સીજેઆઈ દ્વારા એટર્ની જનરલને માધવ મેનનની સ્મૃતિમાં એવોર્ડ એનાયત

હિન્દુસ્તાન ટાઈમ્સના અહેવાલ મુજબ, સુપ્રીમ કોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (સીજેઆઈ) સૂર્યકાંતે શનિવારે કોચીના એક હોટલમાં આયોજિત સમારોહમાં ભારતના એટર્ની જનરલ આર. વેંકટરમણીને એન.આર. માધવ મેનનની યાદમાં સ્થાપિત બીજા મેમોરિયલ 'ટ્રિબ્યુટ ઓફ ઓનર' એવોર્ડ એનાયત કર્યા હતા. આ કાર્યક્રમ બાર કાઉન્સિલ ઓફ કેરળ અને બાર કાઉન્સિલ ઓફ કેરળ એડવોકેટ્સ એકેડેમી ફોર કંટીન્યુઈંગ લીગલ એજ્યુકેશન ટ્રસ્ટ દ્વારા સંયુક્ત રીતે આયોજિત કરવામાં આવ્યો હતો.

સીજેઆઈ સૂર્યકાંતે તેમના પ્રારંભિક ઉદબોધનમાં કાયદાકીય શિક્ષણના ક્ષેત્રમાં પ્રોફેસર એન.આર. માધવ મેનનના યોગદાનને યાદ કરતા જણાવ્યું હતું કે તેમના વિઝને વકીલો, ન્યાયાધીશો અને કાયદાકીય વિદ્વાનોની પેઢીઓને ઘડી છે. તેમણે કહ્યું હતું કે કાયદો જ્યારે યોગ્ય રીતે શીખવવામાં આવે છે, ત્યારે તે માત્ર વ્યવસાય કરવાની લાયસન્સ નથી, પરંતુ સામાજિક પરિવર્તનનું એક સાધન છે. મેનનને કાયદાકીય સહાય પર ભાર મૂકતા અને ગરીબ તથા વંચિત વર્ગોને કાયદાકીય શિક્ષણના કેન્દ્રમાં રાખવાના માન્યતા ધરાવતા હતા.

મેનનના કાર્યો વિશે માહિતી આપતા સીજેઆઈએ જણાવ્યું હતું કે તેમણે ૧૯૮૬માં બેંગલુરુમાં નેશનલ લો સ્કૂલ ઓફ ઈન્ડિયા યુનિવર્સિટીની સ્થાપના કરી હતી અને પાંચ વર્ષના સંકલિત એલએલબી પ્રોગ્રામની શરૂઆત કરી હતી, જેનાથી દેશમાં કાયદાકીય શિક્ષણનું સ્વરૂપ બદલાઈ ગયું હતું. આ ઉપરાંત તેમણે કોલકતામાં વેસ્ટ બંગાલ નેશનલ યુનિવર્સિટી ઓફ જ્યુરિડિકલ સાયન્સ અને ભોપાલમાં નેશનલ જ્યુડિશિયલ એકેડેમીની સ્થાપના કરી હતી. મેનન કેરળ હાઈકોર્ટમાં એડવોકેટ તરીકે નોંધણી કરાવીને કાયદાકીય શિક્ષણના ક્ષેત્રમાં જાણીતી વ્યક્તિ બન્યા હતા. તેમને પદ્મશ્રી અને મરણોત્તર પદ્મભૂષણથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.

એટર્ની જનરલ આર. વેંકટરમણી અને મેનન વચ્ચેના સંબંધો વિશે વાત કરતા સીજેઆઈએ જણાવ્યું હતું કે વેંકટરમણી ૧૯૭૪માં પોન્ડિચેરીની ગવર્નમેન્ટ લો કોલેજમાં જોડાયા હતા, જ્યાં તેઓ મેનનના માર્ગદર્શન હેઠળ આવ્યા હતા. તે જ વર્ષે મેનન તે સંસ્થાના પ્રિન્સિપાલ બન્યા હતા. સીજેઆઈએ આ સંબંધને 'ગુરુ-શિષ્ય'નો અતૂટ સંબંધ ગણાવતા કહ્યું હતું કે વેંકટરમણીએ તેમના પાંચ દાયકા લાંબા વકીલાતના કરિયરમાં તેમના ગુરુના મૂલ્યોને જાળવી રાખ્યા છે. વેંકટરમણીએ સુપ્રીમ કોર્ટમાં બંધારણીય કાયદો, પર્યાવરણ કાયદો, કરવેરા, આદિવાસી અધિકારો અને મહિલાઓ તથા બાળકોના અધિકારો સંબંધિત કેસો લડ્યા છે. કેન્દ્ર સરકારના મુખ્ય કાયદાકીય સલાહકાર તરીકે તેમણે તેમની જવાબદારીઓ મર્યાદિત, સિદ્ધાંત આધારિત અને વિવેકી અભિગમ સાથે નિભાવી છે.

કાર્યક્રમમાં કેરળ હાઈકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૌમેન સેને તેમના મુખ્ય વક્તવ્યમાં જણાવ્યું હતું કે મેનનને સામાજિક રીતે સુસંગત કાયદાકીય શિક્ષણ અને સામાજિક રીતે જવાબદાર નાગરિકો બનાવવાનો પક્ષધર હતા. તેમણે કાયદાકીય શિક્ષણને વર્ગખંડોથી બહાર લઈ જવાનો વિચાર રજૂ કર્યો હતો જેથી વિદ્યાર્થીઓ સમાજના વંચિત વર્ગોની વાસ્તવિકતા સમજી શકે. મેનન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ લીગલ એડવોકેસી એન્ડ ટ્રેનિંગના ચેરમેન એસ. Sivakumar એ મેનનને એવા વ્યક્તિ તરીકે યાદ કર્યા જેમણે કાયદાકીય શિક્ષણને માત્ર જ્ઞાનના પ્રસારણ તરીકે નહીં પણ સ્વતંત્રતા અને શિસ્ત સાથે પ્રશ્નો પૂછવાની ક્ષમતા તરીકે જોયું હતું.

એવોર્ડ સ્વીકારતા વેંકટરમણીએ દરેક વ્યક્તિને જવાબદાર નાગરિક બનવા અને સમાજમાં સકારાત્મક પરિવર્તન લાવવા વિનંતી કરી હતી. તેમણે વકીલો અને વિદ્યાર્થીઓને અસરકારક રીતે વાતચીત કરવા અને સતર્ક રહેવાની સલાહ આપી હતી. તેમણે મેનનને લખેલો એક ભાવનાત્મક પત્ર પણ વાંચ્યો હતો. આ પ્રસંગે સિક્કિમ હાઈકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ મુહમ્મદ મુશ્તાક, કેરળના એડવોકેટ જનરલ જાજુ બાબુ કે. અને બાર કાઉન્સિલ ઓફ કેરળના ચેરમેન મુરાલીધરન જી. પણ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.