અમેરિકામાં મિડટર્મ ચૂંટણીના પરિણામો બાદ ભારત-યુએસ સંબંધો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત

અમેરિકાની મિડટર્મ ચૂંટણીઓમાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની રિપબ્લિકન પાર્ટીને ડેમોક્રેટ્સ દ્વારા ભારે હાર આપવામાં આવી છે. આ પરિણામો અપેક્ષા મુજબના હતા, જોકે હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સ અને સેનેટ બંનેમાં ડેમોક્રેટ્સની જીતનું માર્જિન અનુમાન કરતાં વધુ રહ્યું છે. હિન્દુસ્તાન ટાઈમ્સના અહેવાલ મુજબ, હવે વિશ્વની બે સૌથી મોટી લોકશાહીઓ વચ્ચેના ભવિષ્યના સંબંધો કે દિશા રહેશે તેના પર નવી દિલ્હીની નજર રહેશે.

તાજેતરમાં ભારત દ્વારા વ્હાઇટ હાઉસના ટેરિફ, પાકિસ્તાન અને MAGA નીતિઓ પર ખૂબ જ ઝીણવટપૂર્વક ધ્યાન આપવામાં આવ્યું હતું. રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે પાકિસ્તાનના ફિલ્ડ માર્શલ આસિમ મુનીરનો પક્ષ લીધો હતો અને નવી દિલ્હી અને ઈસ્લામાબાદ વચ્ચેના 'ઓપરેશન સિંદૂર' સીઝફાયર (યુદ્ધવિરામ) માટે પોતાનો દાવો કર્યો હતો. ટ્રમ્પે એકવાર ભારતને "ડેડ ઇકોનોમી" પણ કહ્યું હતું, જોકે આ વર્ષની શરૂઆતમાં એક ટીવી ઇન્ટરવ્યુ દરમિયાન તેમણે ભારતના ગ્રોથ સ્ટોરીની પ્રશંસા કરી હતી.

ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે રશિયન તેલ ખરીદવા બદલ ભારતને મોટા ટેરિફની ધમકી આપી હતી, પરંતુ મિડટર્મ ચૂંટણીઓ પહેલાં અમેરિકાએ પોતે રશિયા સાથે ડીઝલ ખરીદવાની ડીલ કરી હતી. આ ઉપરાંત, H1B વિઝા અને ભારતીય વિદ્યાર્થી વિઝા પરના સતત દબાણે નવી દિલ્હી અને વોશિંગ્ટન વચ્ચેના અંતરને વધાર્યું હતું.

ઓપરેશન સિંદૂરના સીઝફાયરનો દાવો બંને દેશો વચ્ચે ઘર્ષણનું મોટું કારણ બન્યો હતો. ૧૦ મે, ૨૦૨૫ના રોજ ભારતીય સમય મુજબ સાંજે ૫.૩૦ વાગ્યા પછી રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા દ્વારા આ સીઝફાયરનો શ્રેય લીધો હતો. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે તેમણે યુદ્ધને પરમાણુ સ્તરે વધતું અટકાવ્યું હતું. પાકિસ્તાને આ માટે ટ્રમ્પની પ્રશંસા કરી તેમને નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર માટે ભલામણ કરી હતી, જ્યારે ભારતનું કહેવું હતું કે ભારતીય હુમલા વચ્ચે ઈસ્લામાબાદે સીઝફાયરની માંગ કરી હતી.

