વિક્રમ સંવત ૨૦૮૩ની લાભ પાંચમ ૧૪ નવેમ્બર ૨૦૨૬ના રોજ ઉજવાશે

દેશગુજરાતના અહેવાલ મુજબ, ગુજરાતમાં દિવાળીના તહેવારો બાદ ઉજવાતો અત્યંત મહત્વનો અને શુભ દિવસ 'લાભ પાંચમ' આગામી વિક્રમ સંવત ૨૦૮૩માં ૧૪ નવેમ્બર ૨૦૨૬, શનિવારના રોજ મનાવવામાં આવશે. કાર્તિક સુદ પાંચમના દિવસે આવતા આ તહેવારને સૌભાગ્ય પંચમી અને જ્ઞાન પંચમી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. વેપારી સમુદાય માટે આ દિવસનું વિશેષ મહત્વ છે, કારણ કે દિવાળી અને ગુજરાતી નવા વર્ષના લાંબા વેકેશન બાદ વેપારીઓ અને દુકાનદારો આ દિવસે પોતાના વ્યવસાયિક એકમો ફરીથી ખોલે છે અને નવા આર્થિક કાર્યોનો શુભારંભ કરે છે.

પંચાંગની ગણતરી મુજબ, પંચમી તિથિ ૧૩ નવેમ્બર ૨૦૨૬ના રોજ રાત્રે ૮:૪૨ વાગ્યે શરૂ થશે અને ૧૪ નવેમ્બર ૨૦૨૬ના રોજ રાત્રે ૧૧:૨૩ વાગ્યે પૂર્ણ થશે. ૧૪ નવેમ્બરના રોજ સૂર્યોદય સમયે પંચમી તિથિ હોવાથી આ દિવસે લાભ પાંચમની ઉજવણી કરવામાં આવશે. જોકે, આ વર્ષે લાભ પાંચમ શનિવારે આવતી હોવાથી ઘણા વેપારીઓ રવિવારની રજાનો લાભ લઈને ૧૬ નવેમ્બર, સોમવારના રોજ પોતાની દુકાનો અને વ્યવસાયિક સંસ્થાઓ ખોલવાનું પસંદ કરી શકે છે, જેથી કર્મચારીઓ અને વેપારીઓને લાંબી રજા મળી રહે.

અમદાવાદના પંચાંગ અનુસાર, ૧૪ નવેમ્બરના રોજ સવારે પૂજા માટેનું શુભ મુહૂર્ત સવારે ૬:૫૨ થી ૧૦:૩૩ સુધીનું રહેશે. આ ઉપરાંત, મહત્વના કાર્યો કરવા માટે અભિજિત મુહૂર્ત બપોરે ૧૨:૦૨ થી ૧૨:૪૬ સુધી ઉપલબ્ધ રહેશે. આ સમયગાળો અમદાવાદના સ્થાનિક પંચાંગ પર આધારિત છે, તેથી ગુજરાતના અન્ય વિસ્તારોમાં સૂર્યોદય અને સૂર્યાસ્તના સમય મુજબ મુહૂર્તમાં સામાન્ય ફેરફાર જોવા મળી શકે છે. વેપારીઓ આ સમય દરમિયાન પૂજા-અર્ચના કરીને પોતાના વ્યવસાયને નવી ગતિ આપે છે.

લાભ પાંચમના દિવસે વેપારીઓ વિઘ્નહર્તા ભગવાન ગણેશ અને ધનની દેવી માતા લક્ષ્મીની આરાધના કરે છે. એવી માન્યતા છે કે આ દિવસે કરવામાં આવતી પૂજાથી સમગ્ર વર્ષ દરમિયાન આર્થિક સ્થિરતા અને સફળતા પ્રાપ્ત થાય છે. આ તહેવારની સૌથી મુખ્ય પરંપરા 'ચોપડા પૂજન' છે. વેપારીઓ પોતાના નવા ચોપડા કે ખાતાની પૂજા કરે છે અને તેમાં પ્રથમ એન્ટ્રી કરતા પહેલા સ્વસ્તિક દોરીને ડાબી બાજુ 'શુભ' અને જમણી બાજુ 'લાભ' લખે છે. આજના આધુનિક યુગમાં ડિજિટલ એકાઉન્ટિંગના વધતા પ્રભાવને કારણે ઘણા વેપારીઓ હવે પરંપરાગત રીત-રિવાજોની સાથે કોમ્પ્યુટર, લેપટોપ અને એકાઉન્ટિંગ સોફ્ટવેરની પણ પૂજા કરે છે.

'લાભ' શબ્દનો અર્થ ફાયદો કે નફો થાય છે, જ્યારે 'સૌભાગ્ય' એટલે સારા નસીબ. આ દિવસ માત્ર વ્યાપારી દ્રષ્ટિએ જ નહીં, પરંતુ ધાર્મિક દ્રષ્ટિએ પણ મહત્વનો છે. જૈન ધર્મમાં આ દિવસને 'જ્ઞાન પંચમી' તરીકે ઉજવવામાં આવે છે, જે જ્ઞાન, શિક્ષણ અને ધાર્મિક ગ્રંથોના સંરક્ષણને સમર્પિત છે. લાભ પાંચમ એ વેપારીઓ માટે નવા સાહસો શરૂ કરવા, દુકાનો ખોલવા અને મહત્વપૂર્ણ વ્યવસાયિક નિર્ણયો લેવા માટેનો સૌથી શુભ દિવસ માનવામાં આવે છે.

વર્ષોથી ગુજરાતી વેપારીઓ દિવાળીના તહેવારને નવા વર્ષના પ્રારંભ તરીકે ગણે છે અને લાભ પાંચમને તે નવા વર્ષના વ્યવસાયિક કાર્યોના શ્રીગણેશ તરીકે માને છે.