ભારતમાં બેરોજગારીનો દર ઘટીને ૫.૧ ટકા થયો, ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં સુધારો

ભારતમાં બેરોજગારીના દરમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો છે અને તે ૫.૪ ટકાથી ઘટીને ૫.૧ ટકા પર આવી ગયું છે. એબીપી ન્યૂઝના અહેવાલ મુજબ, કેન્દ્ર સરકારના તાજા આંકડા દર્શાવે છે કે જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ દરમિયાન ૧૫ વર્ષ અને તેથી વધુ ઉંમરના લોકોમાં બેરોજગારીનો દર ૫.૧ ટકા રહ્યો હતો, જે એપ્રિલ-જૂન ૨૦૨૬ના સમયગાળામાં ૫.૪ ટકા હતો. આ આંકડાઓ સૂચવે છે કે દેશમાં બેરોજગારીની સ્થિતિમાં ધીમે ધીમે સુધારો થઈ રહ્યો છે.

સાંખ્યિકી અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલય દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા પિરિયોડિક લેબર ફોર્સ સર્વે (PLFS) માં આ વિગતો આપવામાં આવી છે. આ સરકારી સર્વેક્ષણ મુજબ, બેરોજગારીમાં ઘટાડો મુખ્યત્વે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં જોવા મળ્યો છે. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં બેરોજગારીનો દર ૪.૮ ટકાથી ઘટીને ૪.૩ ટકા થયો છે, જે ગામડાઓમાં રોજગારીની સ્થિતિમાં થયેલા સુધારાને દર્શાવે છે. બીજી તરફ, શહેરી વિસ્તારોમાં બેરોજગારીના દરમાં સામાન્ય વધારો થયો છે, જ્યાં તે ૬.૭ ટકાથી વધીને ૬.૮ ટકા થયો છે.

ધ ઇકોનોમિક ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, આ સમયગાળા દરમિયાન વધુ સંખ્યામાં લોકો કાં તો કામ કરી રહ્યા હતા અથવા નોકરીની શોધમાં હતા. દેશમાં કુલ રોજગારીના આંકડા આશરે ૫૭.૯ કરોડ વ્યક્તિઓ સુધી પહોંચ્યા છે. એબીપી ન્યૂઝ દ્વારા આપવામાં આવેલી વિગતો અનુસાર, આ ૫૭.૯ કરોડ રોજગાર ધરાવતા લોકોમાં પુરુષો અને મહિલાઓની સંખ્યા અલગ-અલગ છે. જેમાં આશરે ૪૦.૫ કરોડ પુરુષો અને આશરે ૧૭.૪ કરોડ મહિલાઓ રોજગારમાં જોડાયેલી હતી. જોકે, અહેવાલમાં એ વાત પણ નોંધવામાં આવી છે કે માત્ર સંખ્યા જ નહીં, પરંતુ રોજગારીની ગુણવત્તા, યોગ્ય પગાર અને કાયમી નોકરી મળવી પણ એટલી જ જરૂરી છે.

મહિલાઓની રોજગારીની ભાગીદારીમાં પણ સકારાત્મક બદલાવ જોવા મળ્યો છે. જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ દરમિયાન મહિલાઓની લેબર ફોર્સ પાર્ટિસિપેશન રેટ (શ્રમ બળ ભાગીદારી દર) વધીને ૩૪.૭ ટકા થયો છે, જે એપ્રિલ-જૂન ૨૦૨૬માં ૩૩.૨ ટકા હતો. આ ઉપરાંત, મહિલાઓનો રોજગાર દર પણ ૩૧.૩ ટકાથી વધીને ૩૨.૮ ટકા થયો છે, જે દર્શાવે છે કે દેશમાં મહિલાઓની રોજગારી પ્રત્યે સકારાત્મકતા વધી રહી છે.

બેરોજગારીમાં ઘટાડાના કારણો વિશે વાત કરીએ તો, સર્વેમાં જાણવા મળ્યું છે કે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ખેતી સાથે જોડાયેલા કામદારોના પ્રમાણમાં વધારો થયો છે. એપ્રિલ-જૂન ૨૦૨૬માં ગ્રામીણ કામદારોમાં ખેતી-કિસાન સાથે જોડાયેલા લોકોનો હિસ્સો ૫૨.૯ ટકા હતો, જે જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬માં વધીને ૫૬.૭ ટકા થયો છે. આ ઉપરાંત, ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં સ્વરોજગારી અપનાવનારા લોકોના પ્રમાણમાં પણ વધારો થયો છે. સ્વરોજગારી ધરાવતા લોકોનો હિસ્સો ૬૧.૪ ટકાથી વધીને ૬૨.૭ ટકા થયો છે. આ આંકડાઓ સાબિત કરે છે કે ગામડાઓમાં મોટી સંખ્યામાં લોકો ખેતી અને પોતાના વ્યવસાય દ્વારા રોજગારી મેળવી રહ્યા છે.

આમ, એક તરફ શહેરોમાં બેરોજગારીમાં નજીવો વધારો થયો છે, પરંતુ ગ્રામીણ ક્ષેત્રે ખેતી અને સ્વરોજગારીના વધતા પ્રવાહને કારણે દેશના એકંદર બેરોજગારીના દરમાં ઘટાડો નોંધાયો છે. સરકારના આ આંકડાઓ દેશની આર્થિક સ્થિતિ અને રોજગારીના બદલાતા સમીકરણો પર પ્રકાશ પાડે છે.