સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ માટે NCPCR દ્વારા સુરક્ષા માર્ગદર્શિકા તૈયાર કરવામાં આવી રહી છે

નેશનલ કમિશન ફોર પ્રોટેક્શન ઓફ ચાઇલ્ડ રાઇટ્સ (NCPCR) દ્વારા બાળકોની સુરક્ષા સુધારવા માટે સોશિયલ મીડિયા અને ઓનલાઇન ગેમિંગ પ્લેટફોર્મ માટેની માર્ગદર્શિકા તૈયાર કરવાનું કામ અંતિમ તબક્કામાં પહોંચી ગયું છે. હિન્દુસ્તાન ટાઈમ્સના અહેવાલ મુજબ, આ માર્ગદર્શિકાનો અંતિમ ડ્રાફ્ટ તૈયાર કરવા માટે કમિશને ગુરુવારે કંપનીઓ સાથે 'અંતિમ સ્ટેકહોલ્ડર મીટિંગ' યોજી હતી. આ પ્રક્રિયા હેઠળ ૨૦૨૭ ના પ્રથમ અર્ધવાર્ષિક ગાળામાં અંતિમ માર્ગદર્શિકા જાહેર કરવાનું લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યું છે.

ગુરુવારે યોજાયેલી આ બેઠકમાં સોશિયલ મીડિયા અને ઓનલાઇન ગેમિંગ કંપનીઓના પ્રતિનિધિઓએ ઉપસ્થિત રહીને તેમના હાલના બાળ સુરક્ષા સાધનો, બાળકો, વાલીઓ અને સંભાળ રાખનારાઓ માટેના જાગૃતિ કાર્યક્રમો અને ભવિષ્યના પગલાં અંગે પ્રેઝન્ટેશન આપ્યા હતા. NCPCR ના એક અધિકારીએ નામ ન આપવાની શરતે જણાવ્યું હતું કે, આ ડ્રાફ્ટ માર્ગદર્શિકા ડિસેમ્બર મહિનામાં જાહેર જનતાના અભિપ્રાયો માટે મુકવામાં આવશે. આ પરામર્શ બેઠકમાં મેટા, ગૂગલ, સ્નેપચેટ, શેરચેટ, રેડિટ અને ગેમિંગ પ્લેટફોર્મ રોબ્લોક્સ સહિત કુલ ૧૬ કંપનીઓએ ભાગ લીધો હતો.

આ માર્ગદર્શિકાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એવા કાયદેસરના કાર્યોને ઘટાડવાનો છે જે પ્લેટફોર્મ દ્વારા કરવામાં આવે છે પરંતુ તે બાળકો માટે હાનિકારક છે. જેમ કે, રીલ્સ સ્ક્રોલ કરવાની આદત જે લોકોને વ્યસની બનાવી શકે છે અને એવા અલ્ગોરિધમ્સ જે વારંવાર હાનિકારક સામગ્રી બતાવી શકે છે. આ પ્રવૃત્તિઓ કાયદેસર હોવા છતાં બાળકો માટે નુકસાનકારક છે તેમ અધિકારીએ જણાવ્યું હતું. આ માર્ગદર્શિકાનો હેતુ બાળકોના સોશિયલ મીડિયાના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો નથી, પરંતુ તેમના માટે તેને સુરક્ષિત બનાવવાનો છે. કાયદાકીય પ્રતિબંધો લાગવામાં સમય લાગી શકે છે, તેથી કમિશન ઈચ્છે છે કે મધ્યવર્તી સમયમાં પ્લેટફોર્મ્સ સુરક્ષાના સમાન ધોરણોનું પાલન કરે.

બેઠક પહેલાં કમિશને સૂચિત બાળ સુરક્ષા પગલાંઓની એક ચેકલિસ્ટ તૈયાર કરી હતી, જેને 'ચાઇલ્ડ સેફ્ટી ઈમ્પ્લીમેન્ટેશન મેટ્રિક્સ' નામ આપવામાં આવ્યું છે. પ્લેટફોર્મ્સને પૂછવામાં આવ્યું હતું કે શું દરેક સુરક્ષા માપદંડ પહેલેથી જ અમલમાં છે, શું તેઓ તેને દાખલ કરવાનું વિચારી રહ્યા છે અને શું તેમની પાસે કોઈ વધારાના સૂચનો છે. આ મેટ્રિક્સમાં સેફ્ટી બાય ડિઝાઇન, વયની ખાતરી અને વયને અનુરૂપ અનુભવો, બાળકોના ડેટાનું રક્ષણ, બાળ જાતીય શોષણ અને શોષણ સામગ્રી (CSEAM) સામે શોધ અને અમલીકરણ, વ્યસનમુક્ત ડિઝાઇન અને ડિજિટલ સુખાકારી, રિપોર્ટિંગ અને સમયમર્યાદામાં નિવારણ, તેમજ બાળકો અને વાલીઓના સશક્તિકરણ જેવા મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે.

NCPCR ના જણાવ્યા અનુસાર, બાળકો દ્વારા ડિજિટલ પ્લેટફોર્મનો વધતો ઉપયોગ અને હાનિકારક સામગ્રી, સાયબર બુલિંગ, ઓનલાઇન ગ્રૂમિંગ, બાળ જાતીય શોષણ અને શોષણ સામગ્રી (CSEAM), ગોપનીયતાના ઉલ્લંઘન અને અન્ય પ્રકારના ઓનલાઇન શોષણ અંગેની ચિંતાઓને ધ્યાનમાં લેતા આ પહેલ મહત્વપૂર્ણ છે. આ ચિંતાઓ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ માટે મજબૂત સુરક્ષા, વધુ જાગૃતિ અને વધેલી જવાબદારીની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકે છે.

આ પરામર્શ પ્રક્રિયા ૨૨ મેના રોજ સોશિયલ મીડિયા અને ટેકનોલોજી કંપનીઓ સાથેની બેઠકથી શરૂ થઈ હતી, જેમાં સુરક્ષા પ્રણાલીઓ, સામગ્રી મોડરેશન અને ફરિયાદ નિવારણ અંગે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ કમિશને વ્યક્તિગત કંપનીઓ સાથે અલગથી પરામર્શ કર્યા હતા. ૨૪ જુલાઈએ સિવિલ સોસાયટી સંગઠનો સાથે પરામર્શ કરીને તેમના સૂચનોને મેટ્રિક્સમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા અને ૧૯ ઓક્ટોબરે ઓનલાઇન ગેમિંગ પ્લેટફોર્મ સાથે અલગથી ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. જો આ માર્ગદર્શિકાનું ઉલ્લંઘન થશે, તો NCPCR પાસે કમિશન ફોર પ્રોટેક્શન ઓફ ચાઇલ્ડ રાઇટ્સ (CPCR) એક્ટ હેઠળની વૈધાનિક સત્તાઓનો ઉપયોગ કરીને સંબંધિત સત્તાધિકારીઓને કાર્યવાહી કરવાની ભલામણ કરવાની ક્ષમતા છે.