દિલ્હીમાં હવાની ગુણવત્તા અત્યંત ખરાબ રહી, AQI ૩૧૧ નોંધાયો

ભારતીય હવામાન વિભાગ અને કમિશન ફોર એર ક્વોલિટી મેનેજમેન્ટના અહેવાલ મુજબ, દિલ્હીમાં હવાની ગુણવત્તા અત્યંત ખરાબ શ્રેણીમાં રહી છે. મંગળવારે વહેલી સવારે દિલ્હીનો એર ક્વોલિટી ઇન્ડેક્સ (AQI) ૩૧૧ નોંધાયો હતો, જે તેને 'વેરી પુઅર' એટલે કે અત્યંત ખરાબ શ્રેણીમાં મૂકે છે. આ સ્થિતિમાં શહેરના વાતાવરણમાં ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે.

કમિશન ફોર એર ક્વોલિટી મેનેજમેન્ટ (CQAM) ના ડેટા અનુસાર, સોમવારે સાંજે ૪ વાગ્યે AQI ૩૪૪ નોંધાયો હતો. જો તેની સરખામણી રવિવારે દિવાળીના દિવસે તે જ સમયે નોંધાયેલા ૩૭૬ ના આંકડા સાથે કરવામાં આવે, તો તેમાં ઘટાડો જોવા મળે છે. જોકે, પ્રદૂષણના આ આંકડાઓ અંગે વિવિધ સંસ્થાઓ વચ્ચે મતભેદ જોવા મળી રહ્યા છે.

પીટીઆઈ (PTI) ના અહેવાલ મુજબ, દિલ્હીએ છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં સૌથી વધુ પ્રદૂષિત દિવાળીનો અનુભવ કર્યો છે. જોકે, પ્રદૂષણની ગંભીરતા સત્તાવાર આંકડાઓ કરતા વધુ હોવાની શક્યતા છે. તેનું કારણ એ છે કે રવિવારે રાત્રે જ્યારે ફટાકડા ફોડવાનો સમય હતો, ત્યારે રાજધાનીના અનેક મોનિટરિંગ સ્ટેશનો ઓફલાઇન થઈ ગયા હતા. આના કારણે વાસ્તવિક સ્થિતિનું સંપૂર્ણ પ્રમાણ પૂરું પાડવામાં મુશ્કેલી પડી હતી.

ખાનગી એજન્સીઓ દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા AQI ના રીડિંગ્સ સરકારી આંકડાઓ કરતા વધુ ખરાબ પરિસ્થિતિ દર્શાવે છે. ખાનગી એજન્સીઓના જણાવ્યા મુજબ, દિલ્હી-એનસીઆરના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં હવા અત્યંત જોખમી સ્તરે પહોંચી ગઈ હતી, જેના કારણે નિષ્ણાતોએ સરકારી ડેટા પર શંકા વ્યક્ત કરી છે. AQI.in દ્વારા સોમવારે સવારે દિલ્હીમાં ૬૩૭ નો AQI નોંધવામાં આવ્યો હતો, જે હવાની ગુણવત્તાને 'હેઝાર્ડસ' એટલે કે જોખમી શ્રેણીમાં વર્ગીકૃત કરે છે. આ પ્લેટફોર્મ દ્વારા એ પણ અહેવાલ આપવામાં આવ્યો હતો કે દિવાળી પછી શહેરનો AQI ૨,૨૮૩ ના શિખર પર પહોંચ્યો હતો.

વાંચકોએ નોંધવું જોઈએ કે સરકારી અને ખાનગી એજન્સીઓ વચ્ચેના આ તફાવતે મોનિટરિંગ નેટવર્કનું કવરેજ, ડેટાની ઉપલબ્ધતા, માપન પેરામીટર્સમાં તફાવત અને સરેરાશ કાઢવાની પદ્ધતિઓ પર ફરી એકવાર સવાલો ઊભા કર્યા છે. આ બાબત અગાઉ પણ ચર્ચાનો વિષય બની હતી.

હવામાનની સ્થિતિ વિશે વાત કરીએ તો, ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) એ દિલ્હીમાં મંગળવારે આંશિક રીતે વાદળછાયું આકાશ રહેવાની આગાહી કરી છે. સવારના સમયે મોટાભાગના સ્થળોએ મધ્યમ ધુમ્મસ રહેવાની શક્યતા છે. દિલ્હીમાં મહત્તમ તાપમાન ૨૭°C થી ૨૯°C અને લઘુત્તમ તાપમાન ૧૪°C થી ૧૬°C ની વચ્ચે રહેવાની ધારણા છે. હવામાન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, લઘુત્તમ તાપમાન મોટાભાગના સ્થળોએ સામાન્ય (-૧.૫°C થી ૧.૫°C) ની આસપાસ રહેશે, જ્યારે મહત્તમ તાપમાન મોટાભાગના સ્થળોએ સામાન્ય કરતા ઓછું (-૧.૬°C થી -૩.૦°C) રહેશે.

આ ઉપરાંત, હવામાન વિભાગે દક્ષિણ ભારત અને પશ્ચિમ હિમાલયના ક્ષેત્રમાં ભારે વરસાદની આગાહી પણ કરી છે. તમિલનાડુમાં ૯ અને ૧૦ નવેમ્બરના રોજ છૂટાછવાયા ભારે વરસાદની શક્યતા છે. કાશ્મીર ખીણમાં પશ્ચિમ વિષુવવૃત્ત (Western Disturbance) ના પ્રભાવ હેઠળ ૧૨ અને ૧૩ નવેમ્બર, ૨૦૨૬ ના રોજ છૂટાછવાયા ભારે વરસાદ અથવા હિમવર્ષાની આગાહી કરવામાં આવી છે. આ સિવાય અંદમાન અને નિકોબાર ટાપુઓ પર ૧૦ થી ૧૪ નવેમ્બર દરમિયાન અને નાગાલેન્ડ, મણિપુર, મિઝોરમ અને ત્રિપુરામાં ૧૧ નવેમ્બરે ભારે વરસાદની શક્યતા છે.

એર ક્વોલિટી ઇન્ડેક્સ (AQI) એ વાતાવરણમાં રહેલા હવાના પ્રદૂષણનું માપ છે, જે વિવિધ પ્રદૂષકોના સ્તરના આધારે નક્કી કરવામાં આવે છે. તે સામાન્ય રીતે હવા કેટલી શુદ્ધ કે પ્રદૂષિત છે તે દર્શાવવા માટે વપરાતી એક પદ્ધતિ છે.