CAQM ની ઉચ્ચ સ્તરીય ટીમ દ્વારા પંજાબમાં ડાંગરના કચરાના વ્યવસ્થાપનનું નિરીક્ષણ

NCR અને તેની આસપાસના વિસ્તારો માટેના વાયુ ગુણવત્તા વ્યવસ્થાપન પંચ (CAQM) ની એક ઉચ્ચ સ્તરીય ટીમે પંજાબના સંગરુર, પટિયાલા અને મલેરકોટલા જિલ્લાઓમાં ડાંગરના પરાળના વ્યવસ્થાપન માટેના પગલાંઓની સમીક્ષા કરી હતી. આ ટીમમાં ટેકનિકલ સભ્ય ડૉ. એસ.ડી. અત્રી અને વૈજ્ઞાનિક વિજય કુમાર સામેલ હતા. ૩૧.૧૦.૨૦૨૬ ના રોજ સંગરુરના જિલ્લા વહીવટી સંકુલ ખાતે આ સમીક્ષા બેઠક યોજાઈ હતી, જેમાં જિલ્લા ડેપ્યુટી કમિશનરો, એસએસપી, પંજાબ પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ (PPCB) અને કૃષિ વિભાગના અધિકારીઓ તેમજ CPCB ની ફ્લાઈંગ સ્ક્વોડના સભ્યો હાજર રહ્યા હતા. આ બેઠકનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય જિલ્લા વહીવટીતંત્રો દ્વારા ડાંગરના પરાળની તૈયારી, તેના વ્યવસ્થાપન અને પરાળ સળગાવવાની ઘટનાઓને નિયંત્રિત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનો હતો.

ટીમે પરાળના ઉપયોગ માટેની વિવિધ સુવિધાઓની મુલાકાત લીધી હતી. મલેરકોટલાના ધુરી રોડ પર આવેલી ડુપ્લેક્સ બોર્ડ/પેપર બનાવવાની એક યુનિટની મુલાકાત લેવામાં આવી હતી, જે ૨૦ TPH ક્ષમતાના બોઈલરમાં ઈંધણ તરીકે ડાંગરના પરાળનો ઉપયોગ કરે છે. ઉદ્યોગના પ્રતિનિધિઓએ જણાવ્યું હતું કે વાર્ષિક ધોરણે આશરે ૧૭૦૦૦ મેટ્રિક ટન ડાંગરના પરાળનો ઉપયોગ તેમના બોઈલર ફર્નેસમાં કરવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, ટીમે મલેરકોટલા જિલ્લાના અહમદઆબાદ ગામમાં ઇન-સિટુ મશીનરીના કામકાજનું નિરીક્ષણ કર્યું હતું અને કૃષિ વિભાગ દ્વારા સુપર સીડરનું કામકાજ પણ બતાવવામાં આવ્યું હતું. આ દરમિયાન ખેડૂતો સાથે મુલાકાત કરતા ખેડૂતોએ ખાતરી આપી હતી કે તેઓ ડાંગરનો પરાળ સળગાવશે નહીં અને ઇન-સિટુ મશીનરીનો ઉપયોગ કરીને તેનું વ્યવસ્થાપન કરશે.

CAQM ની ટીમે સંગરુર જિલ્લાના ભવાનીગઢ તાલુકાના બાસિયારક, કાપિયાલ અને ઝાનેરી ગામોની મુલાકાત લીધી હતી. હોટસ્પોટ ગામ ગરાચોન ખાતે પરાળના ઇન-સિટુ અને એક્સ-સિટુ વ્યવસ્થાપનનું પ્રદર્શન કરવામાં આવ્યું હતું. આ હોટસ્પોટ ગામના ખેડૂતો સાથે પણ ટીમ દ્વારા વાતચીત કરવામાં આવી હતી. જિલ્લા વહીવટીતંત્ર દ્વારા ખેડૂતોને ઇન-સિટુ વ્યવસ્થાપન માટે ક્રોપ રેસિડ્યુ મેનેજમેન્ટ (CRM) મશીનરીની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે કરવામાં આવેલી તૈયારીઓ વિશે ટીમને જાણ કરવામાં આવી હતી. ખેડૂતોએ CRM મશીનરીના ઉપયોગ અંગે તેમને પડતી મુશ્કેલીઓ વિશે પણ સમજાવ્યું હતું.

ટીમે ભવાનીગઢના નાદમપુર ગામમાં ડાંગરના પરાળમાંથી પેલેટ બનાવવાની એક યુનિટની પણ મુલાકાત લીધી હતી. CAQM ના અધિકારીઓએ PPCB અને સંગરુર જિલ્લા વહીવટીતંત્રના અધિકારીઓ સાથે મળીને થર્મલ પાવર પ્લાન્ટમાં ઈંધણ તરીકે વપરાતી બાયોમાસ પેલેટ્સ બનાવવા માટે ડાંગરના પરાળના ઉપયોગ અંગે સીધી માહિતી મેળવી હતી. એવું જણાવવામાં આવ્યું હતું કે આવી પેલેટ ઉત્પાદન યુનિટો પરાળના એક્સ-સિટુ વ્યવસ્થાપનને પ્રોત્સાહન આપવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી રહી છે, જેનાથી ખેડૂતોને પરાળ સળગાવતા અટકાવવામાં મદદ મળે છે.

અંતમાં, CAQM ના અધિકારીઓએ સંબંધિત વિભાગોને પરાળ સળગાવવાની ઘટનાઓને અસરકારક રીતે રોકવા માટે સતત પ્રયાસો અને કડક દેખરેખ રાખવા જણાવ્યું હતું. અધિકારીઓને તેમણે વચન આપ્યા મુજબ અસરકારક પરાળ વ્યવસ્થાપન સુનિશ્ચિત કરવા સલાહ આપી હતી અને જણાવ્યું હતું કે જમીન પર લેવામાં આવતા પગલાં તેમના દ્વારા નક્કી કરવામાં આવેલા લક્ષ્યાંકો સાથે સુસંગત હોવા જોઈએ.