ક્ષય રોગના મૃત્યુદરમાં ઘટાડા અંગે કેન્દ્રીય મંત્રી જે.પી. નડડાએ કરી દેશની પ્રગતિની પ્રશંસા

પીઆઈબી દિલ્હીના સત્તાવાર અહેવાલ મુજબ, કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્ય મંત્રી જગત પ્રકાશ નડડાએ ક્ષય રોગ (ટીબી)ના મૃત્યુદરમાં ઘટાડો કરવામાં ભારતના નોંધપાત્ર પ્રગતિની પ્રશંસા કરી છે અને 'ટીબી-મુક્ત ભારત'ના સંકલ્પને પુનઃ દોહરાવ્યો છે. વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (ડબ્લ્યુએચઓ)ના ગ્લોબલ ટ્યુબરક્યુલોસિસ રિપોર્ટ 2૦૨૬ મુજબ, ભારતે ૨૦૧૫ થી અત્યાર સુધીમાં ટીબીના મૃત્યુદરમાં તેનો અત્યાર સુધીનો સૌથી વધુ 38 ટકા ઘટાડો નોંધાવ્યો છે, જે વૈશ્વિક સ્તરે નોંધાયેલા 35 ટકાના ઘટાડા કરતા પણ વધુ છે. આ ઉપરાંત ડ્રગ-સેન્સિટિવ ટીબીના દર્દીઓમાં સારવાર સફળતાનો દર 94 ટકા રહ્યો છે.

કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્ય મંત્રીએ આ પરિણામોને ઉત્સાહજનક ગણાવતા સરકારની પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી છે કે કોઈ પણ ટીબી દર્દી પાછળ રહી ન જાય. તેમણે 'ટીબી-મુક્ત ભારત' તરફની પ્રગતિને વેગ આપવામાં ટેકનોલોજી, જનસહભાગિતા અને વ્યાપક દર્દી-કેન્દ્રીય દેખભાળના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો. ડબ્લ્યુએચઓ સાઉથ-એસ્ટ એશિયા રીજનલ ઓફિસ (ડબ્લ્યુએચઓ એસઇએઆરઓ) એ પણ ભારતની સિદ્ધિઓને સ્વીકારતા સોશિયલ મીડિયા પર જણાવ્યું છે કે ભારત ડબ્લ્યુએચઓ દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયા પ્રદેશમાં ક્ષય રોગના મૃત્યુદરમાં ઘટાડો કરવામાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપી રહ્યું છે.

શ્રી નડડાએ તેમના સંદેશમાં જણાવ્યું હતું કે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળ ભારતની ટીબી વિરુદ્ધની લડાઈ ટેકનોલોજી, જનસહભાગિતા અને દર્દી-કેન્દ્રીય સંભાળ દ્વારા સંચાલિત એક દેશવ્યાપી જન આંદોલન બની ગઈ છે. તેમણે વહેલી તકે નિદાન, અદ્યતન ડાયગ્નોસ્ટિક્સ, પોષણ સહાય અને સમુદાય એકત્રીકરણમાં સતત રોકાણને કારણે દેશના ટીબી નાબૂદી પ્રયાસો મજબૂત થયા હોવાનું જણાવ્યું હતું. ટીબી મુક્ત ભારત અભિયાનના વ્યાપ તરફ ધ્યાન દોરતા તેમણે કહ્યું કે તીવ્ર ટીબી સ્ક્રીનિંગ હેઠળ 25 કરોડથી વધુ લોકોને આવરી લેવામાં આવ્યા છે, જેમાં 11 કરોડથી વધુ ચેસ્ટ એક્સ-રે અને 3 કરોડ મોલેક્યુલર ટેસ્ટ કરવામાં આવ્યા છે. આ પ્રયાસોના પરિણામે 48.64 લાખ ટીબી કેસ શોધી કાઢવામાં આવ્યા છે, જેમાં લગભગ 15 લાખ એસિમ્પ્ટોમેટિક (લક્ષણો વગરના) કેસોનો સમાવેશ થાય છે.

