ભારત દ્વારા ₹૮૦,૦૦૦ કરોડના ખર્ચે અત્યાધુનિક સ્ટીલ્થ ડિસ્ટ્રોયર બનાવવાની યોજના

ધ હિન્દુના અહેવાલ મુજબ, હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં વધી રહેલા દરિયાઈ સુરક્ષા પડકારોને ધ્યાનમાં રાખીને ભારત સરકારે ભારતીય નૌકાદળના આગામી પેઢીના ડિસ્ટ્રોયર કાર્યક્રમને મોટું પ્રોત્સાહન આપ્યું છે. ચીન અને પાકિસ્તાન બંને પોતાની અંડરવોટર યુદ્ધ ક્ષમતાઓને મજબૂત કરી રહ્યા છે, જેના જવાબમાં સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહની અધ્યક્ષતામાં મળેલી ડિફેન્સ એક્વિઝિશન કાઉન્સિલ (DAC) દ્વારા પ્રોજેક્ટ ૧૮એ હેઠળ આ ભવિષ્યના યુદ્ધ જહાજોને સૈદ્ધાંતિક મંજૂરી આપવામાં આવી છે.

એક વરિષ્ઠ સંરક્ષણ મંત્રાલયના અધિકારીએ પુષ્ટિ કરતા જણાવ્યું કે આ પ્રસ્તાવિત કાર્યક્રમનો અંદાજિત ખર્ચ આશરે ₹૮૦,૦૦૦ કરોડ છે. આ યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય અદ્યતન શસ્ત્રો, સેન્સર અને તકનીકોથી સજ્જ સ્ટીલ્થ-ગાઇડેડ મિસાઇલ ડિસ્ટ્રોયરની નવી પેઢી વિકસાવવાનો છે. આ કાર્યક્રમના વ્યાપ અને જટિલતાને ધ્યાનમાં રાખીને, કરાર પર હસ્તાક્ષર થયાના પાંચ થી દસ વર્ષ પછી જહાજોની ડિલિવરી શરૂ થવાની અપેક્ષા છે.

આ યુદ્ધ જહાજોમાં આશરે ૭૫% સ્વદેશી સામગ્રી હોવાની અપેક્ષા છે, જેમાં ડિફેન્સ પબ્લિક સેક્ટર અંડરટેકિંગ્સ (DPSUs) અને ખાનગી ક્ષેત્રની કંપનીઓ બંને સ્પર્ધાત્મક બોલી પ્રક્રિયામાં ભાગ લેવા માટે પાત્ર રહેશે, તેમ અધિકારીએ ઉમેર્યું હતું. હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં ચીન તેની નૌકાદળની હાજરી સતત વિસ્તારી રહ્યું છે અને તેની સબમરીન કાફલાને પણ વધારી રહ્યું છે. બીજી તરફ, પાકિસ્તાન પણ અદ્યતન સબમરીન દાખલ કરીને પોતાની અંડરવોટર યુદ્ધ ક્ષમતાઓને મજબૂત કરી રહ્યું છે, જેના કારણે આ કાર્યક્રમ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે.

વિકસતી સુરક્ષા પરિસ્થિતિએ ભારત માટે તેના સપાટી પરના લડાકુ કાફલાને મજબૂત કરવા અને હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં વિશ્વસનીય દરિયાઈ અવરોધ જાળવી રાખવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે. આગામી વર્ષોમાં ભારતીય નૌકાદળના કેટલાક હાલના ડિસ્ટ્રોયર સેવામાંથી નિવૃત્ત થવાના બાકી છે, જેના કારણે કાફલાની ઓપરેશનલ તાકાત જાળવી રાખવા માટે અદ્યતન ફ્રન્ટલાઈન સપાટી પરના લડાકુ જહાજોનું સામેલ થવું આવશ્યક બન્યું છે, તેમ અધિકારીએ જણાવ્યું હતું.

નૌકાદળના વોરશિપ ડિઝાઇન બ્યુરો દ્વારા ડિઝાઇન કરવામાં આવનાર આ ભવિષ્યના ડિસ્ટ્રોયર્સ વિશાખાપટ્ટનમ-ક્લાસ ડિસ્ટ્રોયર્સ કરતાં નોંધપાત્ર રીતે વધુ અદ્યતન સિસ્ટમ્સ ધરાવતા હોવાની અપેક્ષા છે. આ યુદ્ધ જહાજોમાં ઉન્નત ફાયરપાવર, અત્યાધુનિક સર્વેલન્સ સેન્સર, સુધારેલી એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ અને અદ્યતન એન્ટી-સબમરીન વોરફેર ક્ષમતાઓ હશે, જે ઉભરતા દરિયાઈ જોખમો સામે નૌકાદળને વધુ ઓપરેશનલ રાહત પ્રદાન કરશે.

વર્તમાન સમયમાં ભારતીય નૌકાદળ આશરે ૧૨ કે ૧૩ પ્રમાણમાં નવા ગાઇડેડ-મિસાઇલ ડિસ્ટ્રોયર ચલાવે છે, જે તેના સપાટી પરના લડાકુ કાફલાની કરોડરજ્જુ બનાવે છે અને હવાઈ રક્ષણ, એન્ટી-સપાટી યુદ્ધ અને એન્ટી-સબમરીન કામગીરીમાં ક્ષમતાઓ પૂરી પાડે છે. આમાં વિશાખાપટ્ટનમ-ક્લાસ, કોલકાતા-ક્લાસ અને દિલ્હી-ક્લાસ ડિસ્ટ્રોયરનો સમાવેશ થાય છે. હાલના યુદ્ધ જહાજો બ્રહ્મોસ સુપરસોનિક ક્રૂઝ મિસાઇલ્સ, સપાટીથી આકાશમાં માર કરતી મિસાઇલો, નેવલ ગન્સ, ક્લોઝ-ઇન વેપન સિસ્ટમ્સ અને એન્ટી-સબમરીન વોરફેર સાધનો સહિતની અદ્યતન શસ્ત્ર પ્રણાલીઓની શ્રેણીથી સજ્જ છે.

આગામી પેઢીના ડિસ્ટ્રોયર્સ ભારતની ફાયરપાવર, સર્વેલન્સ અને મલ્ટી-ડોમેન યુદ્ધ ક્ષમતાઓમાં ઘણો વધારો કરશે તેવી અપેક્ષા છે. તેમના અદ્યતન સેન્સર અને એન્ટી-સબમરીન વોરફેર સિસ્ટમ્સ ખાસ કરીને મહત્વપૂર્ણ રહેશે કારણ કે નૌકાદળ વધતા જતા અત્યાધુનિક પાણીની અંદરના જોખમોનો સામનો કરવા અને આ ક્ષેત્રમાં ભારતના દરિયાઈ હિતોનું રક્ષણ કરવા માટે તૈયારી કરી રહ્યું છે.