તથ્યો દર્શાવે છે કે ૧૦ મે, ૨૦૨૫ના રોજ સવારે ૯.૩૦ વાગ્યે પાકિસ્તાનના ડીજીએમઓએ ભારતીય સમકક્ષને ફોન કરીને કહ્યું હતું કે જો ભારતીય નૌકાદળ કરાચી બંદર પર હુમલો કરશે તો વળતો પ્રહાર કરવામાં આવશે. ત્યારબાદ તે જ દિવસે બપોરે ૩.૩૫ વાગ્યે ડીજીએમઓએ સીઝફાયરની વિનંતી કરી હતી. સીઝફાયર પર સહમતિ થયા બાદ, વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે વિદેશ સચિવ વિક્રમ મિસરીને ભારતીય સેના પ્રમુખને જાણ કર્યા પછી તરત જ તેની જાહેરાત કરવા જણાવ્યું હતું. સેના પ્રમુખે સાંજે ૫ વાગ્યા સુધીનો સમય માંગ્યો હતો જેથી તેઓ યુદ્ધના મેદાનમાં રહેલી તેમની ટુકડીઓને જાણ કરી શકે.

આ દરમિયાન પાકિસ્તાને વોશિંગ્ટનને સીઝફાયરની જાણ કરી દીધી હતી અને રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે ભારતની જાહેરાત પહેલાં સોશિયલ મીડિયા પર આની માહિતી આપી દીધી હતી. નોંધનીય છે કે જમ્મુ અને કાશ્મીરના પહેલગામમાં ૨૬ નાગરિકો, જેમાં મુખ્યત્વે હિન્દુ પ્રવાસીઓ હતા, તેમની હત્યાના વળતા જવાબમાં ભારત દ્વારા કરવામાં આવેલી આ કાર્યવાહી દરમિયાન પરમાણુ પરિમાણ ક્યારેય સામે આવ્યું ન હતું.

ટ્રમ્પે વડાપ્રધાન મોદીને તેમના "મિત્ર" કહ્યા હોવા છતાં, તેઓ ફિલ્ડ માર્શલ મુનીર અને વડાપ્રધાન શહેબાઝ શરીફના પક્ષમાં રહ્યા હતા અને ઈરાન સાથેની વાતચીત માટે ઈસ્લામાબાદનો મધ્યસ્થી તરીકે ઉપયોગ કર્યો હતો. વધુમાં, વોશિંગ્ટને જાહેરમાં પાકિસ્તાનના એ આરોપને સમર્થન આપ્યું હતું કે તેમની સામેનો આતંકવાદ અફઘાનિસ્તાનથી ફેલાઈ રહ્યો છે. નવી દિલ્હી માટે તે સ્પષ્ટ હતું કે ટ્રમ્પના ફિલ્ડ માર્શલ સાથેના સંબંધો ભારતીય હિતો માટે નુકસાનકારક હતા, કારણ કે તેનાથી પાકિસ્તાની સેનાના અમેરિકન ઉત્પાદિત એરિયલ પ્લેટફોર્મ્સનું અપગ્રેડેશન થશે.

અમેરિકાએ પાકિસ્તાનને તેની આર્થિક કટોકટી ઘટાડવામાં મદદ કરી છે, જ્યારે ભારત સાથે આતંકવાદ વિરોધી લાઇનનું પુનરાવર્તન કર્યું છે. ૨૦૨૫માં ભારત દ્વારા આયોજિત થનાર ક્વાડ સમિટ હજુ સુધી યોજાઈ નથી. રશિયન તેલ ખરીદવા બદલ ભારતને યુક્રેન યુદ્ધ માટે જવાબદાર ઠેરવવામાં આવ્યું હતું, જોકે નવી દિલ્હીએ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે તે હંમેશા તેના નાગરિકોના હિતમાં કાર્ય કરશે.

ભારત ઈચ્છે છે કે યુક્રેન અને ઈરાન બંને યુદ્ધોનો અંત આવે અને ટ્રમ્પની ચૂંટણીમાં હાર પર ખુશ થવાની તેની કોઈ ઈચ્છા નથી. હિન્દુસ્તાન ટાઈમ્સના અહેવાલ મુજબ, અમેરિકાના બદલાતા રાજકીય લેન્ડસ્કેપ વચ્ચે હવે ભારત-યુએસ સંબંધોને ફરીથી યોગ્ય માર્ગ પર લાવવાની જવાબદારી વોશિંગ્ટન પર છે.