હરદીપ પુરી અને રેખા ગુપ્તાએ ૧૯૮૪ના શીખ વિરોધી હિંસાના પીડિતો સાથે મુલાકાત કરી

કેન્દ્રીય મંત્રી હરદીપ સિંગ પુરી અને દિલ્હીના મુખ્યમંત્રી રેખા ગુપ્તાએ શનિવારે દિલ્હીમાં હરદીપ પુરીના નિવાસસ્થાને ૧૯૮૪ના શીખ વિરોધી રમખાણોના પીડિતો સાથે મુલાકાત કરી હતી. આ મુલાકાત દરમિયાન, પુરી અને ગુપ્તા બંનેએ પીડિતો સાથે વાતચીત કરી હતી અને તેમના અનુભવો તેમજ તેમની હાલની સુખાકારી વિશે પૂછપરછ કરી હતી. પ્રસંગના દ્રશ્યોમાં દિલ્હીના મુખ્યમંત્રી રેખા ગુપ્તા એક પીડિતને દિલાસો આપતા જોવા મળ્યા હતા.

આ મુલાકાત એવા સમયે કરવામાં આવી છે જ્યારે સત્તાધારી ભાજપે ઇન્ડિયા (INDIA) ગઠબંધનના "ચલો દિલ્હી" રેલીના જવાબમાં વળતો પ્રહાર કર્યો છે. ભાજપે રાષ્ટ્રીય રાજધાનીના વિવિધ ઝોનમાં ૧૯૮૪ના શીખ વિરોધી રમખાણોની યાદમાં કૂચ કાઢી હતી. ભાજપે કોંગ્રેસ પર આરોપ લગાવ્યો હતો કે તેઓ હિંસાની વર્ષગાંઠ પર રાજકીય રેલી યોજી રહ્યા છે.

આ ઘટનાક્રમ પહેલાં, ૧ નવેમ્બરના રોજ કેન્દ્રીય મંત્રી હરદીપ પુરીએ હરિ નગર ડેપોથી તિલક નગર મેટ્રો સ્ટેશન સુધી યોજાયેલી એક કૂચમાં ભાગ લીધો હતો. આ કૂચમાં દિલ્હીના મુખ્યમંત્રી રેખા ગુપ્તા, દિલ્હી ભાજપના પ્રમુખ હર્ષ મલ્હોત્રા, દિલ્હી સરકારના મંત્રી મનજિંદર સિંગ સિરસા, આશિષ સૂદ, અને અનેક સાંસદો, ધારાસભ્યો તેમજ પક્ષના કાર્યકરો સામેલ થયા હતા. આ ઉપરાંત શીખ સમુદાયના મોટી સંખ્યામાં લોકો અને દિલ્હીના રહેવાસીઓએ પણ આ કૂચમાં ભાગ લીધો હતો.

હરદીપ પુરીએ કોંગ્રેસ પર ગંભીર આક્ષેપ કરતા જણાવ્યું હતું કે, ૧૯૮૪ની શીખ વિરોધી હિંસાની વર્ષગાંઠ પર રાજકીય પ્રદર્શન યોજીને કોંગ્રેસે શીખ સમુદાયની લાગણીઓને ઊંડી ઈજા પહોંચાડી છે. તેમણે "રમખાણો" શબ્દનો ઉપયોગ કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો અને ૧૯૮૪ની આ દુર્ઘટનાને એક આયોજિત "નરસંહાર" (genocide) અને "માનવતા વિરુદ્ધનો અપરાધ" ગણાવ્યો હતો. આ દાવો કરતી વખતે તેમણે સત્તાવાર આંકડા ટાંક્યા હતા, જેમાં દિલ્હીમાં ૨,૭૩૩ અને દેશભરમાં ૩,૩૨૫ લોકોના મૃત્યુ થયા હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે.

પુરીએ એ સત્તાવાર નરેટિવ પર પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો હતો કે ૧૯૮૪માં શીખ હત્યાકાંડો ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાન ઇન્દિરા ગાંધીની હત્યા પછી જનતાના રોષને કારણે થયેલો એક સ્વયંસ્ફુરિત વિસ્ફોટ હતો. તેમણે આ બાબતે સ્પષ્ટતા કરતા કહ્યું હતું કે, "૪૨ વર્ષ પહેલાં દિલ્હીમાં જે બન્યું તેના વિશે ઘણી માહિતી ઉપલબ્ધ છે. પરંતુ મને લાગે છે કે, 'મન યુક્તિઓ કરે છે', એવો દાવો કરવા માટે ખૂબ પ્રયત્નો કરવામાં આવ્યા છે કે દિલ્હીમાં જે હિંસા થઈ તે સ્વયંસ્ફુરિત હતી અને જનતાના ગુસ્સાથી પ્રેરાઈને થઈ હતી. આ નિવેદન બિલકુલ સાચું નથી."

વધુમાં, હરદીપ પુરીએ યાદ અપાવ્યું હતું કે ઓક્ટોબરના અંતમાં અને ૧ નવેમ્બર ૧૯૮૪ની શરૂઆતમાં લક્ષિત હિંસાનો પ્રથમ ભોગ ભારતના ૭મા રાષ્ટ્રપતિ ગિયાની ઝૈલ સિંગ બન્યા હતા. તેમણે જણાવ્યું હતું કે જ્યારે ગિયાની ઝૈલ સિંગ આફ્રિકાના સત્તાવાર પ્રવાસથી પરત ફરી રહ્યા હતા, ત્યારે એઈમ્સ (AIIMS) નજીક તેમની કાર પર હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો.

NDTV ના અહેવાલ મુજબ, આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ દિલ્હીમાં રાજકીય ગરમાવો વધારનારો રહ્યો છે, જ્યાં એક તરફ વિપક્ષી ગઠબંધન રેલી કરી રહ્યું છે, તો બીજી તરફ ભાજપ આ ઘટનાને નરસંહાર ગણાવીને પીડિતોના સમર્થનમાં ઉભું રહ્યું છે.