કેબિનેટ દ્વારા પ્રધાનમંત્રી વિકસિત ગ્રામ સ્વરાજ યોજનાને મંજૂરી આપવામાં આવી

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં મળેલી કેન્દ્રીય કેબિનેટની બેઠકમાં પ્રધાનમંત્રી વિકસિત ગ્રામ સ્વરાજ યોજના (PM VGSY) ને મંજૂરી આપવામાં આવી છે. PIB ના અહેવાલ મુજબ, આ એક કેન્દ્ર પુરસ્કૃત યોજના છે જે વિકસિત ભારતની રાષ્ટ્રીય કલ્પનાને અનુરૂપ આગલી પેઢીના શાસન પરિવર્તન માટેની પહેલ છે. આ યોજનાનો અમલ વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ થી શરૂ કરીને ૨૦૩૦-૩૧ સુધી કરવામાં આવશે, જે સમયગાળો સોળમા નાણા પંચના સમયગાળા સાથે સુસંગત રહેશે.

આ યોજના માટે કુલ ₹૭,૩૯૫.૫૫ કરોડનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. આ કુલ રકમમાંથી કેન્દ્ર સરકારનો હિસ્સો ₹૪,૮૬૯.૪૮ કરોડ રહેશે, જ્યારે રાજ્ય સરકારોનો હિસ્સો ₹૨,૫૨૬.૦૭ કરોડ રહેશે. આ યોજનાનો વ્યાપ ખૂબ જ મોટો છે, જેમાં ૨.૫૫ લાખથી વધુ પંચાયતો અને પરંપરાગત સ્થાનિક સંસ્થાઓનો સમાવેશ કરવામાં આવશે. આ યોજનાના સીધા લાભાર્થીઓમાં આશરે ૩૨ લાખ ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓ, પંચાયતના હોદ્દેદારો અને અન્ય હિતધારકોનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, જાગૃતિ ફેલાવવાના દરેક કાર્યક્રમ દ્વારા ઓછામાં ઓછા ૧ કરોડ નાગરિકો સુધી પહોંચવાનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે.

યોજનાના અમલીકરણ માટે તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને આવરી લેવામાં આવશે. આમાં એવા બિન-ભાગ IX વિસ્તારોના ગ્રામીણ સ્થાનિક શાસન સંસ્થાઓનો પણ સમાવેશ થશે જ્યાં પંચાયતો અસ્તિત્વમાં નથી. યોજનાનો અમલ સંબંધિત રાજ્ય સરકારો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના વહીવટીતંત્રો દ્વારા કરવામાં આવશે. રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો યોજનાના ઉદ્દેશ્યો અને માર્ગદર્શિકા મુજબ પ્રવૃત્તિઓ, પ્રાથમિકતાઓ અને જરૂરિયાતો દર્શાવતી વાર્ષિક કાર્ય યોજનાઓ રજૂ કરશે. નિયત કરાયેલ કેન્દ્રીય સત્તાધિકારી સમિતિ આ યોજનાઓનું મૂલ્યાંકન કરીને તેને મંજૂરી આપશે.

રોજગારી અંગે સ્પષ્ટતા કરતા PIB એ જણાવ્યું છે કે આ યોજના હેઠળ કોઈ કાયમી પદનું સર્જન કરવામાં આવશે નહીં. જોકે, યોજનાના ઉદ્દેશ્યો હાંસલ કરવા અને ટેકનિકલ સહાય પૂરી પાડવા માટે રાજ્ય, જિલ્લા અને બ્લોક સ્તરે જરૂરિયાત મુજબ કરાર આધારિત માનવ સંસાધનોની નિમણૂક કરી શકાય છે. કેન્દ્ર સરકાર અને રાજ્યો પોતપોતાના કાર્યક્ષેત્રમાં પ્રવૃત્તિઓ કરશે, જેને ટેકનિકલ સહાય, દેખરેખ અને સમીક્ષા દ્વારા ટેકો આપવામાં આવશે. પાયાના સ્તરે અમલીકરણ માટે હાલની સંસ્થાકીય, ક્ષમતા નિર્માણ, ડિજિટલ અને સંચાર પ્રણાલીઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે.