રશિયન વિદેશ મંત્રીનો ફેક વીડિયો શેર કરવા બદલ પ્રશાંત ભૂષણ સામે પોલીસ ફરિયાદ

દિલ્હી પોલીસે સુપ્રીમ કોર્ટના વરિષ્ઠ વકીલ પ્રશાંત ભૂષણ વિરુદ્ધ એક ગંભીર ગુનો નોંધીને તપાસ શરૂ કરી છે. આ મામલો રશિયાના વિદેશ મંત્રી સર્ગેઈ લાવરોવનો એક કથિત રીતે ડિજિટલી મેનીપ્યુલેટેડ એટલે કે છેડછાડ કરેલો વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવા સાથે જોડાયેલો છે. હિન્દુસ્તાન ટાઈમ્સ અને ધ હિન્દુના અહેવાલો મુજબ, આ વીડિયોમાં રશિયન વિદેશ મંત્રી ભારતની આંતરિક બાબતો અને ભારત દ્વારા રશિયા પાસેથી કરવામાં આવતી તેલની ખરીદી અંગે ભારત વિરોધી ટિપ્પણી કરતા હોવાનું દર્શાવવામાં આવ્યું હતું. દિલ્હી પોલીસના સ્પેશિયલ સેલે આ મામલે એફઆઈઆર નંબર ૨૬૩/૨૬ હેઠળ ગુનો નોંધ્યો છે.

પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર, આ સમગ્ર ઘટનાનો ખુલાસો ૩ નવેમ્બર, ૨૦૨૬ના રોજ સાયબર પેટ્રોલિંગ દરમિયાન થયો હતો. સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ એક્સ (અગાઉનું ટ્વિટર) પર @thequotesnews નામના હેન્ડલ દ્વારા એવો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે પ્રશાંત ભૂષણના સત્તાવાર હેન્ડલ @pbhushan1 પરથી રશિયન વિદેશ મંત્રીનો એક બનાવટી વીડિયો શેર કરવામાં આવ્યો છે. આ વીડિયોમાં લાવરોવ ભારતની ટીકા કરતા હોવાનું દર્શાવીને તેને ભારત સરકાર માટે એક 'જોરદાર તમાચો' ગણાવવામાં આવ્યો હતો. પોલીસનું કહેવું છે કે આ વીડિયોમાં જે સામગ્રી હતી તે ભ્રામક, બદનક્ષીકારક અને ઉશ્કેરણીજનક હતી, જેનો હેતુ જાહેર વ્યવસ્થાને ખલેલ પહોંચાડવાનો અને અફવાઓ ફેલાવવાનો હોઈ શકે છે.

આ કેસમાં દિલ્હી પોલીસે ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS) ની વિવિધ કલમો હેઠળ કાર્યવાહી કરી છે. જેમાં કલમ ૩૩૬(૪) જે બનાવટી દસ્તાવેજો દ્વારા કોઈની પ્રતિષ્ઠાને નુકસાન પહોંચાડવા સાથે સંબંધિત છે, કલમ ૩૫૩(૧)(સી) જે ખોટી માહિતી ફેલાવીને એક સમુદાયને બીજા સમુદાય વિરુદ્ધ ઉશ્કેરવા બદલ શિક્ષાપાત્ર છે, કલમ ૩૫૬ જે બદનક્ષી સાથે સંબંધિત છે અને કલમ ૩૪૦(૨) જે બનાવટી ઇલેક્ટ્રોનિક રેકોર્ડનો છેતરપિંડીથી ઉપયોગ કરવા બદલ લાગુ પડે છે, તેનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, આઈટી એક્ટની કલમ ૬૬સી હેઠળ પણ કેસ નોંધવામાં આવ્યો છે, જે ઓળખની ચોરી અને ઇલેક્ટ્રોનિક હસ્તાક્ષર કે પાસવર્ડના દુરુપયોગ સાથે જોડાયેલી છે.

વિદેશ મંત્રાલય (MEA) અને રશિયન દૂતાવાસે પણ આ વીડિયોને સંપૂર્ણપણે બનાવટી ગણાવ્યો છે. વિદેશ મંત્રાલયના ફેક્ટ ચેક યુનિટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ વીડિયો સાથે ડિજિટલ છેડછાડ કરવામાં આવી છે અને તેમાં જે ઓડિયો તથા કેપ્શન મૂકવામાં આવ્યા છે તે તદ્દન કાલ્પનિક છે. રશિયન દૂતાવાસે પણ સત્તાવાર રીતે આ નિવેદનોને નકારી કાઢ્યા છે અને પુષ્ટિ કરી છે કે લાવરોવના નામે જે વીડિયો ફેલાવવામાં આવી રહ્યો છે તે ફેબ્રિકેટેડ છે. પોલીસ હવે આ વીડિયોના મૂળ સ્ત્રોત અને તેને સોશિયલ મીડિયા પર કેવી રીતે ફેલાવવામાં આવ્યો તેની ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરી રહી છે.

આ ઘટનાની સાથે જ વિદેશ મંત્રાલયે અન્ય એક બનાવટી પોસ્ટનો પણ પર્દાફાશ કર્યો છે, જે વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરના નામે ફેલાવવામાં આવી હતી. આ પોસ્ટમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે જયશંકર રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ અંગે રશિયન મંત્રીની 'કટાક્ષપૂર્ણ' પ્રતિક્રિયાથી નિરાશ થયા છે. હકીકતમાં, આ વીડિયો ૩૦-૩૧ ઓક્ટોબરના રોજ એટલાન્ટામાં યોજાયેલી જી-૨૦ વિદેશ મંત્રીઓની બેઠકનો હતો, જેમાં જયશંકરે યુદ્ધથી થતા આર્થિક નુકસાન અને વિનાશ વિશે વાત કરી હતી. મૂળ વીડિયોમાં જયશંકરે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે ભારતે રશિયા, કિવ અને યુરોપિયન દેશો સાથે નાગરિક શિપિંગ અને અનાજની નિકાસ પુનઃસ્થાપિત કરવા અંગે ચર્ચા કરી હતી. તેમણે રશિયન વિદેશ મંત્રી સર્ગેઈ લાવરોવ સાથે પણ આ મુદ્દે વાતચીત કરી હોવાનું જણાવ્યું હતું. પરંતુ સોશિયલ મીડિયા પર આ નિવેદનને તોડી-મરોડીને રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું.

પ્રશાંત ભૂષણ સુપ્રીમ કોર્ટના એક જાણીતા વકીલ અને સામાજિક કાર્યકર છે. તેઓ અગાઉ પણ અનેક જાહેર હિતની અરજીઓ અને કાયદાકીય લડાઈઓ માટે ચર્ચામાં રહ્યા છે. તેઓ 'સ્વરાજ અભિયાન' અને 'કેમ્પેઈન ફોર જ્યુડિશિયલ એકાઉન્ટેબિલિટી એન્ડ રિફોર્મ્સ' જેવી સંસ્થાઓ સાથે સંકળાયેલા રહ્યા છે. ભૂતકાળમાં તેમણે ન્યાયતંત્ર અને ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી અનેક મુદ્દાઓ પર સક્રિય ભૂમિકા ભજવી છે, જેના કારણે તેઓ ઘણીવાર વિવાદોમાં પણ રહ્યા છે. હાલમાં, આ એફઆઈઆર બાદ પોલીસ તપાસનો દોર તેજ બન્યો છે અને સોશિયલ મીડિયા પર ખોટી માહિતી ફેલાવનારાઓ સામે કડક કાર્યવાહીના સંકેતો મળી રહ્યા છે.