અદાલતમાં આશરે ૨૨૦ અરજીઓ પર સુનાવણી દરમિયાન સંસ્થાના નાણાકીય વ્યવસ્થાપન અને ફંડના ઉપયોગ અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા થયા હતા. આ કેસની સુનાવણી જસ્ટિસ જીએસ કુલકર્ણી અને જસ્ટિસ એએમ સેઠનાની વિશેષ પીઠ દ્વારા કરવામાં આવી હતી.

અદાલતે સંસ્થાના મેનેજમેન્ટના વલણ પર અત્યંત કડક ટિપ્પણી કરી હતી. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે સંસ્થાએ અદાલતના આદેશોનું પણ ઉલ્લંઘન કર્યું છે અને તે પણ કોઈપણ પ્રકારની પરવા કર્યા વગર. કોર્ટના મતે સંસ્થાનું આચરણ ન્યાયિક વિવેકને હચમચાવી દે તેવું છે.

સુનાવણી દરમિયાન અદાલતને એવો આશ્વાસન આપવામાં આવ્યું હતું કે દિવાળી પહેલા કર્મચારીઓને બાકી લેણાં ચૂકવવા માટે ₹૬૦ કરોડ આપવામાં આવશે. જોકે, સંસ્થાએ પોતાનું આ વચન પૂરું કર્યું નથી અને કર્મચારીઓને એક પણ રૂપિયો મળ્યો નથી. અદાલતે આ બાબતને અત્યંત ગંભીરતાથી લીધી હતી.

કોર્ટે કહ્યું કે કર્મચારીઓને તેમનો પગાર ત્યારે જ મળી શકે છે જ્યારે સંસ્થા દ્વારા એકત્રિત કરવામાં આવેલી રકમ અન્યત્ર ડાયવર્ટ ન કરવામાં આવે. હાઈકોર્ટે તેના આદેશમાં જણાવ્યું કે પ્રથમ દૃષ્ટિએ એવા નક્કર સંકેતો મળે છે જે એવો શંકા પેદા કરે છે કે કર્મચારીઓને ચૂકવણી કરવા માટે ઉપલબ્ધ રકમ ક્યાંક અન્યત્ર મોકલવામાં આવી રહી છે.

અદાલતના જણાવ્યા અનુસાર, કર્મચારીઓના ₹૪૦૦ કરોડથી વધુના બાકી લેણાંનું ચૂકવવામાં ન આવવું એ આ મામલાની ગંભીરતા દર્શાવે છે. કોર્ટે કહ્યું કે કર્મચારીઓના હિસ્સાની રકમનું ઉચાપત અથવા હેરાફેરી કરવામાં આવી હોવાની મજબૂત શક્યતા છે, જેના કારણે કર્મચારીઓને તેમના મૂળભૂત અધિકારો અને આજીવિકાથી વંચિત રહેવું પડી રહ્યું છે. સંસ્થાના મેનેજમેન્ટની નિષ્ક્રિયતાને કારણે સર્જાયેલા આ સંકટમાં સંસ્થાના આશરે ૧૩ શિક્ષકોએ આત્મહત્યા કરી હતી, જેનો ઉલ્લેખ અદાલતે કર્યો હતો.

અદાલતે કહ્યું કે સંજોગો એટલા ગંભીર છે કે તે મૌન પ્રેક્ષક બનીને રહી શકે તેમ નથી. કર્મચારીઓને પોતાની મૂળભૂત આજીવિકા માટે અદાલતના દરવાજા ખખડાવવા પડી રહ્યા છે. અગાઉ અદાલતે સંસ્થાના ટ્રસ્ટીઓને સોગંદનામા દ્વારા તેમની સંપત્તિની વિગતો રજૂ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. આ સોગંદનામાની તપાસ કર્યા પછી અદાલતે જણાવ્યું કે પ્રથમ દૃષ્ટિએ એ શક્યતા નકારી શકાય તેમ નથી કે શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ માટે ઉપલબ્ધ ફંડ ગાયબ થઈ ગયું છે અથવા તેને અન્ય વ્યવસાયોમાં રોકવામાં આવ્યું છે.

કોર્ટના મતે, ટ્રસ્ટીઓ દ્વારા આપવામાં આવેલી સંપત્તિની વિગતો અને સંસ્થાની નાણાકીય સ્થિતિ ગંભીર તપાસની માંગ કરે છે. બોમ્બે હાઈકોર્ટે તપાસ પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી સિંહગડ એજ્યુકેશન સોસાયટીના ટ્રસ્ટ અને તેના ટ્રસ્ટીઓના બેંક ખાતા, રોકાણ અને સંપત્તિઓને ફ્રીઝ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. આ સાથે જ અદાલતે ૮ ટ્રસ્ટીઓને અવમાનનાના કેસમાં કારણ દર્શાવવા માટે નોટિસ પણ પાઠવી છે. કોર્ટે પૂછ્યું છે કે તેમના વિરુદ્ધ અવમાનનાની કાર્યવાહી કેમ ન કરવામાં આવે કારણ કે તેમણે અદાલતના આદેશોનું પાલન કર્યું નથી. અદાલતે સંસ્થાના મેનેજમેન્ટના વલણને અભૂતપૂર્વ અને અત્યંત ગંભીર ગણાવ્યું છે.

હાઈકોર્ટે એ શંકાને પણ ગંભીરતાથી લીધી છે કે કર્મચારીઓના પગાર અને અન્ય ચૂકવણી માટે નિર્ધારિત રકમનો ઉપયોગ અન્ય કામો માટે કરવામાં આવ્યો હોઈ શકે છે અથવા તેને વિદેશ પણ મોકલવામાં આવી હોઈ શકે છે. આ કારણોસર મની લોન્ડરિંગની શક્યતાને ધ્યાનમાં રાખીને ED ને તપાસ સોંપવામાં આવી છે.