સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬માં ભારતનું ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન ૬.૭ ટકા વધ્યું

ભારતના ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન સૂચકાંક (IIP) એ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ના મહિનામાં વાર્ષિક ધોરણે ૬.૭ ટકાનો વૃદ્ધિ દર નોંધાવ્યો છે. આ આંકડાકીય માહિતી સાंख्यिकी અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરવામાં આવી છે. આ વૃદ્ધિમાં મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રે ૭.૬ ટકા અને વીજળી તથા ગેસ સપ્લાય ક્ષેત્રે ૧૧.૨ ટકાના મજબૂત વધારાનો મુખ્ય ફાળો રહ્યો છે.

PIB દિલ્હીના અહેવાલ મુજબ, સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ માટેનો ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન સૂચકાંક (IIP) નો ક્વિક એસ્ટિમેટ ૧૨૪.૩ રહ્યો છે, જે સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫માં ૧૧૬.૫ હતો. સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ માટેના વિવિધ ક્ષેત્રોના સૂચકાંકોની વાત કરીએ તો, માઇનિંગ અને ક્વોરીંગ ૯૦.૪, મેન્યુફેક્ચરિંગ ૧૨૮.૦, વીજળી અને ગેસ સપ્લાય ૧૨૮.૬ અને વોટર સપ્લાય, સીવેરેજ અને વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ ૧૪૬.૪ પર રહ્યા છે. સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬નો આ વૃદ્ધિ દર ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ના ૮.૦ ટકાના ક્વિક એસ્ટિમેટ કરતા ઓછો છે.

ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ના મહિના માટેના ક્ષેત્રોના વૃદ્ધિ દર નીચે મુજબ હતા: માઇનિંગ અને ક્વોરીંગમાં (-) ૬.૨ ટકા, મેન્યુફેક્ચરિંગમાં ૭.૬ ટકા, વીજળી અને ગેસ સપ્લાયમાં ૧૧.૨ ટકા અને વોટર સપ્લાય, સીવેરેજ અને વેસ્ટ મેનેજમેન્ટમાં ૫.૮ ટકા વૃદ્ધિ જોવા મળી હતી. IIP ના ક્વિક એસ્ટિમેટ દર મહિનાની ૨૮ તારીખે (અથવા જો ૨૮ તારીખ રજા હોય તો તેના પછીના કામકાજના દિવસે) જાહેર કરવામાં આવે છે. આ સૂચકાંક ઉત્પાદક ફેક્ટરીઓ અને સંસ્થાઓ પાસેથી મળેલા ડેટાના આધારે તૈયાર કરવામાં આવે છે અને IIP ની સુધારણા નીતિ મુજબ તેમાં ભવિષ્યમાં ફેરફાર થઈ શકે છે.

મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રની વિગતો તપાસતા જણાય છે કે, NIC ૨-ડિજિટ સ્તર પરના ૨૩ ઉદ્યોગ જૂથોમાંથી ૧૭ જૂથોએ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫ની સરખામણીમાં સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬માં સકારાત્મક વૃદ્ધિ નોંધાવી છે. આ ક્ષેત્રમાં સૌથી વધુ યોગદાન આપનારા ટોચના ત્રણ જૂથોમાં 'મોટર વાહનો, ટ્રેલર્સ અને સેમી-ટ્રેલર્સનું ઉત્પાદન' (૧૯.૦%), 'ઇલેક્ટ્રિકલ સાધનોનું ઉત્પાદન' (૩૩.૯%), અને 'રબર અને પ્લાસ્ટિક ઉત્પાદનોનું ઉત્પાદન' (૧૯.૯%) સામેલ છે.

મોટર વાહનો, ટ્રેલર્સ અને સેમી-ટ્રેલર્સના ઉત્પાદન જૂથમાં 'ઓટો કમ્પોનન્ટ્સ, સ્પેર અને એસેસરીઝ', 'પેસેન્જર કાર' અને 'કોમર્શિયલ વ્હીકલ્સ' ના આઇટમ ગ્રુપ દ્વારા નોંધપાત્ર યોગદાન આપવામાં આવ્યું છે. તેવી જ રીતે, ઇલેક્ટ્રિકલ સાધનોના ઉત્પાદન જૂથમાં 'ઇલેક્ટ્રિકલ સર્કિટ માટે સ્વિચિંગ અથવા પ્રોટેક્ટિંગ સાધનો (જેમ કે સ્વિચગિયર, સર્કિટ બ્રેકર્સ/સ્વિચ અને કંટ્રોલ/મીટર પેનલ્સ) અને તેના ભાગો', 'UPS અને સોલિડ-સ્ટેટ ડ્રાઇવ્સ' અને 'ઓપ્ટિકલ ફાઇબર્સ અને કેબલ્સ માટે એન્ડ-ફેસ કનેક્ટર્સ' એ વૃદ્ધિમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે. રબર અને પ્લાસ્ટિક ઉત્પાદનોના જૂથમાં 'એક્રીલિક શીટ્સ (PVC, પોલિસ્ટાયરીન/પોલિકાર્બોનેટ અને અન્ય પ્લાસ્ટિક શીટ્સ સહિત)', 'લાઇટ મોટર વ્હીકલ (LMV) માટેના ટાયર' અને 'V-બેલ્ટ્સ અને રબર કન્વેયર્સ' એ નોંધપાત્ર યોગદાન આપ્યું છે.

