કિંમતનું જોખમ ઘટાડવા ભારતીય LNG ખરીદદારો હવે ફ્લેક્સિબલ સોદાઓ તરફ વળ્યા

ભારતના લિક્વિફાઈડ નેચરલ ગેસ (LNG) ખરીદદારો હવે પુરવઠા માટે વધુ લવચીક અથવા ફ્લેક્સિબલ લાંબા ગાળાના કરારો શોધતા થયા છે. ઈકોનોમિક ટાઈમ્સના અહેવાલ મુજબ, આ બદલાવનું મુખ્ય કારણ ઈરાન યુદ્ધ છે, જેના કારણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા થતા શિપમેન્ટ્સમાં ભારે વિક્ષેપ આવ્યો હતો. આ પરિસ્થિતિને કારણે કતારથી થતી ગેસની આયાત લગભગ અટકી ગઈ હતી, જેનાથી ભારતીય ખરીદદારોમાં પુરવઠાની સુરક્ષા અને કિંમતના જોખમો અંગે ચિંતા વધી છે.

આ જોખમોને ઘટાડવા માટે ભારતીય કંપનીઓ હવે એવી વ્યૂહરચના અપનાવી રહી છે જેમાં પુરવઠાના સ્ત્રોતોમાં વિવિધતા લાવી શકાય અને કરારોમાં વધુ લવચીકતા રહે. આ દિશામાં મહત્વનું પગલું લેતા, ગુજરાત એનર્જીએ અબુ ધબી નેશનલ ઓઈલ કંપની (ADNOC) સાથે ૧૦ વર્ષનો નવો કરાર સાઈન કર્યો છે. આ કરાર હેઠળ, ગુજરાત એનર્જી ૨૦૨૮થી ADNOC ના આંતરરાષ્ટ્રીય ગેસ પોર્ટફોલિયોમાંથી ૪ મિલિયન ટન LNG મેળવશે. આ સોદો ભારતની ઉર્જા સુરક્ષાને મજબૂત કરવા અને માત્ર એક જ દેશ પર નિર્ભરતા ઘટાડવાના પ્રયાસોનો ભાગ છે.

બીજી તરફ, પેટ્રોનેટ LNG પણ પોતાની પુરવઠા વ્યૂહરચનામાં સુધારો કરી રહ્યું છે. પેટ્રોનેટ LNG અને કતાર એનર્જી વચ્ચે ૨૦ વર્ષના કરારનું નવીકરણ કરવામાં આવી રહ્યું છે. ઈકોનોમિક ટાઈમ્સના રિપોર્ટ અનુસાર, પેટ્રોનેટ LNG હાલમાં એવી વાટાઘાટો કરી રહ્યું છે કે આ નવીકરણ કરારમાં અમેરિકાના સ્ત્રોતોમાંથી મળતા ગેસનો સમાવેશ કરી શકાય. જો આ બાબતે સમજૂતી થાય, તો પેટ્રોનેટ LNG ને કતાર ઉપરાંત અમેરિકાથી પણ ગેસ મેળવવાની સુવિધા મળશે, જે ભવિષ્યમાં ભૌગોલિક રાજકીય તણાવના સમયે સુરક્ષા કવચ પૂરું પાડશે.

ભારતીય ખરીદદારો માટે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ એક અત્યંત સંવેદનશીલ માર્ગ છે, કારણ કે કતાર જેવા મુખ્ય પુરવઠાકર્તા દેશો પાસેથી આવતા જહાજો આ માર્ગનો ઉપયોગ કરે છે. ઈરાન યુદ્ધના કારણે જ્યારે આ માર્ગ જોખમમાં મુકાયો, ત્યારે કતારથી થતી આયાત લગભગ સ્થગિત થઈ ગઈ હતી. આ ઘટનાએ ભારતીય ઉર્જા ક્ષેત્રને ચેતવણી આપી છે કે માત્ર એક જ ભૌગોલિક વિસ્તાર અથવા એક જ દેશ પર નિર્ભર રહેવું જોખમી હોઈ શકે છે. તેથી જ હવે લાંબા ગાળાના કરારોમાં એવી શરતો ઉમેરવાની માંગ કરવામાં આવી રહી છે જે બજારની વધઘટ અને રાજકીય અસ્થિરતા સામે રક્ષણ આપી શકે.

આ નવીન અભિગમ હેઠળ, કંપનીઓ હવે એવા કરારો પર ભાર મૂકી રહી છે જેમાં ગેસના સ્ત્રોત બદલવાની છૂટ હોય અથવા કિંમતો નક્કી કરવાની પદ્ધતિ વધુ લવચીક હોય. ગુજરાત એનર્જી અને પેટ્રોનેટ LNG દ્વારા લેવામાં આવેલા પગલાં દર્શાવે છે કે ભારત હવે તેની ઉર્જા જરૂરિયાતો માટે વૈશ્વિક સ્તરે વિવિધ વિકલ્પો શોધવા માંગે છે. ખાસ કરીને ADNOC સાથેનો ૧૦ વર્ષનો કરાર અને કતાર એનર્જી સાથેના કરારમાં અમેરિકન ગેસનો સમાવેશ કરવાની ચર્ચા, બંને ઉર્જા સુરક્ષાના દ્રષ્ટિકોણથી મહત્વના છે.

આમ, ઈરાન યુદ્ધના કારણે સર્જાયેલી કટોકટીએ ભારતીય LNG ખરીદદારોને તેમની આયાત નીતિમાં ધરખમ ફેરફાર કરવા મજબૂર કર્યા છે. હવે ધ્યાન માત્ર સસ્તા ગેસ પર નહીં, પરંતુ એવા પુરવઠા પર છે જે કોઈપણ આંતરરાષ્ટ્રીય સંઘર્ષ દરમિયાન અટકે નહીં. આગામી વર્ષોમાં ભારત વધુને વધુ વિવિધ દેશો સાથે ફ્લેક્સિબલ કરારો કરીને પોતાની ઉર્જા જરૂરિયાતો પૂરી કરવાનો પ્રયાસ કરશે, જેથી ભવિષ્યમાં કતાર કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ જેવી પરિસ્થિતિઓથી બચી શકાય.