રેલવેના સ્લીપિંગ બર્થના સમયના નિયમને મદ્રાસ હાઈકોર્ટે માન્ય રાખ્યો

મદ્રાસ હાઈકોર્ટે ભારતીય રેલવેના રિઝર્વ્ડ કોચમાં સ્લીપિંગ બર્થના સમય અંગેના નિયમ પરના પ્રતિબંધને યથાવત રાખવાનો નિર્ણય કર્યો છે. કોર્ટે ઠરાવ્યું છે કે મુસાફરો રાત્રે ૧૦ વાગ્યાથી સવારે ૬ વાગ્યા સુધીના સમયગાળામાં જ સ્લીપિંગ બર્થનો ઉપયોગ કરી શકશે. આ નિયમ કોચમાં મુસાફરી કરતા તમામ મુસાફરોની સુવિધા સુનિશ્ચિત કરવા માટે બનાવવામાં આવ્યો છે, તેમ અદાલતે જણાવ્યું હતું.

હિન્દુસ્તાન ટાઈમ્સના અહેવાલ મુજબ, મદ્રાસ હાઈકોર્ટ ભારતીય રેલવે કોમર્શિયલ મેન્યુઅલ, વોલ્યુમ ૧ ના પેરા ૬૫૨(એ) ને પડકારતી અરજી પર સુનાવણી કરી રહી હતી. ચીફ જસ્ટિસ એસ.એ. ધર્માધિકારી અને જસ્ટિસ જી. અરુલ મુરુગણની ખંડપીઠે આ પ્રતિબંધ લાદતા નિયમ સામેની અપીલને ફગાવી દીધી હતી. અદાલતે અવલોકન કર્યું હતું કે, નિર્ધારિત સૂચિત સમયના વધારાના કલાકોમાં સહ-મુસાફરો દ્વારા બીમાર વ્યક્તિને સુવિધા આપવાનો ઇનકાર કરવાની એક એકલ instance અથવા એકલ ઘટના આ આખા નિયમને રદ કરવા માટે પૂરતી નથી.

અદાલતે સ્પષ્ટતા કરતા કહ્યું હતું કે, "પેરા ૬૫૨ હેઠળના પ્રતિબંધો તમામ મુસાફરોની સુવિધા સુનિશ્ચિત કરવા માટે વ્યાજબી જોડાણ ધરાવે છે. એક એકલ ઘટના, જેમાં સહ-મુસાફરોએ અપીલકર્તાના અસ્વસ્થ પત્ની માટે સૂવાના કલાકો વધારવાનો ઇનકાર કર્યો હતો, તે વ્યાપક જાહેર હિતમાં રચાયેલા નિયમને અમાન્ય ઠેરવવા માટે યોગ્ય નથી."

આ અપીલ ચેન્નાઈના રહેવાસી એસ. બાલસુબ્રમણિયન દ્વારા દાખલ કરવામાં આવી હતી. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે જ્યારે તેઓ તેમની પત્ની સાથે મુસાફરી કરી રહ્યા હતા, ત્યારે સહ-મુસાફરોએ તેમની પત્ની બીમાર હોવા છતાં નિર્ધારિત કલાકો પછી સ્લીપિંગ બર્થનો ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. અપીલકર્તાએ જણાવ્યું હતું કે રેલવે મેન્યુઅલમાં સગવડતા માટે ગર્ભવતી મહિલાઓ, વિકલાંગ વ્યક્તિઓ અને બીમાર મુસાફરોને તેમની જરૂરિયાતો મુજબ સહ-મુસાફરો પાસેથી વિનંતી કરવાની છૂટ આપવામાં આવી છે, પરંતુ આ સુરક્ષાત્મક જોગવાઈઓ કોઈ કામની સાબિત થઈ નથી.

