ભારતના મરાઠા મિલિટરી લેન્ડસ્કેપ્સ યુનેસ્કોની વર્લ્ડ હેરિટેજ યાદીમાં સામેલ

મરાઠા શાસકો દ્વારા કલ્પના કરવામાં આવેલી અસાધારણ કિલ્લેબંધી અને લશ્કરી પ્રણાલીનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા 'મરાઠા મિલિટરી લેન્ડસ્કેપ્સ'ને યુનેસ્કોની પ્રતિષ્ઠિત વર્લ્ડ હેરિટેજ યાદીમાં સામેલ કરવામાં આવ્યું છે. યુનેસ્કોએ શુક્રવાર, ૧૧ જુલાઈ ૨૦૨૫ના રોજ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર એક પોસ્ટ દ્વારા આ જાહેરાત કરી હતી.

ધ હિન્દુના અહેવાલ મુજબ, આ નિર્ણય પેરિસમાં યોજાઈ રહેલી વર્લ્ડ હેરિટેજ કમિટી (WHC) ના ૪૭મા સત્ર દરમિયાન લેવામાં આવ્યો હતો. આ સ્થળો માટે ૨૦૨૪-૨૫ના ચક્ર દરમિયાન નોમિનેશન આપવામાં આવ્યું હતું. યુનેસ્કોએ પોતાની પોસ્ટમાં જણાવ્યું હતું કે, "યુનેસ્કો વર્લ્ડ હેરિટેજ યાદીમાં નવું ઇન્સ્ક્રિપ્શન: ઇન્ડિયાના મરાઠા મિલિટરી લેન્ડસ્કેપ્સ".

આ લિસ્ટમાં કુલ ૧૨ ઘટકોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. જેમાં મહારાષ્ટ્રના સાલહેર કિલ્લો, શિવનેરી કિલ્લો, લોહગઢ, ખંદેરી કિલ્લો, રાયગઢ, રાજગઢ, પ્રતાપગઢ, સુવર્ણદુર્ગ, પનહલા કિલ્લો, વિજયદુર્ગ અને સિંધુદુર્ગનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, તમિલનાડુ રાજ્યનો ગીંજી કિલ્લો પણ આ યાદીમાં સામેલ છે. પ્રતાપગઢ કિલ્લો મહારાષ્ટ્રના સૌથી ઊંચા હિલ સ્ટેશન મહાબલેશ્વરથી આશરે ૨૨ કિમી દૂર આવેલો છે.

ભારતીય અધિકારીઓએ અગાઉ જણાવ્યું હતું કે, વિવિધ ભૌગોલિક અને ભૌતિક પ્રદેશોમાં ફેલાયેલા આ ઘટકો મરાઠા શાસનની વ્યૂહાત્મક લશ્કરી શક્તિનું પ્રદર્શન કરે છે. આ મરાઠા મિલિટરી લેન્ડસ્કેપ્સનો વિકાસ ૧૭મી અને ૧૯મી સદીની વચ્ચે કરવામાં આવ્યો હતો.