પાંચ રાજ્યોની વિધાનસભા ચૂંટણીનો કાર્યક્રમ જાન્યુઆરીના પ્રથમ પખવાડિયામાં જાહેર થવાની શક્યતા

ભારતીય ચૂંટણી પંચ દ્વારા આગામી સમયમાં પાંચ રાજ્યોમાં યોજાનારી વિધાનસભા ચૂંટણી માટેનો કાર્યક્રમ જાન્યુઆરી મહિનાના પ્રથમ ભાગમાં જાહેર કરવામાં આવે તેવી પ્રબળ શક્યતાઓ સેવાઈ રહી છે. ન્યૂઝ૧૮ના અહેવાલ મુજબ, આ પાંચ રાજ્યોમાં ઉત્તર પ્રદેશ, પંજાબ, ઉત્તરાખંડ, મણિપુર અને ગોવાનો સમાવેશ થાય છે. ચૂંટણી પંચ દ્વારા આ રાજ્યોમાં ચૂંટણીની તૈયારીઓની સમીક્ષા કરવા માટે સઘન પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવી છે, જેના અંતિમ તબક્કે ચૂંટણીની તારીખોની જાહેરાત કરવામાં આવશે.

ચૂંટણી પંચના સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) અને બે ચૂંટણી કમિશનરોની મુલાકાત બાદ જ ચૂંટણીનું સત્તાવાર સમયપત્રક જાહેર કરવામાં આવશે. આ માટે ચૂંટણી પંચની સંપૂર્ણ બેન્ચ નવેમ્બરના અંતિમ સપ્તાહ અથવા ડિસેમ્બર મહિના દરમિયાન આ પાંચેય રાજ્યોનો પ્રવાસ ખેડશે. આ મુલાકાતોનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ચૂંટણીની તૈયારીઓનું ઝીણવટભર્યું નિરીક્ષણ કરવાનો છે. જોકે, આ ત્રણ કમિશનરોની મુલાકાતની તારીખો ત્યારે જ નક્કી કરવામાં આવશે જ્યારે ડેપ્યુટી ઇલેક્શન કમિશનર (DEC) સ્તરની ટીમો તમામ પાંચ રાજ્યોની મુલાકાત પૂર્ણ કરી લેશે. આ DEC સ્તરની ટીમો નવેમ્બર મહિનાના અંત સુધીમાં તેમની મુલાકાતો પૂર્ણ કરી લેશે તેવી અપેક્ષા છે.

હાલની સ્થિતિએ પંજાબ, ઉત્તરાખંડ અને મણિપુરમાં DEC સ્તરની ટીમોની મુલાકાતો પૂર્ણ થઈ ચૂકી છે. ઉત્તર પ્રદેશમાં એક મુલાકાત થઈ ગઈ છે અને હજુ બે મુલાકાતો બાકી છે, જ્યારે ગોવામાં DEC સ્તરની ટીમની મુલાકાત હજુ થવાની બાકી છે. આ તમામ પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ, DEC સ્તરની ટીમો તેમના અહેવાલો મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને બે ચૂંટણી કમિશનરોને સુપરત કરશે. આ અહેવાલોના આધારે જ ચૂંટણી પંચની સંપૂર્ણ બેન્ચ રાજ્યોની મુલાકાત લેશે.

DEC સ્તરની મુલાકાતો દરમિયાન ચૂંટણી પંચની ટીમો જિલ્લા ચૂંટણી અધિકારીઓ (DEOs) અને પોલીસ અધિક્ષકો (SPs) સાથે બેઠક કરીને ચૂંટણીની તૈયારીઓની સમીક્ષા કરે છે. બીજી તરફ, જ્યારે ચૂંટણી પંચની સંપૂર્ણ બેન્ચ મુલાકાત લે છે, ત્યારે તેમાં વ્યાપક પરામર્શ કરવામાં આવે છે. આ બેઠકોમાં DEOs અને SPs ઉપરાંત રાજ્યના મુખ્ય સચિવો, પોલીસ મહાનિર્દેશકો (DGPs) અને વિવિધ રાજકીય પક્ષોના પ્રતિનિધિઓ સાથે પણ ચર્ચા-વિચારણા કરવામાં આવે છે.

ચૂંટણીના તબક્કાઓ અંગે હજુ સુધી ચૂંટણી પંચમાં કોઈ સત્તાવાર ચર્ચા થઈ નથી. જોકે, અહેવાલો મુજબ પંજાબ, ગોવા અને ઉત્તરાખંડમાં એક જ તબક્કામાં મતદાન થવાની શક્યતા છે, જ્યારે ઉત્તર પ્રદેશમાં બહુ-તબક્કીય મતદાન પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવે તેવી સંભાવના છે. મતદાનની અંતિમ વ્યવસ્થાઓ અને ચૂંટણીનું ચોક્કસ સમયપત્રક ચૂંટણી પંચ દ્વારા જાહેરાતના સમયની નજીક નક્કી કરવામાં આવશે. આ તમામ માહિતી ચૂંટણી પંચની તૈયારીઓથી વાકેફ સૂત્રો દ્વારા પ્રાપ્ત થઈ છે.

ભારતીય ચૂંટણી પંચ એ એક સ્વાયત્ત બંધારણીય સંસ્થા છે, જે ભારતમાં કેન્દ્રીય અને રાજ્ય ચૂંટણી પ્રક્રિયાઓનું સંચાલન કરવા માટે જવાબદાર હતી. આ સંસ્થાની સ્થાપના ભારતીય બંધારણ હેઠળ કરવામાં આવી હતી અને તે દેશમાં મુક્ત તથા ન્યાયી ચૂંટણીઓ સુનિશ્ચિત કરવા માટેનું સર્વોચ્ચ તંત્ર રહ્યું છે. ભૂતકાળમાં પણ આ સંસ્થાએ દેશના વિવિધ રાજ્યોમાં લોકશાહી પ્રક્રિયાને સુચારુ રીતે પાર પાડવા માટે મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી.