IDBI બેંકના વેચાણમાં ગેરરીતિઓના આક્ષેપ સાથે કોંગ્રેસની JPC તપાસની માંગ

કોંગ્રેસ પાર્ટીએ સોમવારે, ૨ નવેમ્બર, ૨૦૨૬ના રોજ, IDBI બેંકને કેનેડાની ફેયરફેક્સ ફાઇનાન્શિયલ હોલ્ડિંગ્સને વેચવાની પ્રસ્તાવિત પ્રક્રિયા તાત્કાલિક ધોરણે અટકાવવાની અને આ વ્યવહારની સંયુક્ત સંસદીય સમિતિ (JPC) દ્વારા તપાસ કરવાની માંગ કરી છે. કોંગ્રેસે આરોપ લગાવ્યો છે કે સરકારે બેંકના મૂલ્યાંકનમાં હેરાફેરી કરી છે.

કોંગ્રેસના સંચાર વિભાગના પ્રભારી અને મહાસચિવ જયરામ રમેશે આ વ્યવહારને નરેન્દ્ર મોદી સરકાર દ્વારા કરવામાં આવેલ એક "મોટો કૌભાંડ" ગણાવ્યો છે. તેમણે બંને મૂલ્યાંકન અહેવાલો જાહેર કરવાની માંગ પણ કરી છે.

કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા શક્તિસિંહ ગોહિલે એક પ્રેસ કોન્ફરન્સને સંબોધતા આક્ષેપ કર્યો હતો કે ડિસઇન્વેસ્ટમેન્ટની આ પ્રક્રિયામાં ગેરરીતિઓ છે અને તેમાં પારદર્શિતાનો અભાવ છે. તેમણે એક વિશ્લેષક અને ફેયરફેક્સના ચેરમેન પ્રેમ વત્સા તથા પ્રેસિડેન્ટ પીટર ક્લાર્ક વચ્ચેની વાતચીતનો ઉલ્લેખ કરતા જણાવ્યું હતું કે, કંપનીએ સંકેત આપ્યો હતો કે ચુકવણી હપ્તાવાર કરવામાં આવશે, જેમાં પ્રારંભિક રોકાણ પછી બાકીની ખરીદીની કિંમત ચૂકવવા માટે IDBI બેંકના પોતાના સંસાધનોનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે. ગોહિલે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે, "પ્રેમ વત્સા મોદીજીની ખૂબ નજીક છે અને તેમણે ૨૦૧૭ના વાઈબ્રન્ટ ગુજરાત સમિટ દરમિયાન તેમની પ્રશંસા કરી હતી."

ગોહિલે આ પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો હતો કે બેંકના પોતાના ભંડોળનો ઉપયોગ કરીને એક નફાકારક ભારતીય બેંકને વિદેશી કંપનીને શા માટે વેચવામાં આવે છે? તેમણે માહિતી આપી હતી કે IDBI બેંકે ૨૦૨૧ થી ૨૦૨૬ વચ્ચે કુલ ₹૩૦,૧૦૫ કરોડનો નફો મેળવ્યો છે અને તેના બિન-નિષ્પાદિત અસ્કયામતો (NPA) માત્ર આશરે ૨% છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે, પ્રતિ કર્મચારી નફો ₹૪૯.૮ લાખ રહ્યો છે, જે આ માપદંડ પર તેને અગ્રણી બેંકોમાંની એક બનાવે છે. તેમણે સવાલ કર્યો હતો કે, "જે બેંક આટલો ઊંચો નફો આપી રહી છે તેને શા માટે વેચવામાં આવે છે?"

કોંગ્રેસના નેતાએ બિડ ખોલ્યા પછી બેંકના મૂલ્યાંકનમાં કરવામાં આવેલા ફેરફાર સામે પણ સવાલ ઉઠાવ્યા હતા. તેમણે જણાવ્યું હતું કે સરકારે બિડ આમંત્રિત કરતા પહેલા બેંકનું મૂલ્યાંકન શેર દીઠ ₹૯૪.૪૨ નક્કી કર્યું હતું, પરંતુ ત્યારબાદ તેને ઘટાડીને ₹૭૫ કરી દેવામાં આવ્યું હતું. હવે સરકાર ₹૮૧ પ્રતિ શેરના ભાવે બેંક વેચીને સારો સોદો મેળવ્યા હોવાનો દાવો કરી રહી છે, જેના પર ગોહિલે બંને મૂલ્યાંકન અહેવાલો અને બીજા બિડરની ઓળખ જાહેર કરવાની માંગ કરી હતી.

શક્તિસિંહ ગોહિલે ઓગસ્ટ ૨૦૦૩માં તત્કાલીન નાણામંત્રી જસ્વંત સિંહે સંસદમાં આપેલા આશ્વાસનને પણ યાદ અપાવ્યો હતો કે IDBI બેંકમાં સરકારનો હિસ્સો ૫૧% થી નીચે નહીં જાય. તેમણે એ પણ જણાવ્યું હતું કે નાણાકીય બાબતો પરની સંસદીય સ્થાયી સમિતિએ પણ સરકારનો બહુમતી હિસ્સો જાળવી રાખવાની તરફેણ કરી હતી.

તેમણે ફેયરફેક્સને આપવામાં આવેલી નિયમનકારી છૂટછાટો સામે પણ સવાલ ઉઠાવ્યા હતા, જેમાં અન્ય ભારતીય બેંક પરનું તેનું નિયંત્રણ ઘટાડવા માટે અહેવાલ મુજબ બે વર્ષનો સમયગાળો આપવામાં આવ્યો હતો. તેમણે સંપાદન માટેના ભંડોળના સ્ત્રોતની વિગતો પણ માંગી હતી. કોંગ્રેસે મુંબઈમાં આવેલી મિલકતો અને હૈદરાબાદના સાયબર સિટીમાં આવેલી ૫૦ એકર જમીત સહિત IDBI બેંકની રિયલ એસ્ટેટ અસ્કયામતોના મૂલ્યાંકન અંગે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. ગોહિલે જણાવ્યું હતું કે જાહેર ક્ષેત્રનો દરજ્જો ગુમાવવાથી અનામત આધારિત રોજગારીની તકો પર શું અસર પડશે તેની પણ તપાસ થવી જોઈએ.

અગાઉ, ૧૪ ઓક્ટોબરના રોજ, સરકારે ફેયરફેક્સને આશરે ₹૫૩,૦૦૦ કરોડમાં IDBI બેંકમાં ૬૦.૭૨% હિસ્સો વેચવાની મંજૂરી આપી હતી. નિયમનકારી મંજૂરીઓને આધીન આ વ્યવહાર ચાલુ નાણાકીય વર્ષના અંત સુધીમાં પૂર્ણ થવાની અપેક્ષા છે.