દિવાળી પર છેલ્લી ઘડીની ખરીદીને કારણે UPI ટ્રાન્ઝેક્શનમાં ૩૨ ટકાનો ઉછાળો

દિવાળીના તહેવાર દરમિયાન છેલ્લી ઘડીએ કરવામાં આવેલી ખરીદીને કારણે યુનિફાઇડ પેમેન્ટ્સ ઇન્ટરફેસ (UPI) દ્વારા થતા વ્યવહારોના વોલ્યુમમાં ૩૨ ટકાનો વધારો જોવા મળ્યો છે. નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (NPCI) દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા આંકડા મુજબ, ૮ નવેમ્બરના રોજ UPI ટ્રાન્ઝેક્શનની સંખ્યા ૯૧૬.૯ મિલિયન નોંધાઈ હતી, જે ગયા વર્ષના તે જ દિવસે ૬૯૫.૭ મિલિયન હતી.

મૂલ્યની દ્રષ્ટિએ જોઈએ તો, ૮ નવેમ્બરના રોજ UPI વ્યવહારો વધીને ₹૯૦,૦૨૯.૪૩ કરોડ થયા હતા, જે ગયા વર્ષે ₹૮૮,૩૫૦.૭૯ કરોડ હતા. દિવાળીના એક દિવસ પહેલા ટ્રાન્ઝેક્શન વોલ્યુમ ૯૭૫.૮ મિલિયન હતું, જેના પરિણામે ₹૧,૩૬,૧૧૮ કરોડની રકમ ટ્રાન્સફર થઈ હતી.

બિઝનેસ સ્ટાન્ડર્ડના અહેવાલ મુજબ, તહેવારોની ખરીદીના ટેકાથી સમગ્ર ઓક્ટોબર મહિનામાં UPI ટ્રાન્ઝેક્શન ૨૫.૪૭ બિલિયન સુધી પહોંચ્યા હતા, જ્યારે મૂલ્યની દ્રષ્ટિએ તે ₹૩૧.૫૩ લાખ કરોડ હતું. UPI હવે ૧૧ દેશોમાં સ્વીકાર્ય છે, જેમાં ઉઝબેકિસ્તાન સૌથી છેલ્લું એન્ટ્રી છે. અન્ય દેશોમાં સિંગાપોર, સંયુક્ત આરબ અમીરાત, ફ્રાન્સ, મોરિશિયસ, નેપાળ, ભૂટાન, કતાર, શ્રીલંકા, કમબોડિયા અને ગ્રીસનો સમાવેશ થાય છે.

૨૫ ઓગસ્ટ, ૨૦૧૬ના રોજ લોન્ચ થયેલા UPI એ ભારતના ડિજિટલ પેમેન્ટ્સ લેન્ડસ્કેપને બદલી નાખ્યું છે. નાણાકીય વર્ષ ૧૭માં ટ્રાન્ઝેક્શન વેલ્યુ ₹૦.૦૭ લાખ કરોડ હતી, જે નાણાકીય વર્ષ ૨૬ સુધીમાં વધીને આશરે ₹૩૧૪ લાખ કરોડ થઈ છે, જે એક દાયકામાં ૪,૦૦૦ ગણાથી વધુ વધારો દર્શાવે છે.

UPI એ ૧૧ એપ્રિલ, ૨૦૧૬ના રોજ NPCI દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલી એક ભારતીય ઇન્સ્ટન્ટ પેમેન્ટ સિસ્ટમ અને પ્રોટોકોલ હતી. આ ઇન્ટરફેસ બેંકો વચ્ચે પીઅર-ટુ-પીઅર (P2P) અને પર્સન-ટુ-મર્ચન્ટ (P2M) વ્યવહારોની સુવિધા પૂરી પાડતું હતું. તે યુનિક UPI ID નો ઉપયોગ કરીને બે બેંક એકાઉન્ટ્સ વચ્ચે તરત જ ફંડ ટ્રાન્સફર કરવા માટે મોબાઈલ ઉપકરણો પર વપરાતું હતું. તે ઇમિડિયેટ પેમેન્ટ સર્વિસ (IMPS) પર ઓપન સોર્સ API તરીકે ચાલતું હતું અને RBI દ્વારા નિયંત્રિત હતું.