બાલસુબ્રમણિયને અગાઉની સિંગલ-બેન્ચના નિર્ણય સામે પણ અપીલ કરી હતી, જેણે તેમની અરજીને અગાઉ ફગાવી દીધી હતી. ખંડપીઠે નોંધ્યું હતું કે પેરા ૬૫૨(ડી) નો હેતુ રિઝર્વ્ડ કોચમાં મુસાફરી કરતા તમામ મુસાફરોની સુવિધા વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો છે. આ જોગવાઈ હેઠળ, મુસાફરો રાત્રે ૧૦ વાગ્યાથી સવારે ૬ વાગ્યા સુધી સ્લીપિંગ સુવિધાનો ઉપયોગ કરી શકે છે, જ્યારે બાકીના કલાકો સીટિંગ સુવિધા માટે અનામત રાખવામાં આવે છે.

અદાલતે સમજાવ્યું કે આ વ્યવસ્થા એ સુનિશ્ચિત કરવા માટે છે કે જે મુસાફરોને મિડલ (મધ્ય) અને અપર (ઉપરની) બર્થ ફાળવવામાં આવી છે, તેઓ દિવસ દરમિયાન પૂરતી બેસવાની જગ્યા મેળવી શકે. અદાલતે અવલોકન કર્યું હતું કે આ પ્રતિબંધનો ઉદ્દેશ્ય એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે તમામ માન્ય ટિકિટ ધરાવતા મુસાફરો અન્ય સહ-મુસાફરોને અગવડતા પહોંચાડ્યા વિના આરામદાયક રીતે મુસાફરી કરી શકે. મેન્યુઅલમાં ગર્ભવતી મહિલાઓ, વિકલાંગો અને બીમાર મુસાફરો માટે સુરક્ષાત્મક જોગવાઈઓ સામેલ છે તે બાબત પણ કોર્ટે નોંધાવી હતી.

જોકે, હાઈકોર્ટે એ બાબત પર ભાર મૂક્યો હતો કે મુસાફરો જે મુશ્કેલીઓનો સામનો કરી રહ્યા હોય તેઓ રેલવેના અધિકારીઓનો સંપર્ક કરી શકે છે જેથી મેન્યુઅલ હેઠળની સુરક્ષાત્મક જોગવાઈઓનો અમલ થાય તે સુનિશ્ચિત કરી શકાય. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે, "અમે સ્પષ્ટ કરીએ છીએ કે મુશ્કેલી અનુભવતા મુસાફરો રેલવે અધિકારીઓને આ બાબતની જાણ કરી શકે છે, જેઓ પેરા ૬૫૨(ડી) હેઠળની સુરક્ષાત્મક જોગવાઈઓ યોગ્ય રીતે અમલમાં આવે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે બંધાયેલા છે."

વધુમાં, અદાલતે એ પણ નોંધ્યું હતું કે જ્યારે સહ-મુસાફરોએ સહકાર આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો, ત્યારે અપીલકર્તા રેલવે પ્રોટેક્શન ફોર્સ (RPF) અથવા અન્ય રેલવે અધિકારીઓ પાસે જઈ શકતા હતા, જેથી નિર્ધારિત સુરક્ષાત્મક જોગવાઈઓનો લાભ મળી શકે. પરંતુ, અપીલકર્તાએ સત્તાધિકારીઓની મદદ લેવાને બદલે સીધો જ આ જોગવાઈની માન્યતાને પડકારવાનું પસંદ કર્યું હતું, તેમ કોર્ટે અવલોકન કર્યું હતું.

મિન્ટના અહેવાલ મુજબ, આ આખો વિવાદ રેલવેના નિયમોના અમલીકરણ અને મુસાફરોની વ્યક્તિગત જરૂરિયાતો વચ્ચેના સંતુલન પર આધારિત હતો. અદાલતના આ નિર્ણયથી રેલવેના હાલના સ્લીપિંગ બર્થના સમયના નિયમો યથાવત રહેશે અને મુસાફરોએ નિર્ધારિત સમય મર્યાદાનું પાલન કરવું પડશે.