કેન્દ્રીય મંત્રીએ ટીબીની સંભાળને મજબૂત કરવામાં અને દર્દીઓને સમર્થન આપવામાં એઆઈ-સક્ષમ ડાયગ્નોસ્ટિક્સ, નિ-ક્ષય પોષણ યોજના હેઠળ પોષણ સહાય અને નિ-ક્ષય મિત્રોના સમર્પિત પ્રયાસોની ભૂમિકાને પણ રેખાંકિત કરી હતી. ડબ્લ્યુએચઓ ગ્લોબલ ટ્યુબરક્યુલોસિસ રિપોર્ટ 2૦૨૬ અનુસાર, અંદાજિત ટીબી મૃત્યુદરમાં ઘટાડો 2૦૧૫માં પ્રતિ લાખ વસ્તીએ 28 મૃત્યુથી ઘટીને 2૦૨૫માં પ્રતિ લાખ વસ્તીએ 18 મૃત્યુ થયો છે. નેશનલ ટીબી એલિમિનેશન પ્રોગ્રામ (એનટીઇપી) હેઠળ નિદાન, સારવાર વિતરણ, દર્દી ફોલો-અપ અને વ્યાપક સહાયમાં સુધારાને કારણે 94 ટકા સારવાર સફળતા દર હાંસલ થયો છે.

ભારતની આ પ્રગતિ પ્રોએક્ટિવ કેસ ફાઇન્ડિંગ, ટેકનોલોજી-સક્ષમ સ્ક્રીનિંગ અને દર્દી-કેન્દ્રીય સંભાળ તરફના સતત પરિવર્તનથી સમર્થિત છે. ડિસેમ્બર ૨૦૨૪માં 100 દિવસના તીવ્ર અભિયાન તરીકે શરૂ કરાયેલ અને બાદમાં દેશવ્યાપી વિસ્તરણ કરાયેલ ટીબી મુક્ત ભારત અભિયાને સંવેદનશીલ અને ઉચ્ચ જોખમ ધરાવતી વસ્તીમાં પહોંચ મજબૂત કરી છે. માર્ચ ૨૦૨૬માં શરૂ કરાયેલ વધુ એક તીવ્ર અભિયાન વહેલી તકે નિદાન અને સમયસર સારવાર પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનું ચાલુ રાખ્યું છે.

14.97 લાખ એસિમ્પ્ટોમેટિક ટીબી કેસોની ઓળખ ખાસ કરીને નોંધપાત્ર છે, જે એવા વ્યક્તિઓમાં ચેપ શોધવામાં પ્રોએક્ટિવ સ્ક્રીનિંગની અસરકારકતા દર્શાવે છે જેઓ લાક્ષણિક લક્ષણો પ્રદર્શિત કરતા નથી. ટેકનોલોજીકલ નવસર્જનો જેમ કે એઆઈ-સક્ષમ પોર્ટેબલ ડિજિટલ ચેસ્ટ એક્સ-રે, ઝડપી મોલેક્યુલર ડાયગ્નોસ્ટિક ટેકનોલોજી અને નિ-ક્ષય ડિજિટલ પ્લેટફોર્મે સ્ક્રીનિંગ અને નિદાનને મજબૂત બનાવ્યું છે. આ હસ્તક્ષેપો નિ-ક્ષય પોષણ યોજના હેઠળ પોષણ સહાય અને નિ-ક્ષય મિત્ર પહેલ દ્વારા સમુદાય સમર્થન દ્વારા પૂરક છે.

સમુદાયની સહભાગિતા ભારતની ટીબી પ્રતિક્રિયાનું એકીકૃત લક્ષણ બની ગઈ છે. વર્ષ ૨૦૨૫માં 67,933 પંચાયતોને ટીબી મુક્ત જાહેર કરવામાં આવી હતી, જે રાષ્ટ્રીય નાબૂદી પ્રયાસમાં વધતી જતી ગ્રામીણ સંડોવણી દર્શાવે છે. જોશ ટીમ્સ પહેલ સરકારી અધિકારીઓ, એનસીસી કેડેટ્સ અને માય ભારત સ્વયંસેવકોને એકસાથે લાવીને સ્થાનિક સ્તરે જાગૃતિ અને આઉટરીચને સમર્થન આપી રહી છે.