સિંગલ-યુઝ મેડિકલ ડિવાઈસના પુનઃઉપયોગ પરના પ્રતિબંધની સમીક્ષા કરવા કાર્ડિયોલોજિસ્ટ્સની માંગ

ડાયરેક્ટર જનરલ ઓફ હેલ્થ સર્વિસીસ (ડીજીએચએસ) દ્વારા સિંગલ-યુઝ મેડિકલ ડિવાઈસ અને ડિસ્પોઝેબલ સર્જિકલ વસ્તુઓના પુનઃઉપયોગ પર મૂકવામાં આવેલા કડક પ્રતિબંધ સામે કાર્ડિયોલોજિસ્ટ્સ મેદાને ઉતર્યા છે. કાર્ડિયોલોજિકલ સોસાયટી ઓફ ઈન્ડિયા (સીએસઆઈ), કેરળ ચેપ્ટરની વાર્ષિક પરિષદમાં નિષ્ણાતોએ આ આદેશની સમીક્ષા કરવાની માંગ કરી છે. તબીબોનું માનવું છે કે આ પ્રતિબંધને કારણે એન્જિયોપ્લાસ્ટી જેવી જીવનરક્ષક પ્રક્રિયાઓ સામાન્ય નાગરિકો માટે અતિ મોંઘી અને અપ્રાપ્ય બની જશે.

સીએસઆઈ કેરળ ચેપ્ટરના પ્રમુખ અશોકન પી.કે.એ જણાવ્યું હતું કે, મેડિકલ ડિવાઈસ અને તેની સાથે વપરાતી સહાયક વસ્તુઓના આસમાને પહોંચેલા ભાવને જોતા આ નિર્ણય પર પુનઃવિચાર કરવો અનિવાર્ય છે. પરિષદના ઓર્ગેનાઈઝિંગ ચેરમેન પ્રતાપ કુમાર એન.ના મતે, જટિલ એન્જિયોપ્લાસ્ટીમાં અનેક વિશિષ્ટ સાધનોની જરૂર પડે છે, જેનો ખર્ચ સરકારી સ્વાસ્થ્ય વીમા યોજનાઓના રિઈમ્બર્સમેન્ટ પેકેજમાં મળતી રકમ કરતા ઘણો વધારે હોય છે. આથી, સામાન્ય દર્દીઓ માટે આ સારવાર પરવડે તેવી બનાવવી એક મોટો પડકાર છે.

ડો. પ્રતાપ કુમારે સૂચન કર્યું હતું કે, જે સાધનો વૈજ્ઞાનિક રીતે સુરક્ષિત સાબિત થયા હોય, તેનો નિયંત્રિત પુનઃઉપયોગ કરવાની છૂટ આપવાથી સારવારનો ખર્ચ ઘટાડી શકાય છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે, કાર્ડિયોલોજિસ્ટ્સ એવા સાધનોની યાદી તૈયાર કરવા માંગે છે જેને વૈજ્ઞાનિક પ્રોટોકોલ હેઠળ જંતુમુક્ત કરીને ફરીથી વાપરી શકાય. જોકે, તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું હતું કે દર્દીની સુરક્ષા સર્વોપરી છે. કોઈપણ પુનઃઉપયોગ વૈજ્ઞાનિક પુરાવા, યોગ્ય વંધ્યીકરણ (સ્ટરિલાઈઝેશન), કાર્યક્ષમતાની તપાસ અને કડક નિયમનકારી દેખરેખ હેઠળ જ થવો જોઈએ.

બીજી તરફ, ડીજીએચએસના આદેશમાં જણાવાયું છે કે સિંગલ-યુઝ વસ્તુઓનો પુનઃઉપયોગ દર્દીની સુરક્ષા, ચેપ નિયંત્રણ અને નિયમનકારી પાલન માટે ગંભીર ચિંતાનો વિષય છે. વિભાગના મતે, આવા સાધનોના પુનઃઉપયોગથી દર્દીઓમાં ક્રોસ-ઈન્ફેક્શન, સાધનોમાં ખામી, કામગીરીમાં ઘટાડો અને અન્ય જટિલતાઓનું જોખમ વધી શકે છે. જોકે, વાસ્તવિકતા એ છે કે દેશની અનેક ખાનગી અને સરકારી હોસ્પિટલોમાં સાધનોની ગુણવત્તા જાળવીને તેમનો પુનઃઉપયોગ એક સામાન્ય પ્રક્રિયા રહી છે.

વર્ષ ૨૦૧૭માં કાર્ડિયોલોજિકલ સોસાયટી ઓફ ઈન્ડિયાએ 'ગાઈડન્સ ઓન રિયુઝ ઓફ કાર્ડિયો-વેસ્ક્યુલર કેથેટર્સ એન્ડ ડિવાઈસીસ ઈન ઈન્ડિયા' નામનો એક સર્વસંમત દસ્તાવેજ બહાર પાડ્યો હતો. જેમાં ચોક્કસ શરતો સાથે પુનઃઉપયોગને સમર્થન આપવામાં આવ્યું હતું. આ દસ્તાવેજ મુજબ, કયા સાધનો ફરી વાપરી શકાય તેની સ્પષ્ટ વ્યાખ્યા હોવી જોઈએ, જંતુમુક્ત કરવાની પ્રક્રિયા ચોકસાઈપૂર્વક થવી જોઈએ અને દર્દીની સંમતિ લેવી આવશ્યક છે. સાથે જ, આ પ્રક્રિયાથી થતી ખર્ચની બચતનો લાભ સીધો દર્દીને મળવો જોઈએ તેમ પણ તેમાં જણાવાયું હતું.

આ પરિષદમાં ડ્રગ-કોટેડ બલૂન, ડ્રગ-ઈલ્યુટિંગ સ્ટેન્ટ, લીડલેસ પેસમેકર અને હૃદયની નિષ્ફળતાના વ્યવસ્થાપન જેવી આધુનિક તકનીકો પર પણ ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. નિષ્ણાતોએ તબીબી નિષ્ણાતો, ચેપ-નિયંત્રણના જાણકારો અને નિયમનકારી સત્તાવાળાઓ વચ્ચે વ્યાપક પરામર્શની માંગ કરી છે જેથી સુરક્ષા અને પરવડે તેવી સારવાર વચ્ચે સંતુલન જાળવી શકાય.

કાર્ડિયોલોજિકલ સોસાયટી ઓફ ઈન્ડિયા (સીએસઆઈ) એ ભારતના કાર્ડિયોલોજિસ્ટ્સનું એક પ્રતિષ્ઠિત સંગઠન છે. આ સંસ્થા હૃદયરોગના નિષ્ણાતોને એક મંચ પૂરું પાડે છે અને કાર્ડિયાક સારવારમાં ગુણવત્તા તથા નૈતિક ધોરણો જાળવવા માટે માર્ગદર્શિકા તૈયાર કરવાનું કાર્ય કરે છે. ભૂતકાળમાં પણ આ સંસ્થાએ જટિલ કાર્ડિયોવેસ્ક્યુલર પ્રક્રિયાઓમાં વપરાતા સાધનોના સુરક્ષિત ઉપયોગ અંગે વૈજ્ઞાનિક અભિગમ અપનાવવા પર ભાર મૂક્યો છે.