દિલ્હીમાં પ્રદૂષણ મુદ્દે કોંગ્રેસનો મોદી સરકાર પર કટાક્ષ

દિલ્હીના પ્રદૂષણ મામલે 'ધ હિન્દુ' અહેવાલ મુજબ, કોંગ્રેસે સોમવારે (નવેમ્બર ૨, ૨૦٢૬) મોદી સરકાર પર તીખો કટાક્ષ કર્યો છે. રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્હીમાં આ સિઝનમાં પહેલીવાર હવાની ગુણવત્તા 'ખૂબ જ નબળી' (વેરી પુઅર) શ્રેણીમાં સરકી ગઈ છે, જેના પગલે રાજકીય નિવેદનબાજી શરૂ થઈ છે. સોમવારે સવારે ૯ વાગ્યે એર ક્વોલિટી ઇન્ડેક્સ (AQI) ૩૧૨ પર નોંધાયો હતો.

આ સ્થિતિ પર પ્રતિક્રિયા આપતા કોંગ્રેસના જનરલ સેક્રેટરી ઇન-ચાર્જ કોમ્યુનિકેશન્સ જયરામ રમેશે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ 'એક્સ' પર જણાવ્યું હતું કે, પીએમ ૨.૫ (પાર્ટિક્યુલેટ મેટર) દેશની રાજધાની અને ઉત્તર ભારતના અન્ય ભાગોમાં શ્વાસ રૂંધી રહ્યું છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે કહેવાતી 'પીએમ ૩.૦ સરકાર' મુશ્કેલીમાં છે અને તેણે અત્યાર સુધી જેટલી ગંભીરતા દાખવી છે તેના કરતા વધુ ગંભીરતાથી આ મુદ્દો લેવાની જરૂર છે.

જયરામ રમેશે જણાવ્યું કે નેશનલ ક્લીન એર પ્રોગ્રામમાં મુખ્યત્વે પીએમ ૧૦ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવે છે, પરંતુ જનઆરોગ્યની દ્રષ્ટિએ વાસ્તવિક ખતરનાક પરિબળ તો પીએમ ૨.૫ (એટલે કે ૨.૫ માઇક્રોમીટર કે તેથી ઓછો વ્યાસ ધરાવતા સૂક્ષ્મ કણો) છે. લાંબા સમયથી એ સ્પષ્ટ થઈ ચૂક્યું છે કે પીએમ ૨.૫ માટેના સુરક્ષા ધોરણો, વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઇઝેશન (WHO) ના ૨૪ કલાકના સરેરાશ સુરક્ષા સ્તરો કરતાં ચાર ગણા અને વાર્ષિક સરેરાશ સ્તર તરીકે આઠ ગણા વધુ છે. તેમણે માંગ કરી છે કે આ ધોરણોમાં તાત્કાલિક સુધારો કરીને તેનું કડક પાલન કરાવવું જોઈએ.

કેન્દ્રીય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ (CPCB) અનુસાર, AQI શૂન્યથી ૫૦ વચ્ચે હોય તો 'સારો', ૫૧ થી ૧૦૦ 'સંતોષકારક', ૧૦૧ થી ૨૦૦ 'મધ્યમ', ૨૦૧ થી ૩૦૦ 'ખરાબ', ૩૦૧ થી ૪૦૦ 'ખૂબ જ નબળો' અને ૪૦૧ થી ૫૦૦ વચ્ચે 'ગંભીર' ગણવામાં આવે છે. જ્યારે હવાની ગુણવત્તા ૩૦૧ થી ૪૦૦ ની વચ્ચે એટલે કે 'ખૂબ જ નબળી' શ્રેણીમાં પ્રવેશે છે, ત્યારે દિલ્હીમાં ગ્રેડેડ રિસ્પોન્સ એક્શન પ્લાન (GRAP) નો તબક્કો ૨ લાગુ કરવામાં આવે છે.

કમિશન ફોર એર ક્વોલિટી મેનેજમેન્ટ (CAQM) ગતિશીલ હવામાન અને પ્રદૂષણના પૂર્વાનુમાનોના આધારે સ્ટેજ ૨ લાગુ કરવાનો નિર્ણય લે છે, જેમાં હવા પ્રદૂષણને અંકુશમાં લેવા માટે કડક પગલાંઓનો સમાવેશ થાય છે. આ પ્રકારે વણસતી હવામાન પરિસ્થિતિ વચ્ચે રાજકીય પક્ષો દ્વારા સરકારની નીતિઓ પર સવાલો ઉઠાવવામાં આવી રહ્યા છે અને તાત્કાલિક અસરકારક પગલાં લેવાની માગ સતત કરવામાં આવી રહી છે.