ઉપયોગ આધારિત વર્ગીકરણ (Use-Based Classification) મુજબ, સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ માટેના સૂચકાંકો પ્રાથમિક માલ (Primary Goods) માટે ૧૧૧.૬, મૂડીગત માલ (Capital Goods) માટે ૧૫૩.૪, મધ્યવર્તી માલ (Intermediate Goods) માટે ૧૩૧.૭ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર/કન્સ્ટ્રક્શન માલ માટે ૧૩૩.૦ રહ્યા છે. ગ્રાહક ટકાઉ વસ્તુઓ (Consumer durables) માટે ૧૩૩.૧ અને ગ્રાહક બિન-ટકાઉ વસ્તુઓ (Consumer non-durables) માટે ૧૧૧.૮ નો આંકડો જોવા મળ્યો છે. સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫ની સરખામણીમાં ઉપયોગ આધારિત વૃદ્ધિ દર પ્રાથમિક માલમાં ૪.૦ ટકા, મૂડીગત માલમાં ૧૦.૪ ટકા, મધ્યવર્તી માલમાં ૧૨.૨ ટકા, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર/કન્સ્ટ્રક્શન માલમાં ૭.૨ ટકા, ગ્રાહક ટકાઉ વસ્તુઓમાં ૬.૦ ટકા અને ગ્રાહક બિન-ટકાઉ વસ્તુઓમાં ૧.૪ ટકા રહ્યો છે. આ વર્ગીકરણ મુજબ વૃદ્ધિમાં મધ્યવર્તી માલ, પ્રાથમિક માલ અને મૂડીગત માલનો સૌથી વધુ ફાળો રહ્યો છે.

માઇનિંગ અને ક્વોરીંગ ક્ષેત્રની વિગતોમાં ફ્યુઅલ મિનરલ્સમાં ૨.૧ ટકા વૃદ્ધિ થઈ છે, જ્યારે મેટાલિક મિનરલ્સ (રેર અર્થ મિનરલ્સ સહિત) માં ૧૪ ટકાનો વધારો થયો છે. જોકે, નોન-મેટાલિક મિનરલ્સ (માઇનર મિનરલ્સ સહિત) માં (-) ૨૯.૨ ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે. વીજળી અને ગેસ સપ્લાય ક્ષેત્રમાં રિન્યુએબલ સ્ત્રોતોમાંથી વીજળી ઉત્પાદનમાં ૪.૩ ટકા અને નોન-રિન્યુએબલ સ્ત્રોતોમાંથી વીજળી ઉત્પાદનમાં ૧૬.૫ ટકાનો વધારો થયો છે, જેનાથી કુલ વીજળી ઉત્પાદનમાં ૧૨.૬ ટકાની વૃદ્ધિ થઈ છે. ગેસ સપ્લાયમાં however, (-) ૬.૭ ટકાનો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.

વોટર સપ્લાય, સીવેરેજ અને વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ ક્ષેત્રમાં વોટર સપ્લાયમાં ૪.૩ ટકા અને સીવેરેજ અને વેસ્ટ મેનેજમેન્ટમાં ૭.૭ ટકાની વૃદ્ધિ સાથે કુલ ક્ષેત્રમાં ૫.૮ ટકાનો વધારો થયો છે. મેન્યુફેક્ચરિંગના અન્ય કેટલાક મહત્વના જૂથોમાં ફૂડ પ્રોડક્ટ્સમાં ૭.૮ ટકા, બેવરેજીસમાં ૩૯.૪ ટકા, ટેક્સટાઇલ્સમાં ૧૭.૪ ટકા અને કોમ્પ્યુટર, ઇલેક્ટ્રોનિક અને ઓપ્ટિકલ પ્રોડક્ટ્સમાં ૭.૩ ટકાની વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે. બીજી તરફ, વેરિંગ એપેરલમાં (-) ૫.૨ ટકા, પ્રિન્ટિંગ અને રેકોર્ડે મીડિયામાં (-) ૫.૧ ટકા અને બેઝિક ફાર્માસ્યુટિકલ પ્રોડક્ટ્સમાં (-) ૮.૯ ટકાનો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.

સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ના ક્વિક એસ્ટિમેટની સાથે, ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ના સૂચકાંકોનું પણ અંતિમ સુધારો કરવામાં આવ્યો છે, જે સ્ત્રોત એજન્સીઓ પાસેથી મળેલા અપડેટ ડેટા પર આધારિત છે. સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ના ક્વિક એસ્ટિમેટો માટે વજનયુક્ત પ્રતિસાદ દર (weighted response rate) ૮૬.૫ ટકા રહ્યો છે, જ્યારે ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ના અંતિમ સુધારા માટે આ દર ૯૨.૦ ટકા હતો. ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ માટેનો IIP રિપોર્ટ સોમવાર, ૩૦ નવેમ્બર ૨૦૨૬ના રોજ જાહેર કરવામાં આવશે.